Σάββατο, 28 Μαΐου 2011

«Οι Αγανακτισμένοι»: Ένα ερασιτεχνικό ρεπορτάζ μέσα από την καρδιά του κινήματος.



Ξεκίνησε σαν πλάκα, σαν πρόκληση. Είπα μέσα μου: ακομμάτιστοι δηλώνουν πως είναι, αγανακτισμένοι δηλώνουν πως είναι, άρα ίσως πρέπει να συμμετάσχω και γω μιας και χίλιοι καλοί χωρούν, κατά το κοινώς λεγόμενο. Είχα ακόμα, βαθιά εντυπωμένες τις εικόνες από τα αμερικάνικα tea parties, και σκεφτηκα , ας δώσω μια ευκαιρία, ας μην είμαι τόσο ειρωνικός με όλα αυτά τα παιδιά, ας μη χλευάσω ελιτίστικα ένα γεννημένο κίνημα. Κι έτσι, πήγα.

Λευκός Πύργος, ώρα 11 το βράδυ. Είναι λοιπόν συγκεντρωμένοι καμιά 600αριά, νεαροί στην πλειοψηφία τους, αράζουν στο πεζοδρόμιο, μιλούν , γελούν, τα κουτσοπίνουν. Στο κέντρο της μάζωξης ένα χάρτινο ρολόι και μπροστά του ένα μικρόφωνο: όποιος θέλει ανεβαίνει και μιλάει , κατά το «τις αγορεύει βούλεται» στην Εκκλησία του Δήμου. Καλή φάση, σκέφτομαι. Αράζω και γω και περιμένω να ακούσω.

Μια σαραντάρα με τζιν και μακό ανεβαίνει στο βάθρο. Δηλώνει «μαμή» και μας συστήνεται. Προς στιγμή φλερτάρω με την ιδέα πως είναι μια απλή γυναίκα , που αγανακτισμένη, βγήκε να ξεσπάσει τον πόνο δεκαετιών σιωπής. Δευτερόλεπτα μετά την ακούω να ουρλιάζει το χιλιακουσμένο τροπάριο: «οι μπαμπούλες της χώρας, πές τους ΔΝΤ,Αμερικανούς,Ευρωπαίους,τραπεζίτες, πολιτικούς, βάλθηκαν να κατασπαράξουν το λαό.
Μ ένα μπάτσο πάνω απ τα κεφάλια μας θα κοιμόμαστε. Αντισταθείτε!» .

Ο κόσμος ξεσηκώνεται,χειροκροτά, μια παρέα πίσω ανοίγει τις μπύρες της, κάποιος κολλάει μια αφίσα στο στύλο δίπλα μου: «Εχθροί μας οι Τράπεζες, οι πολιτικοί τους και οι φασίστες». Υπογραφή: «γυναίκες ενάντια στη λιτότητα». Τις ξέρω τις κυρίες,τις έχω ξανασυναντήσει και σε άλλες αφίσες. Του ευρύτερου αντιεξουσιαστικού χώρου,ήτοι "κράτος-κεφάλαιο γεννούν την καταπίεση", αποκήρυξη του χρέους, "δεν πληρώνω", και τα ρέστα.

Ανεβαίνει ο επόμενος στο βήμα. Κοντοκουρεμένος νέος γύρω στα 20. Αρχίζει με μια εισαγωγή για την αλληλεγγύη στην ανθρωπότητα από αρχαιοτάτων χρόνων.Και γιατί,αναρωτιέται ο νεανίας, «γιατί να υπάρχει το χρηματοπιστωτικοοικονομικό (sic)» σύστημα; «Γιατί να μην ανοίγει το κράτος πρατήρια να τα δουλεύουμε εμείς ,οι άνεργοι και να κλείσουν τα σούπερμάρκετ;» Μας έχουν βάλει οι ξένοι «στο τριπάκι και μας δανείζουν,μας δανείζουν , μας δανείζουν, και μετά έρχονται και μας τα ζητάνε με το πιστόλι στον κρόταφο». Αυτό , καταλήγει, που θέλουμε είναι το κράτος να μας καλύπτει τις ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ. Η φωνή του πνίγεται σε μια θάλασσα χειροκροτημάτων.

Απέναντι, μια γιγαντοαφίσα κολημμένη στο λευκό πύργο γράφει με μεγάλα κόκκινα γράμματα: «πωλείται». Δίπλα μου, ένα πανώ με το ρητό «δε χρωστάμε, δεν πληρώνουμε, δεν πουλάμε». Από πίσω, φιγουράρει κρεμασμένο ένα άλλο με τις λέξεις «Πάρτε το μνημόνιο και φύγετε από εδώ: ΟΥΣΤ».

Μια αντιπαθητική φωνή ουρλιάζει από το μικρόφωνο: «όχι στις ιδιωτικοποιήσεις, δε θα μας κλέψουν το νερό, το ρεύμα τα βασικά αγαθά, όχι στη φτώχεια και τη λιτότητα» Ο κόσμος επιχαίρει, χειροκροτά, ενθουσιάζεται.

Έτοιμος πια να αποχωρήσω, και έχοντας αντιληφθεί τι παίζει, λέω, δε μένω για έναν ακόμα ομιλητή; Επόμενος λοιπόν: γεματούλης 25χρονος. Φωνή βαρειά, ύφος επαναστατικό, μαλλί ανάκατο. «είπε ο Γιωργάκης, θα προχωρήσει χωρίς συναίνεση, δηλαδή με το έτσι θέλω φασισμός!».Χειροκρότημα. Ένας απ το ακροατήριο σηκώνεται: «δεν το είπε έτσι ακριβώς». «Έτσι το πε» γρυλίζει ο επαναστατημένος νέος και οι γύρω του επιβεβαιώνουν «έτσι το πε, έτσι το πε». Ο αντιρρησίας κάθεται στα αυγά του. Είδα ό,τι ήταν να δω. Σιγά σιγά, παιρνω το δρόμο του γυρισμού, καθότι δε με σηκώνει και πολύ ο τόπος ...

Όταν ξεκινούσε το κίνημα των αγανακτισμένων είχα γράψει κάπου πως μου φαίνεται σαν η συνέχιση του debtocracy με άλλα μέσα. Νομίζω ότι θα επιμείνω σε αυτήν την άποψη. Οι αγανακτισμένοι είναι ένα κίνημα που δεν καπελώνεται από σάπια κόμματα αλλά από σάπιες ιδελογίες: η πατριωτικο- σοσιαλιστική νοοτροπία , η αριστερά του «όχι σε όλα», η απαξίωση του κοινοβουλευτισμού και φυσικά η αντίσταση σε κάθε μορφή φιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων αποτελούν τα πάγια στοιχεία των εκδηλώσεων.

Εμείς, οι φιλελεύθεροι του Ελλαδιστάν έχοντας αναπτυχτει σε εξαιρετικά αφιλόξενες συνθήκες, μάθαμε να είμαστε ενστικτωδώς καχύποπτοι , «ξινοί και γκρινιάρηδες» , οι κασσάνδρες της παρέας, απέναντι σε τέτοιους αυθόρμητους και μαζικούς ξεσηκωμούς. Ως τώρα, από το ΠΑΣΟΚ της Αλλαγής, μέχρι τα συλαλλητήρια του Μακεδονικού και τις συγκεντρώσεις των Αγανακτισμένων, δεν πέσαμε ποτέ έξω.

Εν τέλει, και προς κάθε ενδιαφερόμενο, το συμπέρασμα από τη μέχρι τώρα ιστορία των αγανακτισμένων στην πόλη μου, είναι ότι οι καντίνες που παρκάρουν δίπλα στους συγκεντρωμένους, συνιστούν το πιο φιλελεύθερο στοιχείο των εκδηλώσεων. Το ελεύθερο εμπόριο σε νέες (κινηματικές) περιπέτειες λοιπόν. Καλή του τύχη!
Συνέχεια

Πόσα κιλά δραχμές αγοράζουν μισό κιλό ντομάτες;


Στο ΜπλεΜήλο προ πολλού έχουμε ταχθεί υπέρ μιας “αναδιάθρωσης” του ελληνικού χρέους για οικονομικούς και ηθικούς λόγους πολύ πριν μια τέτοια συζήτηση γίνει της μόδας στα σοβαρά ελληνικά ΜΜΕ. Προσοχή όμως, όλες οι αναδιαρθρώσεις δεν είναι το ίδιο. Προσοχή, ακόμα κυβερνά ο κ. Παπανδρέου.

Η ελληνική πολιτική τάξη απέτυχε και με την δραχμή και με το ευρώ. Απέτυχε εντός και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Χρησιμοποίησε την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΕ με τον ίδιο τρόπο που ένας πρεζάκιας εκμεταλλεύεται ένα αγαθό συγγενικό πρόσωπο.

Γενικά, με ότι έχει καταπιαστεί η πολιτική τάξη, έχει αποτύχει. Επομένως όταν μιλάμε για αναδιάρθρωση ας έχουμε πάντα στον νου μας ότι αυτοί που θα αναλάβουν να την διαχειριστούν θα είναι οι ίδιοι που οδήγησαν την χώρα στην σημερινή κρίση.
Είναι σημαντική μια τέτοια διευκρίνηση γιατί η πολιτική τάξη έχει την τάση να ακολουθεί την χειρότερη δυνατή εκδοχή του εκάστοτε σεναρίου.

Μια δεξιά αναδιάρθρωση θα βασίζεται στην δραστική μείωση του δημοσίου τομέα. Όχι μόνο στις δαπάνες, αλλά και στις αρμοδιότητες, κανονισμούς και νόμους. Θα βασίζεται σε ισοσκελισμένους και πλεονασματικούς προϋπολογισμούς οι οποίοι θα κατοχυρωθούν και συνταγματικά. Θα βασίζεται σε μια συνταγματική απαγόρευση που θα επιβάλει ότι η ετήσια αύξηση των δαπανών του δημοσίου δεν μπορεί να ξεπερνά το άθροισμα των ποσοστών του πληθωρισμού και την ποσοστιαία αύξηση του πληθυσμού ( Με ειδικές εξαιρέσεις φυσικά, όπως πόλεμος κτλ).

Υπό αυτές τις συνθήκες θα πρέπει τότε να έρθουμε σε μια συμφωνία με τους πιστωτές μας για μια σημαντική μείωση των όσων χρωστάμε.

Μια αριστερή αναδιάρθρωση βέβαια είναι ένα εντελώς διαφορετικό εγχείρημα. Βασίζεται στην ψευδαίσθηση ότι υπάρχει το τσάμπα. Είναι η ίδια λογική που μας οδήγησε να δημιουργούμε κάθε χρόνο τεράστια ελλείμματα. Τώρα οι ίδιοι άνθρωποι που κατηγορούσαν όποιον έθετε το θέμα των ελλειμμάτων και του υψηλού δανεισμού ως αντιδραστικό, ακροδεξιό και γενικά αντιλαϊκό τύπο, είναι οι ίδιοι άνθρωποι που τώρα υποστηρίζουν μια συμπεριφορά του μπαταχτσή για τα χρέη της Ελλάδας.

Η λογική του τσάμπα στην συγκεκριμένη περίπτωση σημαίνει ότι κάποιο μαγικό τρόπο δεν θα υπάρχουν αρνητικές συνέπειες λόγω μιας αριστερής αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με τα Τσιπρανομικά θα πουλάμε φρούτα και λαχανικά στην Σαουδική Αραβία και θα αφήσουμε τα ρώσικα πλοία στο Αιγαίο και έτσι για παράδειγμα θα εξασφαλίσουμε ότι χρειαζόμαστε σε πετρέλαιο.

Βέβαια είναι άγνωστο στους οπαδούς της αριστερής αναδιάρθρωσης ότι η Ελλάδα παράγει μόνο το 20% των τροφίμων που καταναλώνει. Στην περίπτωση μας όχι μόνο δεν έχουμε πλεόνασμα στην παραγωγή τροφίμων για ανταλλαγή, αλλά σε περίπτωση αριστερής αναδιάρθρωσης θα έπρεπε να παρακαλέσουμε την τρόικα να οργανώσει συσσίτια για τους πεινασμένους Έλληνες. Όσο για τα ρώσικα πλοία στο Αιγαίο, αν οι Τούρκοι το αλωνίζουν δωρεάν, γιατί οι Ρώσοι να θέλουν να πληρώσουν; Και αν πλήρωναν πόσο θα μας έδιναν;

Η αριστερή αναδιάρθρωση βασίζεται σε παιδαριώδη επιχειρήματα. Σε μια τέτοια περίπτωση η Ελλάδα θα πέρναγε από μια βαθιά κρίση σε μια κατάσταση τριτοκοσμικής αθλιότητας.

Το ερώτημα που απομένει είναι ποιες από τις δύο αναδιαρθρώσεις νομίζουμε ότι τον υπάρχον πολιτικό σύστημα θα κατάφερνε τελικά να υλοποιήσει. Η ιστορία δεν μας κάνει και τόσο αισιόδοξους. Βέβαια υπάρχει και ένα τρίτο σενάριο αυτό της "καλαβριοποίησης", αυτό που μεθοδεύει η κυβέρνηση Παπανδρέου, όπου δεν αλλάζουμε αλλά και πετυχαίνουμε μια φιλική αναδιάρθρωση. Πρόκειται φυσικά για μια ουσιαστικά αριστερή αναδιάρθρωση σε αργή κίνηση.

Δείτε εδώ την ομιλία του Μάκη Βορίδη στην Βουλή για τις μπαταχτσή θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ για το ελληνικό χρέος. Μέρος 1 και Μέρος 2.
Συνέχεια

Παρασκευή, 27 Μαΐου 2011

To τέλος της θεωρίας του ντόμινο, και ο μονόδρομος της αναδιάρθρωσης

«Η Ελλάδα έχει ήδη χρεωκοπήσει». Αυτή –κατά λέξη- ήταν η δήλωση του τέως επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ Omar Issing, η οποία πέρασε στα ψιλά των ειδήσεων, επισκιαζόμενη από... σοβαρότερα θέματα, όπως τους «αγανακτισμένους» του λευκού πύργου, και την «προδοσία» του γηραλέου Ζισκάρ Ντ’εστέν. Ο Κρούγκμαν ήταν ακόμα πιο συγκεκριμένος: δίνει 50% πιθανότητες επιστροφής μας στη δραχμή, όχι τόσο λόγω επιλογής αλλά λόγω μιας «αλληλουχίας γεγονότων». Ταυτόχρονα, περιορίζει στο 1% τις πιθανότητες μετάδοσης του ιού της χρεωκοπίας σε τρίτες χώρες (Ιρλανδία, Πορτογαλία κλπ). Όπως έχουμε αναλύσει και στο παρελθόν, το υποτιθέμενο ντόμινο μιας ελληνικής κατάρρευσης είναι μάλλον αμφίβολο και καθόλου βέβαιο ως προπτική.


Το ελληνικό χρέος έχει σχεδόν φτάσει το 160% του ΑΕΠ. Γύρω του συρρέουν μόνο σκοτεινά ενδεχόμενα: η Ελλάδα μπορεί να αποτύχει να ικανοποιήσει τους δημοσιονομικούς της στόχους, λόγω της αντίστασης στα μέτρα λιτότητας, ή εξαιτίας της συρρίκνωση του ΑΕΠ της. Η εσωτερική υποτίμηση που θα μπορούσε να επαναφέρει την ανταγωνιστικότητα θα αύξανε ταυτόχρονα το ποσοστό του χρέους στο συρρικνούμενο ΑΕΠ. Από την άλλη πλευρά, δίχως εσωτερική υποτίμηση η ανάπτυξη φαντάζει αβέβαιη, με το φάσμα του ισχυρού ευρώ να δυσχεραίνει ακόμα περισσότερο την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Και φυσικά το τραπεζικό σύστημα είναι πιθανό να αποτύχει να τροφοδοτήσει την ελληνική οικονομία.

Όπως σημειώνει ο Μάρτιν Βόλφ, ακόμα και αν το επιτόκιο των μακροπρόθεσμων δανείων έπεφτε κατά μαγικό τρόπο στο 6% (αντί του σημερινού 16%), και πάλι η Ελλάδα θα χρειαζόταν πλεονάσματα της τάξεως του 6% για να φτάσει στα αποδεκτά όρια της συνθήκης του Μάαστριχτ το ...2040.

Αν κάτι τέτοιο σας φαίνεται δύσκολο,κάνετε λάθος: δεν είναι απλά δύσκολο, είναι αδύνατο.

Αυτό στην πράξη ανοίγει το δρόμο σε δύο ενδεχόμενα: το πρώτο είναι η εσαεί στήριξη της Ελλάδος από κάποιον υπερεθνικό οργανισμό ή ομάδα κρατών. Μια τέτοια σκέψη πιθανώς να πέρασε απ το μυαλό της Μέρκελ και των υπόλοιπων ηγετών, ενόψει του κινδύνου διάχυσης της κρίσης στην ευρωζώνη. Μη ξεχνάτε ότι ενώ η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στην Ελλάδα δεν ξεπερνά τα 250 δις, στην Ιρλανδία ξεπερνά τα 600 δις. Η θεωρία του ντόμινο δεν αφήνει περιθώρια λοιπόν: Οι ευρωπαίοι θα προτιμούσαν να ντοπάρουν για πάντα τον Έλληνα ασθενή παρά να ρισκάρουν μια αλυσίδα πτωχεύσεων.

Όμως, όπως διευκρίνησε και ο Κρούγκμαν πιο πάνω, η επιστημονική σκέψη αρχίζει να απομακρύνεται σταδιακά από τη θεωρία του ντόμινο, και να αποδέχεται τη θέση ότι μια ελληνική τραγωδία, δεν είναι απαραίτητο να συμπαρασύρει ολόκληρη την ευρωζώνη. Άλλωστε η ιδέα των διαδοχικών "μνημονίων" δεν έχει μέλλον: αργά ή γρήγορα, το ΔΝΤ θα εγκαταλείψει το παιχνίδι υπό την πίεση των μη-ευρωπαϊκών κρατών και το βάρος της στήριξης θα πέσει στην Ευρώπη. Όμως ούτε τα ευρωπαϊκά κράτη θα αντέξουν για πολύ στην πίεση των (πραγματικά) αγανακτισμένων ψηφοφόρων τους. Ως πότε θα πληρώνει ο βορράς το νότο;


Οπότε απομένει μόνο μια σοβαρή εναλλακτική: η συντεταγμένη και προληπτική αναδιάρθρωση του χρέους. Μια τέτοια λύση αν και κακή είναι μακράν προτιμότερη από την εναλλακτική της πλήρους στάσης πληρωμών. Μια προειδοποιημένη και συμφωνημένη αναδιάρθρωση θα δώσει χρόνο στις κυβερνήσεις να προετομάσουν την επόμενη μέρα . Αμεση συνέπεια της αναδιάρθρωσης θα είναι η έναρξη μιας μακράς περιόδου αποπληθωρισμού μέσα στη χώρα.

Από την άλλη πλευρά, μια συντεταγμένη αναδιάρθρωση από μόνη της δεν έχει κανένα νόημα εάν δε συνοδευτεί από μια θεσμική αναδιάρθρωση του πλαισίου άσκησης δημοσιονομικής πολιτικής. Δίχως τη συνταγματική κατοχύρωση της δημοσιονομικής υπευθυνότητας οι θυσίες των Ελλήνων δε θα έχουν αντίκρυσμα. Ένα ακόμα συμπέρασμα της "ελληνικής εμπειρίας" είναι ότι τα αδιέξοδα του ευρώ θα πρέπει κάποτε να αντιμετωπιστούν με διορθωτικές κινήσεις και μεταρρυθμιστικές στρατηγικές: οι υπερχρεωμένες χώρες που τυπώνουν δικό τους νόμισμα, το υποτιμούν. Οι υπερχρεωμένες χώρες που στερούνται δικού τους νομίσματος πτωχεύουν. Αν δε δημιουργηθεί ένας μηχανισμός συντεταγμένης πτώχευσης εντός ευρωζώνης, η λύση της εσαεί στήριξης ("καλαβριοποίησης") των αδυνάμων,απλώς θα επιταχύνει τις διαλυτικές τάσεις της Ενωμένης Ευρώπης.
Συνέχεια

Ένα άλλο Μνημόνιο είναι εφικτό;


Ακούγεται συχνά τελευταία πως ένα άλλο Μνημόνιο είναι εφικτό. Ένα Μνημόνιο που θα μειώνει τη φορολογία και θα δίνει περισσότερη έμφαση στη μείωση δαπανών και στις ιδιωτικοποιήσεις . Σύμφωνα με αυτή τη σχολή σκέψης , για την αύξηση της φορολογίας ευθύνεται μόνο η κυβέρνηση Παπανδρέου. Ο πρωθυπουργός δεν διαπραγματεύτηκε σωστά και επέλεξε τη λύση των φόρων, για να μην αναγκαστεί να περικόψει το κράτος και θίξει το κρατικοδίαιτο πλέγμα συμφερόντων που τον κρατάει στην εξουσία. Η αποψη αυτή είναι εν μέρει σωστή, αλλά φοβάμαι πως μας κρύβει ολόκληρη την εικόνα. Στην πραγματικότητα, η φορομπηχτική πολιτική αποτελεί πάγια επιλογή των δανειστών μας . Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στο Μνημόνιο που υπέγραψε η Πορτογαλία.

Ο κύριος Σαμαράς μας λέει πως η πορτογαλική κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε το Μνημόνιο πολύ καλύτερα από τη δική μας. Όμως, ούτε και αυτή γλίτωσε τη λαίλαπα της υπερφορολόγησης. Το πορτογαλικό Μνημόνιο περιέχει σωρεία νέων φόρων που θεωρητικά θα φέρουν εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στα δημόσια ταμεία (πχ μεταφορά αγαθών και υπηρεσιών στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ, αύξηση φόρων κατανάλωσης, μείωση φοροαπαλλαγών και εκπτώσεων κτλ). Κάτι τέτοιο, όμως δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει. Οι γραφειοκράτες της Ε.Ε. έχουν επιβάλλει μια σειρά νέων πανευρωπαϊκών φόρων και επιδιώκουν σταθερά την εναρμόνιση της φορολογίας όλων των ευρωπαϊκών χωρών στα υψηλά επίπεδα της Γαλλίας και της Γερμανίας, ώστε να μην υπάρχει ανταγωνισμός από τα κράτη-μέλη με μικρότερη φορολογία. Επίσης, η αύξηση των φορών αποτελεί σταθερή επιλογή όλων των προγραμμάτων που έχει εκπονήσει το ΔΝΤ σε όλα τα μήκη και πλάτη της γής, είτε στη Νότια Κορέα, είτε στην Τουρκία, είτε στη Ρωσία, είτε στην Αργεντινή . Ακόμη και όταν το ΔΝΤ έχει το ρόλο του απλού συμβουλάτορα , η λύση που προωθεί είναι πάλι η ίδια : φόροι, φόροι, φόροι! (πχ στην Κίνα , στις ΗΠΑ, στην Ιαπωνία).

Ακόμη λοιπόν και αν οι πολιτικοί μας αρχηγοί συναινούσαν σήμερα στο αιτημα της μείωσης της φορολογίας και έσπευδαν γονυπετείς στις Βρυξέλλες ή στην Ουάσινγκτον, πολύ φοβάμαι πως η Τρόικα δεν θα συγκινούνταν ιδιαίτερα! Δυστυχως , ο ελληνικός λαός βρίσκεται εγκλωβισμένος μεταξύ μιας διεθνούς γραφειοκρατίας που με την κρατικίστικη λογική της θεωρεί σαν λύση-πασπαρτού την αύξηση των φόρων και μιας κυβέρνησης που επιλέγει να μεταφέρει τα βάρη στους πολίτες, μέσω της φορολογίας, παρά να θίξει το κρατικοδίαιτο σύστημα που μας χρεωκόπησε.
Συνέχεια

Ελλάδα: μια χωρίς ηγεσία χώρα.


Αυτό που έχει γίνει ιδιαίτερα εμφανές είναι ότι η Ελλάδα πάσχει από μια οξεία έλλειψη σε ανθρώπους που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν την υπάρχουσα κρίση. Το χειρότερο χαρακτηριστικό της κρίσης δεν είναι τα προβλήματα που έχουν συσσωρευθεί, αλλά η ανικανότητά μας να τα αντιμετωπίσουμε.

Πολιτικοί: η συντριπτική πλειοψηφία γαλουχήθηκε σε ένα περιβάλλον που είχε μια βασική σταθερά, ο ρόλος του πολιτικού είναι να μοιράζει τα χρήματα του φορολογουμένου και τα δανεικά στις διάφορες κρατικοδίαιτες ομάδες. Καμία ιδιαίτερη απαίτηση για ικανότητες διοίκησης, άσκηση και αξιολόγηση πολιτικών, ρητορική ή οτιδήποτε άλλο που κάθε λογικός άνθρωπος θα θεωρούσε αναγκαίο προσόν για ένα πολιτικό.

Αυτή η πολιτική τάξη που σε ικανότητες και εμπειρία δεν βρίσκεται σε πολύ ανώτερο επίπεδο από ένα δεκαπενταμελές και που συνήθως προέρχεται από την κρεατομηχανή των πολιτικών νεολαιών, τώρα καλείται να αντιμετωπίσει την κρίση που η ίδια δημιούργησε.
Κανένας δεν μπορεί να είναι έκπληκτος από τα αποτελέσματα.

Δημοσιογράφοι: Θα είναι δύσκολο να βρει κάποιος σε άλλη χώρα τόσες πολλές εφημερίδες με τόσο μικρή κυκλοφορία ή τόσα πολλά εθνικά και πολυδάπανα κανάλια σε μια τόσο μικρή χώρα. Αυτό ισχύει γιατί ο τομέας των ΜΜΕ είναι κατά ένα σημαντικό ποσοστό κομμάτι αυτού που θα λέγαμε ευρύτερος δημόσιος τομέας.

Στις μέρες μας, παγκοσμίως η δημοσιογραφία τείνει αριστερά, αλλά στην περίπτωση της Ελλάδας η ιδιαίτερη σχέση με το κράτος την έφερε ακόμα πιο κοντά στο δόγμα του κρατισμού. Έτσι ακόμα και εφημερίδες που υποτίθεται ότι είναι δεξιές ουσιαστικά ευαγγελίζονται τον κρατισμό. Το ότι απόψεις περί “θωρακισμένης οικονομίας” πρότερα και τα περί των κακών Ευρωπαίων που επιβουλεύονται την μικρή πλην τίμια Ελλάς παίρνονται στα σοβαρά, οφείλεται στο ότι ένα μεγάλο μέρος του δημοσιογραφικού κόσμου δεν κάνει την δουλεία του.

Και δεν κάνει καλά την δουλεία γιατί το κρατικιστικό μοντέλο της μεταπολίτευσης βασίζεται στο ψεύδος και την άγνοια (βλ. “λεφτά υπάρχουν”).

Επιχειρηματίες: Μπορεί να υπάρχουν τομείς που είναι υγιείς (όπως ο εφοπλιστικός τομέας) αλλά ειδικά από το 81 και μετά η άμεση ή έμμεση σχέση με το κράτος ήταν ο κυρίαρχος παράγοντας της ελληνικής επιχειρηματικότητας. Πολλοί επιχειρηματίες μπήκαν και αυτοί στην ουρά μπροστά από το κρατικό ταμείο για το μερίδιο από τα δανεικά.

Η κρατικοδίαιτη επιχειρηματικότητα καλλιέργησε και τα ανάλογα ήθη. Έτσι οι εθνικοί ευεργέτες άλλων εποχών αντικαταστάθηκαν από τις χαζοχαρούμενες φιγούρες που πάρκαραν τον νεοπλουτισμό τους στην Μύκονο και τις κοσμικές στήλες.

Ακαδημαϊκοί: Τα ελληνικά πανεπιστήμια είναι ο χώρος όπου οι αριστερές ιδέες επικράτησαν κατά κράτος. Σε μια χώρα που ο παραλογισμός είναι μια σταθερά της καθημερινότητας, η τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει ακόμα την ικανότητα τα εκπλήσσει ένα προ πολλού εθισμένο κοινό σε φαινόμενα βίας, διαφθοράς και εκτεταμένης παρακμής.
Οι ακαδημαϊκοί είναι θύτες και θύματα αυτού του συστήματος και έτσι εξηγείται και η απουσία μια ουσιαστικής παρέμβασης στα τρέχοντα. Θεατές* στην κατάρρευση των πανεπιστημίων, θεατές και στην κατάρρευση της χώρας.

Σήμερα το πρόβλημα μας δεν είναι τα 350 δις χρέος. Το πρόβλημα μας είναι ότι τα τελευταία 30 χρόνια διαλύσαμε του μηχανισμούς που επιτρέπουν σε ένα έθνος να αντιμετωπίσει σοβαρές κρίσεις.
Μπορεί ότι πρόκειται να συμβεί να μας φοβίζει, αλλά δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει.


* Στην καλύτερη περίπτωση.
Συνέχεια

Πέμπτη, 26 Μαΐου 2011

Eμπρός πίσω!





Τον τελευταίο καιρό κυκλοφορούν έντονες φήμες για σχέδια επανόδου μας στη δραχμή. Υπάρχουν δύο ερμηνείες για το φούντωμα τέτοιων «ειδήσεων». Η πρώτη είναι ότι υφίστανται πράγματι κάποιοι κύκλοι πολιτικών-επιχειρηματιών και διανοουμένων που εύχονται μια τέτοια νομισματική μεταβολή, θεωρώντας την όχημα εξόδου της Ελλάδας από το μονόδρομο της αποπληρωμής του χρέους και των μεταρρυθμίσεων. Η δεύτερη ερμηνεία είναι πως η όλη συζήτηση περί δραχμής συνιστά τέχνασμα των κυβερνώντων ικανό να κατασιγάσει τις αντιδράσεις του κόσμου μπροστά στις δύσκολες μέρες που έρχονται. Οι σχετικές δηλώσεις της Δαμανάκη τροφοδοτούν την καχυποψία: τις έκανε θέλοντας να διαφυλάξει τον εαυτό της από κάτι που «έρχεται» ή για να εκβιάσει την εφαρμογή του Μνημονίου;

Δε μπορούμε να γνωρίζουμε τι ισχύει. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι υπάρχουν σίγουρα αντι-ευρωπαϊκές δυνάμεις που επιθυμούν την έξοδό μας από το ευρώ και την συνολική αποκήρυξη του χρέους. Ναι, πρόκειται για τους φίλους του debtocracy, τους κινηματίες του «δεν πληρώνω», τους ακροαριστερούς διαδηλωτές και φιλοσόφους-διανοουμένους των κρατικοδίαιτων ΑΕΙ μας. Και ασφαλώς πρόκειται για τους πολιτικάντηδες της λαικίστικης αριστεροδεξιάς που επιθυμούν να εξασφαλίσουν την επανεκλογή τους, με ή χωρίς ευρώ. Όταν το σύστημα καταρρέει, κάποια ποντίκια πηδούν απ το καράβι και κάποια άλλα επωφελούνται του χάους για να ανέβουν στο τιμόνι. Ελληνική πατέντα.

Η ρητορική της εξόδου από το ευρώ, θυμίζει λίγο την αντίδραση των κακών μαθητών στο σχολείο, που όταν δε μπορούν να καταλάβουν ή να διαχειριστούν την ύλη, κάνουν κοπάνα. Έτσι και εδώ: όταν το Mάαστριχτ και το ευρώ φαντάζουν πολύ βαριά για τις κυρίαρχες κάστες του ελληνικού κρατισμού, η αυθόρμητη λύση είναι να κάνουμε κοπάνα και από τα δύο. Φυσικά υπάρχει ζωή και ..χωρίς το σχολείο, όπως άλλωστε υπάρχει ζωή και χωρίς το ευρώ. Απλά είναι αφάνταστα δυσκολότερη.

Το αντεπιχείρημα φυσικά είναι ότι η νομισματική πολιτική δεν παύει να είναι πολιτική, ήτοι συνειδητή επιλογή των διοικούντων, κατά συνέπεια, είναι στο χέρι της εκάστοτε κυβέρνησης να προωθήσει μια πιο λελογισμένη στρατηγική διαχείρισης του νομίσματος. Ωραία που ακούγεται! Μακάρι να ήταν αλήθεια… Στην πραγματικότητα, η ιστορία της δραχμής με ελάχιστες εξαιρέσεις, είναι συνώνυμη με την μικροπολιτική εκμετάλλευση του νομίσματος για λαϊκιστικούς σκοπούς.

Ας κάνουμε μια μικρή ανασκόπηση: Οι αλόγιστες νομισματικές επιλογές των πολιτικών ταγών ήταν υπεύθυνες για διαδοχικά πληθωριστικά κύματα: από το 31% του πληθωρισμού το 1973, στο «επεκτατικό» 26,3% του Δεκεμβρίου 1980, στο «σταθεροποιητικό» 25% του 1985, το «εύφορο» 20% του 1990 και το «εξυγιαντικό»(!) 14,4% του 1992. Σε επιστολή του (19 Μαρτίου 1990), προς τον Ξενοφώντα Ζολώτα, ο τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Ντελόρ σημείωνε μεταξύ άλλων τα εξής: « η νομισματική πολιτική δεν κατόρθωσε να επιτύχει τους στόχους της δεδομένου ότι η αύξηση στην κυκλοφορία του χρήματος (...) ανέρχεται σε 24%.(...) Η αύξηση των τιμών επιταχύνθηκε, φτάνοντας το 15%, ποσοστό ανώτερο κατά δέκα μονάδες του κοινοτικού μέσου όρου». Η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του Απριλίου του 1990 συμπέραινε πως «η νομισματική και πιστωτική επέκταση κινείται με ταχείς ρυθμούς» με καταστροφικές επιπτώσεις στην παραγωγική διαδικασία.

Αυτή η νομισματική ανωριμότητα της ελληνικής πολιτικής τάξης, δεν είναι τυχαία. Εξηγείται απόλυτα υπό το φως του μακροοικονομικού λαικισμού που χαρακτήρισε τις μεταπολιτευτικές κυβερνήσεις. Ευάλωτες σε οικονομικές διεκδικήσεις καλά δικτυωμένων κοινωνικών ομάδων, προέκριναν επεκτατικές πολιτικές (όπως απέδειξε η εμπειρία των ετών 1978-1983) που με τη σειρά τους αυξησαν τον πληθωρισμό πάνω από τα επιτόκια των καταθέσεων, μειώνοντας τον αποταμιευόμενο πλούτο. Τα πληθωριστικά προβλήματα κατέληξαν σε προγραμματισμένες υποτιμήσεις (πχ 1983 και 1985) με αποτέλεσμα να πλήγεται και πάλι η κοινωνική ευμάρεια και να τιμωρείται η παραγωγικότητα και η αποταμίευση.

Στη δεκαετία του 1980 οι κυβερνήσεις του ΠΑ.ΣΟ.Κ. κατέφυγαν σε δυο υποτιµήσεις. Η πρώτη έγινε τον Ιανουάριο του 1983, οπότε η δραχµή υποτιµήθηκε περίπου κατά 16%, στα πλαίσια ενός προγράµµατος που στόχευε στη σταθεροποίηση της οικονοµίας. Το πρόγραμμα εγκαταλείφθηκε ενόψει ευρωεκλογών. Τον Οκτώβριο του 1985, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την υιοθέτηση ενός διετούς σταθεροποιητικού προγράµµατος το οποίο υπέβαλε στην Ε.Ο.Κ. προκειµένου να εξασφαλίσει χρηµατοδότηση για να καλυφθούν οι τρέχουσες υποχρεώσεις Τελικά εγκαταλείφθηκε και αυτό το Νοέµβριο του 1987 ενόψει των επερχόµενων βουλευτικών εκλογών του 1989

Ποιος θα βγει κερδισμένος από την επάνοδό μας στη δραχμή;

Τα νοικοκυριά; σίγουρα όχι , με δεδομένη την κατακόρυφη αύξηση των τιμών των εισαγόμενων προϊόντων, των ταξιδιών και των σπουδών στο εξωτερικό, και τον εκμηδενισμό κάθε πιθανού κέρδους από την «υποτίμηση» των δανείων, καθώς και οι μισθοί θα εκφράζονται σε δραχμές. Για την ακρίβεια, από τα νοικοκυριά θα ξεκινήσει ένα γενικό οικονομικό μακελειό που θα επεκταθεί σαν ντόμινο στις…

Τράπεζες: αν σκεφτούμε τις διαδοχικές υποτιμήσεις της δραχμής μετά τη μετατροπή, εκατομμύρια Έλληνες θα συρρεύσουν σε atm, και γκισέδες τραπεζικών υποκαταστημάτων . Ναι κυρίες και κύριοι, θα πρόκειται για bank run. Το κράτος θα επέμβει για να σώσει ..οτιδήποτε κι αν σώζεται, αλλά χωρίς το θεματοφύλακα ΕΚΤ και το δίκτυ ασφαλείας της ευρωζώνης, οι ελπίδες για οποιαδήποτε εναλλακτική πλην της απαγόρευσης αναλήψεων φαντάζει αδύνατη. Έγινε και στην Αργεντινή την εποχή της κρίσης με καταστροφικά αποτελέσματα. Το πρόγραμμα «Corralito» απαγόρευσε αναλήψεις ρευστού πάνω από ένα ορισμένο ποσό, με αποτέλεσμα την άμεση εξαθλίωση χιλιάδων νοικοκυριών. Οι ξένες τράπεζες είχαν προλάβει να αποσύρουν τα κεφαλαιακά αποθέματά τους με αποτέλεσμα να εμφανιστεί άμεση δυσχέρεια στις καθημερινές συναλλαγές. Η αποτυχία του προγράμματος Corralito οδήγησε στο πρόγραμμα Coralon, δηλαδή τη μετατροπή καταθέσεων (σε δολλάρια) σε ομόλογα πέσος. Φυσικά το μέτρο προκάλεσε τρομακτικές αντιδράσεις, ενώ οι ξένες τράπεζες ενόψει της πτώχευσης επιχείρησαν να δεσμεύσουν τις καταθέσεις ως μέσο πίεσης προς την κυβέρνηση για να αποπληρώσει το χρέος της.

Πιθανώς να κερδίσει κάτιτις η θνήσκουσα ελληνική επιχειρηματικότητα στον τομέα της ανταγωνιστικότητας, αλλά φοβάμαι πως το όποιο πλεονέκτημα θα είναι πενιχρό μπροστά στη φρίκη μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος ( από το οποία οι επιχειρήσεις εξαρτώνται άμεσα), το όργιο της φορολογίας που θα ακολουθήσει και την πλήρη πια γραφειοκρατικοποίηση του ελληνικού μοντέλου. Η διάδραση πολιτικής και οικονομίας δεν είναι εικονική αλλά πραγματική: μια κατάρρευση του βιοτικού μας επιπέδου θα εκμηδενίσει τα υπολείμματα πολιτικής ισχύος του δικομματισμού αναδεικνύοντας έναν -το λιγότερο απεχθή, πλην πειστικό, νεολαϊκισμό στην εξουσία. Ίσως αυτός ο νεολαϊκισμός να είναι φιλα προσκείμενος στην επιχειρηματικότητα και το κεφάλαιο, φιλελεύθερος και ανοιχτόμυαλος…εντάξει πλάκα κάνω, το ξέρουμε όλοι πως πρώτο θύμα του νέου στάτους κβο θα ναι το επιχειρείν και η αιμοσταγής κεφαλαιοκρατία. Το έχουμε ξαναδεί το σκηνικό, για όλα θα φταίει η αγορά και οι μηχανισμοί της και η σωτηρία θα επιδιωχθεί με την ευγενή συμμετοχή δημοσίων υπηρεσιών, ελεγκτικών μηχανισμών, πλαφόν σε τιμές, εμμέσων φόρων και αναδιανομής. Αναδιανομής τίνος θα αναρωτηθείτε;

Μα φυσικά του νέου υπέροχου νομίσματος, του Εθνικού μας Νομίσματος που θα εκδίδεται και θα τυπώνεται μαζικώς από την Εθνική μας Κυβέρνηση. Το τύπωμα θα είναι η νέα μόδα για τέσσερις λόγους: 1. για να στηριχθούν τα εξοργισμένα νοικοκυριά. 2. για να στηριχθεί το υπό κατάρρευση τραπεζικό σύστημα 3. για να αποπληρωθεί το χρέος 4. για να γίνει η τελευταία απόπειρα διάσωσης του γιγάντιου τέρατος της δημόσιας διοίκησης.

Άρα ο μόνος που θα κερδίσει από την επιστροφή μας στη δραχμή, θα είναι το ελληνικό κράτος.Η μετά-ευρώ εποχή θα είναι η εποχή του πληθωρισμού και του αναγεννημένου κρατισμού. Η διευθύνουσα τάξη του ελληνικού κράτους θα ανακτήσει ένα ακόμα εργαλείο δημοσιονομικής διαχείρισης, που θα το χρησιμοποιήσει μέχρι τα άκρα, ώστε να διασώσει τα λειτουργικά προνόμιά της και το πελατειακό σύστημα στο οποίο στηρίζει την ύπαρξη και την αναπαραγωγή της. Ο πολιτικός διάλογος που έχει πια εξειδικευτεί στο δίλημμα ναι ή όχι σε μεταρρυθμίσεις θα εκτραχυνθεί σε ζητήματα νομισματικής πολιτικής. Και τελικά ο λογαριασμός θα πληρωθεί για μία ακόμα φορά από όλους εμάς.


Διαβάστε :

1. Δημήτρης Στεργίου: η μεγάλη φούσκα της ελληνικής οικονομίας 1981-2001, εκδόσεις Παπαζήση.
2.Το νοµισµατικό καθεστώς της Ελλάδας: Από τη συµµετοχή της δραχµής στο σύστηµα του Bretton Woods µέχρι την Ο.Ν.Ε. Φίλιππος ∆. Σαχινίδης* Ph.D
Συνέχεια

Φόροι, φόροι, φόροι


Αφήστε μας ήσυχους να δουλέψουμε ήταν το μήνυμα του πρωθυπουργού στην διάσκεψη του ΟΟΑΣΑ. Που σημαίνει ότι όταν αφήνεις τους ανθρώπους που δημιούργησαν το μεγαλύτερο και πιο σπάταλο κράτος της Ευρώπης να διαχειριστούν μια κρίση που οφείλεται στο τεράστιο μέγεθος του δημόσιου τομέα, το μόνο που θα μπορέσουν να σκαρφιστούν είναι φόροι, φόροι και ακόμα περισσότεροι φόροι.

Το 2009 οι δημόσιες δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ ήταν 53.2%. Μετά από την όλη φασαρία που έγινε το 2010 μειώθηκαν στο... 50% του ΑΕΠ. Ενώ για το 2011 προβλεπόταν να ανέβουν στο 50.7%! Βέβαια το 50.7% προβλεπόταν γιατί στην συνέχεια οι υπουργοί φρόντισαν να αυξήσουν τις δαπάνες όσο πιο πολύ μπορούσαν.

Όλα αυτά συμβαίνουν κατά την διάρκεια της μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης της σύγχρονης ιστορίας μας και όταν όλα τα μάτια του κόσμου είναι στραμμένα στην Ελλάδα. Παρ’ όλα αυτά, η κυβέρνηση Παπανδρέου έχει αποφασίσει να προστατεύσει το βαθύ κράτος πάση θυσία. Έστω και αν αυτό σημαίνει την κατάρρευση της Ελλάδας. Ο κρατισμός για την κυβέρνηση Παπανδρέου δεν είναι απλά ιδεολογία, είναι θρησκεία.

Έτσι ανακοινώθηκαν αύξηση ΦΠΑ, αύξηση τελών κυκλοφορίας, επιβολή φόρου στο φυσικό αέριο, επιβολή ειδικού φόρου στα αναψυκτικά, κατάργηση φορολογικών εκπτώσεων (και μάλλον αναδρομικά!), έκτακτη εισφορά σε όσους κατέχουν σκάφη αναψυχής, πισίνες, πολυτελή αυτοκίνητα και μεγάλη ακίνητη περιουσία, αύξηση στους φόρους στα τσιγάρα, αύξηση αντικειμενικών αξιών, μείωση του αφορολογήτου ορίου, κ.α.

Η κυβέρνηση των ακραίων κρατιστών έχει αποφασίσει ότι τα σπασμένα πρέπει να τα πληρώσει ο ιδιωτικός τομέας. Και γιατί όχι, ποια ήταν η τελευταία φορά που κάποιος από την κυβέρνηση Παπανδρέου εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα; Όπως για κάθε καλό σοσιαλιστή, έτσι και για τον κ. Παπανδρέου, ο ιδιωτικός τομέας είναι ο τομέας της οικονομίας που υπάρχει για να μπορεί ο κ. Παπανδρέου, οι υπουργοί του και οι κομματικοί κρατικοί στρατοί να ξοδεύουν αφειδώς.

Σύμφωνα με τα μέτρα που σχεδιάζει η κυβέρνηση ένας πολίτης στο ιδιωτικό τομέα που βγάζει 1.000 ευρώ το μήνα θα πρέπει να πληρώσει επιπλέον, πάνω από 400 ευρώ το χρόνο σε φόρους για να συντηρείται ένας εργαζόμενος στα κατ' επίφαση ιδιωτικά Ελληνικά Πετρέλαια που πληρώνεται 17,8 μισθούς το χρόνο, που επίσημα εργάζεται 38 ώρες την εβδομάδα, που παίρνει σωρεία επιδομάτων (όπως αυτό του εργένη αν είναι πάνω από 35 και ανύπαντρος) και που στοιχίζει στον φορολογούμενο κατά μέσο όρο 86.000 ευρώ το χρόνο.

Στην σοσιαλιστική Ελλάδα αυτό είναι κοινωνική δικαιοσύνη.

Παρεμπιπτόντως, η κυβέρνηση Παπανδρέου ήθελε ακόμη και άλλες αυξήσεις φόρων. Αλλά αντέδρασε η τρόικα.

“Αυτή τη φορά, τα στελέχη της τρόικας κρατούν πολύ σκληρή στάση. Έχουν απορρίψει μέτρα που πρότεινε η κυβέρνηση, όπως η φορολόγηση των τόκων με 12,5% - 15% από 10% σήμερα καθώς και αύξηση του φόρου στα δάνεια.”

Στην χθεσινή διάσκεψη ο πρωθυπουργός είπε “Αφήστε μας ήσυχους, ξέρουμε ότι έχουμε προβλήματα, αφήστε μας ήσυχους να δουλέψουμε», προκαλώντας το έντονο χειροκρότημα του ακροατηρίου.”

Ας αφεθούν ήσυχοι ο κ. Παπανδρέου και οι κρατικοδίαιτοι χειροκροτητές του. Το ρευστό του ελληνικού κράτους φτάνει μέχρι τις 18 Ιουλίου. Τότε ο Γιώργος λεφτά-υπάρχουν Παπανδρέου μαζί με το βαθύ κράτος, καθώς επίσης και με εξέχουσες προσωπικότητες, όπως ο Μίκης αναδρομικά Θεοδωράκης, ας βρουν τα δις ευρώ με την ησυχία τους. Ας τους αφήσει η τρόικα μόνους και τότε θα δούμε το σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα.
Συνέχεια

Τετάρτη, 25 Μαΐου 2011

Στην εποχή του Τρικούπη


Σύμφωνα με τη mainstream εκδοχή της ιστορίας , ο Χαρίλαος Τρικούπης είναι ένας μεγάλος "εκσυγχρονιστής" και ένας από τους σημαντικότερους πολιτικούς ηγέτες του σύγχρονου ελληνικού κράτους . Ο μεγάλος του αντίπαλος πάλι, ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας λαϊκιστής, ένας παλαιοκομματικός δημαγωγός που κολάκεψε τις χειρότερες πλευρές του χαρακτήρα των Ελλήνων. Είναι όμως πράγματι έτσι ; Αν πιστεύετε πως για τον "εκσυγχρονισμό" μιας κοινωνίας είναι απαραίτητο ένα ισχυρό και ενεργητικό κράτος, τότε σίγουρα έχετε πολλούς λόγους για να θαυμάζετε τον Χαρίλαο Τρικούπη και να μείνετε πιστοί στην επίσημη εκδοχή της ελληνικής ιστορίας ,όπως τη μαθαίνουμε στα ελληνικά σχολεία .Αν πάλι, έχετε κάποιες αμφιβολίες γι αυτό, τότε ίσως σας ενδιαφέρει αυτό το άρθρο..

Πράγματι , ο Χαρίλαος Τρικούπης φιλοδοξούσε να μετατρέψει την Ελλάδα σε μια σύγχρονη δυτικοευρωπαϊκή χώρα και μάλιστα ήταν αποφασισμένος να καλύψει το χαμένο έδαφος όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Έτσι προώθησε έναν εκ των άνω και ταχύρρυθμο εκσυγχρονισμό της χώρας, όπου την πρωτοβουλία θα την αναλάμβανε η κρατική μηχανή . Έτσι, κατά την περίοδο του Τρικούπη, το κράτος αύξησε την παρέμβαση του στην οικονομική ζωή της χώρας και αναλάμβανε συνεχώς νέες οικονομικές υποχρεώσεις χωρίς καν να εξεταστεί η αποτελεσμάτικότητα των προηγούμενων παρεμβάσεων του. Η πολιτική του Τρικούπη βασίστηκε στα μεγάλα δημόσια έργα (οδοποιία, σιδηρόδρομοι), τα οποία επιδοτούνταν από το κράτος και κατασκευάζονταν από μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες. Νέες δυνατότητες στην κρατική πρωτοβουλία εκείνη την περίοδο έδωσε και η εξωτερική πολιτική. Η Μεγάλη Ιδέα, την οποία υποστήριζαν όλα τα κόμματα της εποχής, χρειάζοταν, εκ των πραγματών, ένα ισχυρό κράτος για να υλοποιηθεί . Έτσι, η κυβέρνηση Τρικούπη υπερδιπλασίασε τις στρατιωτικές δαπάνες, οι οποίες και υπήρξαν το διαρκέστερο και υψηλότερο κονδύλιο του προϋπολογισμού στα τέλη του 19ου αιώνα και επέβαλε για πρώτη φορά το μέτρο της υποχρεωτικής στράτευσης για κάθε Έλληνα ηλικίας 21 εώς 40 ετών. Ο Μεσολογγίτης πολιτικός δεν έδειχνε να νοιάζεται ιδιαίτερα για τους ελλειμματικούς προϋπολογισμούς που προκαλούσε η αλυτρωτική εξωτερική πολιτική, αφού όπως έλεγε "είναι καλύτερον να έχομεν έλλειμμα και στρατόν έτοιμον, παρά ισοζύγιον και στρατόν ανέτοιμον.".Ο ρόλος του κράτους επεκτάθηκε επίσης με την υιοθέτηση ενός νέου , πιο προστατευτικού δασμολογίου.

Το υπερφιλόδοξο πρόγραμμά του Τρικούπη χρηματοδοτήθηκε με συνεχόμενα δάνεια και με μια άνευ προηγουμένου αύξηση της φορολογίας , που κυρίως έπληξε τα κατώτερα στρώματα. Υπολογίζεται πως η κατά κεφαλήν φορολογική επιβάρυνση μπορεί να ήταν στα 3/5 του αντίστοιχου μεγεθους στη Μ. Βρετανία, αν όμως συνυπολογιστούν οι διαφορές στην παραγωγικότητα της εργασίας, στο κατα κεφαλήν εισόδημα και στην κατά κεφαλήν περιουσία, το πόσο αυτό αντιστοιχούσε στο διπλάσιο της επιβάρυνσης των Άγγλων. Την οικονομική πολιτική του Τρικούπη επέκριναν οι σημαντικότεροι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι της εποχής, όπως ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιωάννης Σούτσος και ο διευθυντής του έγκυρου περιοδικού "Οικονομική Επιθεώρηση" Αριστείδης Οικονόμος.

Ο πιο συντηρητικός Θεόδωρος Δηλιγιάννης, που στηρίζοταν από τη μεσαία και κατώτερη τάξη, απέρριπτε τη σχεδιασμένη και ταχύρρυθμη κοινωνική μεταβολή που επιδιώκε η κυβέρνηση Τρικούπη , αφού , πίστευε, πως δεν ταίριαζε με τις πατροπαράδοτες αξίες της ελληνικής κοινωνίας . Όσο και αν μας φαίνεται περίεργο, ο "λαϊκιστής" Δηλιγιάννης ήταν πιο κοντά στην laissez faire αντίληψη για την οικονομία από τον αντίπαλο του, καθώς υποστήριζε μεν την ανάπτυξη της χώρας αλλά ,όπως έλεγε, αυτό θα γινόταν "επί το φυσικώτερον, συν τω χρόνω..." . Ο Δηλιγιάννης υποστήριζε την ανάγκη ισοσκελισμένων προϋπολογισμών, οι οποίοι θα γίνονταν εφικτοί όχι με αύξηση της φορολογίας αλλά με περικοπή των δαπανών ώστε η Ελλάδα να ζει σύμφωνα με τις δυνατότητες της. Σταθερό αίτημα της δηλιγιαννικής παράταξης ήταν και η ανάγκη μείωσης των φορολογικών βαρών (ταυτόχρονα όμως ήταν υπέρ της επιβολής φόρων κεφαλαίου, κληρονομίας, εταιρικών επιχειρήσεων που θα έπλητταν κυρίως την ανώτερη τάξη)

Πάντως, ο συχνά αντιπλουτοκρατικός λόγος του Δηλιγιάννη στρέφονταν κυρίως εναντίον των τραπεζίτων και επιχειρηματίων οι οποίοι πλούτιζαν, στο πλαίσιο κρατικών προγραμμάτων εκσυγχρονισμού. Ο ιστορικός Gunnar Hering συνοψίζει εύστοχα τη δηλιγιαννική κριτική στο σύστημα Τρικούπη : "Όλο και περισσότεροι ιδιώτες, ισχυρίζονταν οι Δηλιγιαννικοί, μπορούσαν να συνδέουν τα συμφέροντα τους με υποθέσεις του κράτους, οι δυνατότητες κρατικά χρηματοδοτούμενων προεκλογικών παροχών (οδοποιία και σιδηρόδρομος) ξεπερνούσαν τα συνηθισμένα, πληροφορίες για τα επικείμενα κυβερνητικά μέτρα διοχεtεύονταν στον Τύπο και επηρέαζαν τις τιμές των μετοχών προς όφελος των κερδοσκόπων. Εξυπηρέτηση ενδιαφερομένων υπήρχε και προηγουμένως. Η αντιπολίτευση, επικρίνοντας το πελατειακό σύστημα των Τρικουπικών, εννοούσε τις δυνατότητες του κράτους να δημιουργεί συμφέροντα και να εξαγοράζει συμπάθειες σε πολύ μεγαλύτερη έκταση...Διότι η κυβέρνηση μπορούσε να προστατεύει και να εκπροσωπεί αποτελεσματικά τα νέα συμφέροντα που εμφανίζονταν, επειδή είχε αυξήσει σημαντικά την εξουσία της." Επίσης, ενας φιλελεύθερος μπορεί να βρει πολλά ενδιάφεροντα σημεία στο λόγο του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, όταν επέκρινε το συγκεντρωτισμό της εκτελεστικής εξουσίας, την άνοδο του απρόσωπου γραφειοκρατικού κράτους και τον παραμερισμό του κοινοβουλίου με την πρακτική της κυβέρνησης Τρικούπη να περνάει γρήγορα μεγάλο αριθμό νομοσχεδίων. Αξίζει να σημειώσουμε πως ο Δηλιγιάννης υπήρξε συνεπής υπερασπιστής του κοινοβουλευτισμού και της συνταγματικής τάξης, σε ολόκληρη τη σταδιοδρομία του, και πολλές φορές ήρθε σε σύγκρουση με το Παλάτι.

Στην πράξη βέβαια, η πολιτική του Δηλιγιάννη στις περιόδους που βρέθηκε στην κυβέρνηση δεν διέφερε και πολύ από αυτή του Τρικούπη. Η πίστη του στη Μεγάλη Ιδέα, τον οδήγησε και αυτόν στη διόγκωση των δαπανών λόγω της επιστράτευσης του 1885 και στην επιβολή πρόσθετης φορολογίας. Στα ελαφρυντικά του Δηλιγιάννη περιλαμβάνονται το ότι κυβέρνησε για μικρά διαστήματα και πως οι τρικουπικοί με την πολιτική τους είχαν δημιουργήσει μη αναστρέψιμες συνθήκες. Όπως επισημαίνει ο Hering "το χρέος, όπως και οι συμβάσεις για την οδοποιία και το σιδηρόδρομο, έδεναν τα χέρια της αντιπολίτευσης σε περίπτωση εκλογικής επιτυχίας." Αυτή ήταν άλλωστε και η πρόθεση του Χαρίλαου Τρικούπη . Ο ίδιος είχε δηλώσει ευθέως στη Βουλή πως η οικονομική πολιτική είχε σχεδιαστεί κάτα τέτοιο τρόπο, ώστε να μη χρειάζεται να κυβερνά το κόμμα του για να συνεχιστεί. Κάθε διάδοχος θα αναγκάζονταν να τη συνεχίσει.

Τελικά, ρίχνοντας μια πιο προσεκτική ματιά στα χρόνια της κυριαρχίας του Χαρίλαου Τρικούπη βγάζει κανείς κάποια πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα, που δεν ταιριάζουν πάντα με τα θέσφατα της επίσημης Ιστορίας . Η πολιτική υπερδανεισμού και υπερφορολόγησης που ακολούθησε ο Χαρίλαος Τρικούπης δεν είχαν τίποτε το "εκσυγχρονιστικό" και οδήγησαν τη χώρα στη χρεωκοπία. Από την άλλη πλευρά, ο Θεόδωρος Δηλιγιάννης δεν ήταν ο αρχετυπικός δημαγωγός Έλληνας πολιτικός. Αντίθετα, διατύπωσε μια εύστοχη κριτική στα πεπραγμένα της τρικουπικής κυβέρνησης, κριτική που σε πολλά σημεία της κινείται στα πλαίσια της ελληνικής φιλελεύθερης παράδοσης. Εξαιτίας των αδυναμιών του, των αντιφάσεών του αλλά και των συνθήκων, δεν ακολούθησε μια πολιτική χαμηλής φορολογίας και χαμηλών δαπανών, όπως υπόσχοταν προεκλογικά . Εν τέλει και οι δύο πολιτικοί συνέχισαν την πολιτική που ακολούθησαν όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις τον 19ο αιώνα και η οποία περιέλαμβανε, σύμφωνα με τον καθηγητή Μιχάλη Ψαλιδόπουλο ,"ad hoc μέτρα, προσήλωση στο στόχο της εθνικής ολοκλήρωσης, φορολογικούς πειραματισμούς, δανειακές υπερβολές και έλλειψη εμπιστοσύνης στην ελεύθερη αγορά". Την τελευταία φορά, αυτό το μίγμα πολιτικής μας οδήγησε στη χρεωκοπία. Το ανησυχητικό είναι πως , αν και δεν υπάρχει πια η Μεγάλη Ιδέα, όλα τα υπόλοιπα στοιχεία αυτής της πολιτικής μένουν σταθερά μέχρι τις μέρες μας!

[Πηγές :
1)"Τα Πολιτικά Κόμματα στην Ελλάδα 1821-1936"- Gunar Hering (εκδόσεις ΜΙΕΤ)
2) "Οικονομολόγοι και Οικονομική Πoλιτική στη Σύγχρονη Ελλάδα"- Μιχάλης Ψαλιδόπουλος (Μεταμεσονύχτιες Εκδόσεις)
3)"Κράτος και οικονομική πολιτική στον 19ο αιώνα"- Κώστας Βεργόπουλος (Εκδόσεις Εξάντας)]
Συνέχεια

Τρίτη, 24 Μαΐου 2011

Death and Taxes


Όσοι είχαν ακόμη κάποιες αμφιβολίες , χθες βεβαιώθηκαν πως ο σοσιαλιστικός δογματισμός και το μίσος προς την ατομική ιδιοκτησία βρίσκονται στο DNA της κυβέρνησης Παπανδρέου. Για το ΠΑΣΟΚ, η λύση στα οικονομικά αδιέξοδα της χώρας είναι απλή, δοκιμασμένη και... αποτυχημένη : φόροι, φόροι, φόροι.

Όπως παραδέχονται πια όλοι, η θεαματική αύξηση της φορολογίας τον τελευταίο χρόνο στέγνωσε την αγορά, αφαίμαξε τις ιδιωτικές επιχειρήσεις και οδήγησε τελικά σε μείωση και όχι σε αύξηση των κρατικών εσόδων. Παρ'όλα αυτά, οι ιδεολογικές αγκυλώσεις της κυβέρνησης και η επιθυμία της να διατηρήσει ανέγγικτο το πελατειακό κράτος που την κρατά στην εξουσία δεν την αφήνει να δει την πραγματικότητα και έτσι γι άλλη μια φορά ελπίζει πως τα προβλήματα που δημιούργησε η υψηλή φορολογία θα λυθούν με ...ακόμη περισσότερους φόρους. Στα νέα μέτρα, λοιπόν, που ανακοίνωσε χθες η κυβέρνηση και θα τεθούν σε ισχύ άμεσα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η μεταφορά αγαθών και υπηρεσιών στον υψηλό συντελεστή (23%) ΦΠΑ, έκτακτη εισφορά για τους κατέχοντες σκάφη αναψυχής, πισίνες και μεγάλη ακίνητη περιουσία, επιβολή φόρου στο φυσικό αέριο και στα αναψυκτικά και αύξηση των τελών κυκλοφορίας.

Αυτό που θα ήταν αστείο , αν δεν ήταν τραγικό λόγω της κρισιμότητας της κατάστασης, είναι πως η κυβέρνηση μέχρι τώρα , υποτίθεται πως είχε σαν στόχο το μεγαλύτερο τμήμα των προσαρμογής να προέρχεται από τις δαπάνες και μόλις με το χτεσινό πακέτο μέτρων αποφάσισε να ρίξει το βάρος στα έσοδα. Βλέπετε, ήταν τοσο πετυχημένη η προσπάθεια της να περικόψει τις δαπάνες , που ήδη από το πρώτο τετράμηνο του 2011 , έχουν πέσει έξω κατά 180 εκατομμύρια ευρώ από τους στόχους του προϋπολογισμού.

Τίποτε δεν είναι σίγουρο σε αυτή τη ζωή, παρά μόνο ο θάνατος και οι φόροι, συνηθίζουν να λένε οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι. Το ίδιο ισχύει και για την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης Παπανδρέου. Ότι και αν γίνει, το μόνο που δεν αλλάζει είναι οι φόροι, οι οποίοι θα φέρουν τελικά και το θάνατο της ελληνικής οικονομίας. Από ασφυξία.
Συνέχεια

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2011

Ο gay "παράδεισος" της Κούβας


Διαβάζω στο "Associated Press" για το πώς γιορτάστηκε στις 14 Μαϊου η φετινή "Ημέρα κατά της Ομοφοβίας" στην Κούβα. Το συγκεκριμένο κείμενο του πρακτορείου ειδήσεων κάλλιστα θα μπορούσε να το γράψει κάποιος υπάλληλος του κουβανέζικου Υπουργείου Προπαγάνδας. Η εικόνα είναι ειδυλλιακή. Αφού πρώτα ο συντάκτης μας παρουσιάσει την εικόνα εκατοντάδων ευτυχισμένων ομοφυλόφιλων, που κάτω από τη μητρική καθοδήγηση της Mariela Castro, κόρης του Raul , ξεχύθηκαν στους δρόμους χορεύοντας για να "γιορτάσουν" τη μέρα κατά της ομοφοβίας ,κατόπι μας επισημαίνει τις προόδους που έχει κάνει η σοσιαλιστική Κούβα στον τομέα των gay δικαιωμάτων ...

Δεν μπορώ να καταλάβω βέβαια πώς γίνεται να μιλάμε για δικαιώματα των gays σε μια χώρα που δε σέβεται τα ατομικά δικαιώματα. Παρότι έχουν περάσει οι εποχές όπου οι Κουβανοί ομοφυλόφιλοι κλείνονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης, η κατάσταση παραμένει θλιβερή . Σε μια χώρα, όπου δεν υπάρχει η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι, το κράτος απαγορεύει την ίδρυση gay σωματείων ή τη διοργάνωση gay pride. Σε μια χώρα , όπου το κράτος περιορίζει , όταν δεν απαγορεύει, την ατομική ιδιοκτησία, η αστυνομία εξακολουθεί να κάνει εφόδους στα ημιπαράνομα gay μπαρς και να συλλαμβάνει τους ιδιοκτήτες και τους πελάτες, οι οποίοι αναγκάζονται να πληρώσουν πρόστιμο για να αφεθούν ελεύθεροι . Η περίφημη πρόοδος των τελευταίων χρόνων στον τομέα των gay δικαιωμάτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά πατερναλιστικού χαρακτήρα κρατικές πολιτικές (π.χ. η δωρεαν εγχείρηση αλλαγής φύλου για τις transexuals). Πολιτικές που θυμίζουν το δωρεάν φαγητό και ύπνο που δικαιούνται οι τρόφιμοι μιας φυλακής . Όσο για το , υποτιθέμενο, gay κίνημα της χώρας, εδώ τα πράγματα είναι για γέλια. Υπό την υψηλή αιγίδα της Mariela Castro , υπό την εποπτεία και έλεγχο του κρατικά χρηματοδοτούμενου "Εθνικού Κέντρου Σεξουαλικής Εκπαίδευσης", αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι τίποτε άλλο παρά θλιβεροί χειροκροτητές του καστρικού καθεστώτος και αξιολύπητα όργανα της κυβερνητικής προπαγάνδας. Όταν κάποιοι gays επιχείρησαν το 2008 να διοργανώσουν στην Αβάνα ενα ανεξάρτητο gay pride, που να μη βρίσκεται υπό κρατικό έλεγχο, η απάντηση του καθεστώτος ήταν άμεση: η εκδήλωση απαγορεύτηκε και οι διοργανωτές συνελήφθησαν.

Είμαι σίγουρος λοιπόν πως οι Κουβανοί ομοφυλόφιλοι με αξιοπρέπεια και οι πραγματικοί ακτιβιστές δεν ήταν στους δρόμους την 14η Μαϊου για να συμμετέχουν σε αυτή την κυβερνητική φιέστα .Ελπίζω τουλάχιστον το "προοδευτικό", σε μεγάλο βαθμό κρατικοδίαιτο και επιρρεπές σε πατερναλιστικές λύσεις, gay κίνημα της Ελλάδας, να μην αρχίσει τους ύμνους για τον gay "παράδεισο" της Κούβας.
Συνέχεια

Ας μιλήσουμε επιτέλους για το ευρώ...


Σε πρόσφατη έρευνα αμερικανικού Ινστιτούτου και στο ερώτημα αν «είναι καλό πράγμα το ευρώ για την οικονομία;» , αρνητικά απάντησε το 67% των Γάλλων, το 60% των Πορτογάλων, το 56% των Ισπανών, το 55% των Γερμανών και το 53% των Ιταλών. Αυτή η πρωτοφανής κρίση εμπιστοσύνης προς το κοινό νόμισμα δεν φαίνεται να έχει αγγίξει ακόμη τη χώρα μας. "Για το ευρώ πρεπει να δώσουμε μάχη", δήλωσε πριν λίγες μέρες η Ντόρα Μπακογιάννη και απηχούσε την άποψη της συντριπτικής πλειοψηφίας της ελληνικής πολιτικής ελιτ, η οποία εξακολουθεί να πιστεύει όχι μόνο πως η συμμετοχή της Ελλάδας στο ευρώ ήταν κάτι σαν ευλογία για τη χώρα μας αλλά και πως εκτός ευρώ μας περιμένει η τύχη της ...Ζιμπάμπουε . Και αυτή την άποψη φαίνεται να συμμερίζεται και η ελληνική κοινή γνώμη. Σύμφωνα, με δημοσκόπηση που δημοσιεύτηκε χτες στην "Καθημερινή" το 58% των Ελλήνων δηλώνουν υπέρ του ευρώ.

Όμως, αν εξαιρέσουμε τις κραυγές της κομμουνιστικής αριστεράς για έξοδο από το ευρώ , στην πραγματικότητα στην Ελλάδα δεν έχει γίνει ακόμη καμιά σοβαρή συζήτηση για το αν το κοινό νόμισμα ωφελεί τη χώρα μας . Σε μια περίοδο κατάρρευσης, που κανονικά θα έπρεπε να αμφισβητούμε όλες τις ιερές αγελάδες της μεταπολίτευσης που μας οδήγησαν στο σημερινό χάλι, το ευρώ απολαμβάνει ακόμη μιας πρωτοφανούς ασυλίας και κάθε σχετική συζήτηση αποτελεί ταμπού. Αφού λοιπόν δεν κάνουμε εμείς την αρχή , φρόντισε να την κάνει ο γνωστός αναλυτής του Bloomberg, Matthew Lynn. Στο συναρπαστικό βιβλίο του που κυκλοφόρησε πριν λίγους μήνες με τον τίτλο "Bust:Greece, the euro and the sovereign debt crisis" , ο Lynn προσφέρει τη δική του οπτική για το ρόλο του κοινού νομίσματος στην ελληνική και ευρωπαϊκή κρίση, μια οπτική τελείως διαφορετική από αυτή των "αξιοσέβαστων" πολιτικών και δημοσιογράφων της χώρας μας. Και ίσως γι αυτό το λόγο, το βιβλίο του αγνοήθηκε στην Ελλάδα του ευρωλαγνικού consensus, παρότι μας αφορά άμεσα.

Για τον συγγραφέα, το ευρώ είναι ένα ακόμη ουτοπικό πλάνο από αυτά που μας έχουν συνηθίσει τους τελευταίους αιώνες οι πολιτικοί και γραφειοκράτες και που σχεδόν πάντα τελειώνουν με καταστροφικό τρόπο. Ενα σχέδιο που έβαλε την πολιτική πάνω από την οικονομία, με μόνο σκοπό να επιτυχει την πραγματοποίηση του μύθου των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης. Ήταν ένα μεγαλεπήβολο όραμα που κουβαλούσε την ιδεα της επαναστατικής αλλαγής με πρωτοβουλία της κυβέρνησης και έτσι ήταν φυσικό να γοητεύσει την κρατικίστικη ελίτ της ευρωπαϊκής ηπείρου . Με το ευρώ, οι οικονομίες ακόμη και των πιο αδύναμων κρατών-μελών θα μεταμορφώνονταν. Παλιές οικονομικές δομές θα εξαφανίζονταν και νεες θα δημιουργούνταν εν μια νυκτί. Έτσι, οι κυβερνώντες, ιδίως των πιο φτωχών χωρών της ευρωζώνης, μπορούσαν να αγνοούν τη σκληρή πραγματικότητα αφού το κοινό νόμισμα τους έδινε την ψευδαίσθηση πως οι χρόνιες αδυναμίες των οικονομιών τους θα μπορούσαν να ξεπεραστούν με κάποιο μαγικό τρόπο χωρίς τις αναγκαίες σκληρές μεταρρυθμίσεις.

Με την υιοθέτηση του ευρώ, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όριζε πια κοινά επιτόκια για χώρες με τελείως διαφορετικές οικονομίες, ανάγκες και επίπεδο ανάπτυξης. Τα νέα επιτόκια όμως βρίσκονταν σε τεχνητά χαμηλό επίπεδο για τις χώρες της Νότιας Ευρώπης, αφού δεν ανταποκρίνονταν στην κατάσταση της οικονομίας τους. Χώρες, όπου μέχρι τότε, λόγω των οικονομικών προβλημάτων τους, τα επιτόκια ήταν υψηλά και το να πάρεις δάνειο ήταν μια υπόθεση που περιείχε μεγάλο ρίσκο, ξαφνικά βρέθηκαν να δανείζονται με τους ίδιους όρους με τη Γερμανία. Ήταν λοιπόν επόμενο να επακολουθήσει μια δανειστική φρενίτιδα, που οδήγησε σε μια επίπλαστη ευημερία , η οποία με τη σειρά της ματαίωσε την ανάγκη για τις τόσο απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Σε άλλες χώρες, ο ιδιωτικός τομέας ήταν πρωταγωνιστής σε αυτό το ράλυ δανεισμού, σε άλλες ήταν το ίδιο το κράτος. Η βαθύτερη αιτία όμως φαίνεται να παραμένει η ίδια . Οι οικονομίες ήταν πολύ διαφορετικές για να μπορεί να τις χειρίζεται όλες μια κεντρική τράπεζα.

Οι φτωχότερες χώρες της ευρωζώνης βρέθηκαν να συμμετέχουν ξαφνικά στο μεγαλύτερο δωρεάν γεύμα της ιστορίας. Μόνο που ως γνωστόν, δωρεάν γεύματα δεν υπάρχουν.Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Ισπανίας, μια χώρα με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης , που όλοι θεωρούσαν μέχρι πριν λίγα χρόνια ως τη νέα μεγάλη οικονομική δύναμη της Ευρώπης. Όμως τα πραγματικά στοιχεία της οικονομίας δεν δικαιολογούσαν αυτή την εικόνα. Ο πληθωρισμός έτρεχε με ρυθμούς του 4% και παρέμενε ο υψηλότερος στην ευρωζώνη, το εργατικό κόστος αυξάνονταν συνέχεια, η παραγωγικότητα μεταξύ 1996 και 2006 αυξήθηκε μόνο κατά 0,2% (όταν η αντίστοιχη αύξηση στη Γερμανία ήταν της τάξης του 0,8% και στη Γαλλία του 1,3%). Η ευημερία της ισπανικής κοινωνίας οφείλοταν στον θεαματική αύξηση του δανεισμού (ιδίως στον τομέα της κατοικίας), που έγινε εφικτός χάρη στα τεχνητά χαμηλά ευρωπαϊκά επιτόκια . Ο συνολικός δανεισμός (ιδιωτικός και δημόσιος) εκτοξεύτηκε από το 193% το 2000, πριν την είσοδο στο ευρώ, στο 366% το 2008 . Το 2000 ,τα χρεη της μέσης ισπανικής οικογένειας αντιστοιχούσαν στο 69% του διαθέσιμου εισοδήματός της. Το 2008 το αντίστοιχο νούμερο έφτασε στο 130%, δηλαδή σημείωσε αυξηση 88% , τη μεγαλύτερη στον ανεπτυγμένο κόσμο. Για να καταλάβουμε το μέγεθος, την αντίστοιχη περίοδο, οι υπερχρεωμένες ΗΠΑ παρουσίασαν αυξηση "μόνο" 33%, η Μ. Βρετανία 52%, ενώ στη Γερμανία τα χρεη της μέσης οικογένειας μειώθηκαν. Το ίδιο συνέβη και στην Ιρλανδία. Μεταξύ του 2000 και 2008, το συνολικό ιδιωτικό και δημόσιο χρέος διπλασιάστηκε και ξεπέρασε το ...700%. Και εκεί η φούσκα εκδηλώθηκε στον τραπεζικό δανεισμό στον τομέα της κατοικίας. Στην Ελλάδα πάλι , ο τραπεζικός τομέας δεν ήταν τόσο εξελιγμένος και έτσι δεν ήταν οι ιδιώτες αυτοί που πρωταγωνίστησαν στην κούρσα του χρέους. Το ρόλο αυτό το ανέλαβε η κυβέρνηση. Η ψευτικη εικόνα ευημερίας, που οφείλοταν στον κρατικό δανεισμό, εφυσύχασε πολίτες και κυβερνήσεις και έτσι οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις που τόσο χρειάζονταν η χώρα, δεν έγιναν ποτέ . Με λίγα λόγια ,η συμμετοχή στο ευρώ για μια χώρα σαν την Ελλάδα, ήταν σαν να έδινες σε μια σπάταλη μικρομεσαία οικογένεια, που ήδη βούλιαζε στα χρέη, την πιστωτική κάρτα της Γιάννας Αγγελοπούλου! Το αποτέλεσμα δεν θα μπορούσε να ήταν άλλο παρά καταστροφή!

Τελικά, το πείραμα του ευρώ φαίνεται να έχει τα αντίθετα αποτελέσματα, από αυτά που οραματίζονταν οι θεμελιωτές του. Αντί να φέρει πιο κοντά τους λαούς της Ευρώπης, τους απομάκρυνε . Τους τελευταίους μήνες, οι διαμάχες μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων έχουν γίνει συνεχείς ενώ αυξήθηκε η καχυποψία μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών. Οι Νότιοι θεωρούν υπεύθυνο το Βορρά για την κατάσταση των οικονομιών τους, ενώ οι κάτοικοι των πιο πλούσιων χωρών εξεγείρονται για τα όλο και μεγαλύτερα ποσά που αναγκάζονται να πληρώνουν για τη διάσωση των πιο αδύναμων ευρωπαϊκών οικονομιών. Για τον Lynn, η αντίστροφη μέτρηση για το ευρώ έχει ήδη αρχίσει. Οι ευρωπαϊκές κυβερνησεις θα ξοδέψουν και άλλα δισεκατομμύρια στην απέλπιδα προσπάθεια τους να διασώσουν το κοινό νόμισμα. Όσο όμως περνούν τα χρόνια, το κόστος θα γίνεται όλο και πιο δυσβάστακτο. Μέχρι, που κάποια στιγμή σε 2 ή σε 5 ή σε 10 χρόνια, θα συνειδητοποίησουν πως το όλο εγχείρημα είναι πια μάταιο και το ευρώ θα καταρρεύσει πολύ πιο ήρεμα και γρήγορα απ'ότι ο καθένας φαντάζεται σήμερα . Τί θα διαδεχτεί το κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα είναι άγνωστο: ίσως ένας νέος κανόνας του χρυσού,ίσως η επιστροφή στα εθνικά νομίσματα, ίσως η παράλληλη κυκλοφορία ευρώ και εθνικών νομισμάτων (αυτή τη λύση προκρίνει ο Lynn). Τα πρώτα χρόνια μετά το ευρώ θα είναι δύσκολα. Όμως ο συγγραφέας είναι αισιόδοξος πως μακροπρόθεσμα η κατάρρευση του κοινού νομίσματος, με τη σημερινή μορφή του, θα ωφελήσει όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Εξάλλου, το τέλος του ευρώ δεν είναι το τέλος του κόσμου, όπως θέλουν να μας το παρουσιάσουν μερικοί. Και η Λατινική Ένωση του 19ου αιώνα διαλύθηκε χωρίς σοβαρές επιπτώσεις για τις οικονομίες των κρατών-μελών, αλλά και πιο πρόσφατα, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης , κάθε χώρα υιοθέτησε το δικό της νόμισμα.

Δυστυχώς στην Ελλάδα ακόμη δεν έχει αρχίσει μια σοβαρή συζήτηση για το ευρώ, παρότι κάτι τέτοιο είναι ζωτικό για το μέλλον της χώρας μας. Οι ελάχιστοι που υποστηρίζουν την έξοδο από το κοινό νόμισμα , το κάνουν επειδή έτσι ελπίζουν πως θα εγκαθιδρυθεί ο σοσιαλιστικός παράδεισος που τόσες δεκαετίες περιμένουν. Οι υποστηρικτές του ευρώ, πάλι, αντί να προβάλλουν επιχείρηματα , ποντάρουν στο αίσθημα ανασφάλειας των πολιτών και παρουσιάζουν την έξοδο από το ευρώ σαν την επιστροφή της χώρας στην εποχή του Λίθου. Μέσα σε αυτό το άνυδρο τοπίο, το βιβλίο του Lynn δίνει μια φρέσκια και διαφορετική οπτική, η οποία φαίνεται να επιβεβαιώνεται και από τα ίδια τα γεγονότα.

Είναι απολύτως φυσικό που η πολιτική ελίτ μας υποστηρίζει με τόση θέρμη το ευρώ. Το κοινό νόμισμα της έδωσε τη δυνατότητα , με ένα όργιο σπατάλης ανευ προηγούμενου , να ενισχύσει την επιρροή και την εξουσία της. Είναι όμως καιρός να αναρωτήθουμε αν ωφελησε το ίδιο και τον ελληνικό λαό.

[Διαβάστε επίσης "Μήπως ήρθε η ώρα για έναν ελληνικό φιλελεύθερο ευρωσκεπτικισμό;"]
Συνέχεια

Κυριακή, 22 Μαΐου 2011

Της Κορέας και της Ελλάδας


Πρόσφατα, το εμιράτο του Άμπου Ντάμπι διεξήγε ένα διαγωνισμό για την ανάπτυξη πυρηνικών εργοστασίων αξίας $40 δις. Οι υποψήφιοι περιλάμβαναν όλα τα μεγαθήρια της πυρηνικής βιομηχανίας, όπως η Ιαπωνία, η Γαλλία και η Αμερική. Το συμβόλαιο όμως το κέρδισε ένα consortium Νοτιοκορεατικών εταιρειών. Αυτή η επιτυχία των Κορεατών δεν ήτανε μεμονωμένη, ούτε τυχαία. Η ανάλυση της μας βοηθάει να κατανοήσουμε ένα βασικό λόγο της δικής μας αποτυχίας.

Λίγο περισσότερο φόντο για την οικονομία της Κορέας. Οι επιχειρήσεις (Hyundai, Samsung, Daewoo κλπ.) που κάποτε απλώς παρήγαν φθηνές εκδόσεις των ιαπωνικών προϊόντων, τα τελευταία χρόνια γνωρίζουν μέρες δόξας και συναγωνίζονται πια στα ίσα σε εξαγωγές τις ιαπωνικές εταιρείες. Η οικονομία πηγαίνει καλύτερα από την ιαπωνική, με ανάπτυξη το 2010 6.1% και σύμφωνα με την Goldman Sachs αναμένεται να μεγαλώνει με μέσο ρυθμό 4% για τα επόμενα 20 χρόνια.

Αυτή η χρυσή εποχή της Κορεατικής οικονομίας έχει ονοματεπώνυμο: Lee Myung-bak. Αυτός είναι ο πρόεδρος της χώρας που ανέλαβε το 2008 στην μέση μιας τεράστιας παγκόσμιας κρίσης. Οι βασικοί άξονες της πολιτικής του είναι: λιγότερο κράτος στην οικονομία, σκληρή εξωτερική πολιτική προς την Β. Κορέα, ενίσχυση των δεσμών με τις ΗΠΑ. Δηλαδή «the real thing», στην παράδοση Θάτσερ, Ρέιγκαν, Μητσοτάκη. Αυτό όμως που έχει περισσότερο ενδιαφέρον είναι η ιστορία του.

Ο Lee Myung-bak προέρχεται από πολύ φτωχή οικογένεια. Ο πατέρας του δούλευε χαμηλόμισθος εργάτης σε ένα στάβλο στην Ιαπωνία. Όταν η οικογένεια γύρισε στην Κορέα με άδεια χέρια, ο Lee Myung-bak πήγε σε νυχτερινό σχολείο όπου τελείωσε αριστούχος. Ξεκίνησε να δουλεύει για την Hyundai όταν η εταιρεία είχε 90 υπαλλήλους. Εκεί πήρε το όνομα «μπουλντόζας» για την αποτελεσματικότητά του και μόλις στα 29 του έγινε CEO. Όταν άφησε την εταιρεία για να μπει στην πολιτική, η Hyundai είχε γίνει μία από τις μεγάλες παγκόσμιες εταιρίες που έδινε δουλειά σε 160.000 ανθρώπους.

Εάν κάνουμε τώρα την σύγκριση με τον δικό μας πρωθυπουργό (και με τον παρόμοιο προηγούμενο) νομίζω μπορούμε να καταλάβουμε έναν σημαντικό λόγο για την αποτυχία της χώρας. Από πλούσια οικογένεια, με έτοιμη θέση στην πολιτική, έμαθε να ανεβαίνει χωρίς συγκρούσεις αλλά με συμβιβασμούς. Ποτέ δεν χρειάστηκε να δουλέψει σκληρά να αποδείξει τις ικανότητες του (πήρε το χρίσμα από τον προκάτοχό του), ποτέ δεν γνώρισε την αποτελεσματικότητα του ιδιωτικού τομέα. Τι παραπάνω θα μπορούσε να περιμένει κανείς;

Για να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, εδώ είναι οι διαφορές του ΓΑΠ με τον Lee Myung-bak σε επίπεδο προσωπικότητας και ικανοτήτων. Αυτές οι διαφορές είναι και οι λόγοι που τον καθιστούνε ανεπαρκή για την χώρα.
- Λεφτά υπάρχουν. Αντίθετα με τον Κορεάτη πρωθυπουργό, τα λεφτά πάντα υπήρχαν στην οικογένεια του ΓΑΠ και ποτέ δεν τα στερήθηκε. Από την επιλογή των σπουδών του μέχρι τις αποφάσεις του σαν πρωθυπουργός, ποτέ δεν χρειάστηκε να συμβιβαστεί στις ανάγκες τις πραγματικότητας. Το κρατάει ακόμα αυτό το συνήθειο.
- Κατανόηση της αγοράς και του ιδιωτικού τομέα. Ένας άνθρωπος που έχει δει τον ιδιωτικό τομέα μόνο απέξω, είναι προφανές ότι δεν καταλαβαίνει την αποτελεσματικότητα του και την λειτουργία του. Ακόμα χειρότερα, η αγορά παραμένει για αυτόν κάτι διαβολικό κατά την μανιχαϊστική θεώρηση της αριστερής κοινωνιολογίας. Έτσι και το κυνήγι των «κερδοσκόπων» ένα χρόνο πριν όταν απλώς η αγορά αντιδρούσε λογικά στα δημοσιονομικά μας χάλια.
- Επίπονες αποφάσεις. Στον ιδιωτικό τομέα, είναι αυτονόητο ότι όταν υπάρχει ένα πρόβλημα το διορθώνεις. Εάν τα έσοδα δεν επαρκούνε, μειώνεις τις δαπάνες -αλλιώς όλη η εταιρεία θα χρεοκοπήσει. Στην σφαίρα όμως της εγχώριας πολιτικής, το ζητούμενο δεν είναι να διορθώσεις τα προβλήματα, αλλά να επιβιώσεις μειώνοντας το πολιτικό κόστος, και εάν είναι δυνατό να περάσεις τα προβλήματα στον επόμενο.
- Αποτελεσματικότητα. Στον πραγματικό κόσμο οι όποιες ιδέες κρίνονται με βάση την πρακτικότητα και αποτελεσματικότητά τους. Ο ΓΑΠ όμως μπροστά στην μεγαλύτερη κρίση της χώρας μέχρι πρόσφατα αναμασούσε τα παραμύθια για πράσινη ανάπτυξη (που στην Ισπανία έχουν κοστίσει εκατομμύρια δουλειές) . Επίσης, από ότι λέγεται στις συνεδριάσεις του υπουργικού συμβουλίου ο ΓΑΠ αντί να ζητά συγκεκριμένες αποτελεσματικές ιδέες και μέτρα αναλώνει τον χρόνο σε εκθέσεις ιδεών και video από το TED για να γίνει «brainstorming» που βέβαια δεν οδηγεί πουθενά.
- Ηγετικές ικανότητες. Τέλος ενώ στον πραγματικό κόσμο ο ηγέτης μια επιχείρησης θα πρέπει να επιβάλλεται και να επεμβαίνει για να εξασφαλίσει ότι η ομάδα λειτουργεί εύρυθμα, στην πολιτική κάποιες φορές έχουμε το φαινόμενο να αναδεικνύεται ένας ηγέτης ακριβώς επειδή είναι «του χεριού» των διαφόρων κλικών. Κάτι τέτοιο φαίνεται να έγινε και στις εσωκομματικές εκλογές του 2007 στο ΠΑΣΟΚ. Ο ΓΑΠ επικράτησε του (όχι συμπαθή κατ΄εμέ) Βενιζέλου, ακριβώς επειδή δεν είναι δυναμικός ηγέτης.

Ο ΓΑΠ είναι τόσο ανεπαρκής για πρωθυπουργός που δύσκολα θα κέρδιζε ποτέ εκλογές. Με ήττα του ΠΑΣΟΚ το 2009, το κόμμα θα έπαιρνε το μάθημα του και θα επέλεγε κάποιον καταλληλότερο για τον ρόλο. Όμως, το δυστύχημα για τον τόπο ήτανε ότι ο προηγούμενος αποτυχημένος πρωθυπουργός ουσιαστικά παρέδωσε την εξουσία στο ΠΑΣΟΚ και στον ΓΑΠ.
Συνέχεια