Κυριακή, 30 Δεκεμβρίου 2012

Ελλάδα, η χώρα που παρεξήγησε τη δημοκρατία



Δημοκρατία είναι δύο λύκοι κι ένα πρόβατο που συναποφασίζουν τι θα φάνε για δείπνο", είχε πει κάποτε ο Βενιαμίν Φρανκλίνος, ένας από τους πατέρες της Αμερικανικής "Δημοκρατίας". Εννοούσε φυσικά τη μεγάλη αδυναμία της άμεσης δημοκρατίας που είναι η τυραννία της πλειοψηφίας.  Σε ένα δημοκρατικό σύστημα τίποτα δεν εμποδίζει τους πολλούς - οι οποίοι κατά κανόνα είναι οι φτωχότεροι - να αποφασίσουν να δημεύσουν και να μοιράσουν μεταξύ τους τον πλούτο των λίγων.  Ή ακόμα να τους στείλουν σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως, ή να τους εξοντώσουν. Η άμεση δημοκρατία είναι μια μαλακή εκδοχή του κουμμουνισμού.

Αυτός είναι και ο λόγος που τα δημοψηφίσματα τα αγαπούν κατά κανόνα οι αριστεροί και τα αποφεύγουν οι φιλελεύθεροι. Για να λειτουργήσει μια φιλελεύθερη κοινωνία - όπου οι μειοψηφίες έχουν δικαιώματα στην ιδιοκτησία και την προσωπική ελευθερία - θα πρέπει να υπάρξουν θεσμικά αναχώματα ώστε οι "πολλοί" να αποφασίζουν μεν για το γενικό πλαίσιο της διακυβέρνησης αλλά όχι να νομοθετούν. Το κυριότερο θεσμικό ανάχωμα στην τυραννία της πλειοψηφίας είναι το κοινοβούλιο. Η Αμερικανική "Δημοκρατία" σχεδιάστηκε ως αντιπροσωπευτική δημοκρατία ώστε να εξασφαλίζεται ο φιλελεύθερος χαρακτήρας του συντάγματος και τα δικαιώματα των μειοψηφιών.

Το σημειολογικό δράμα της γλώσσας μας

Ας εξηγήσω τώρα γιατί έβαλα τον όρο "Δημοκρατία" σε εισαγωγικά στην περίπτωση της Αμερικής. Διότι δεν είναι ορθός ο όρος και κακώς τον χρησιμοποιούμε στα ελληνικά για να προσδιορίσουμε το πολίτευμα που λατινιστί ονομάζεται "res publica" (από το οποίο προκύπτει ο όρος "republic"). Δυστυχώς, στη γλώσσα μας δεν υπάρχει αντίστοιχος όρος - αν και θα πρότεινα ως δόκιμη τη λέξη "κοινοπολιτεία" και θα απέφευγα το σύνθετο "αντιπροσωπευτική δημοκρατία" διότι διαιωνίζει τη σημειολογική παρεξήγηση. Στην Ελλάδα, κάθε φορά που κάποιοι έδιωχναν το βασιλιά, διατυμπάνιζαν την επιστροφή της "δημοκρατίας" (εννοώντας republic με την έννοια της αβασίλευτης κοινοπολιτείας).

Η μπουφονική παρωδία των όρων έφτασε στο αποκορύφωμά της όταν μετά το χουντικό δημοψήφισμα του 1973 οι κολονέλοι ανακύρηξαν την Ελλάδα ως "δημοκρατία" και τους εαυτούς τους ως "δημοκράτες". Μια κοινοπολιτεία είναι διαφορετική από μια δημοκρατία διότι τους νόμους τους αποφασίζουν οι αντιπρόσωποι του λαού και όχι ο ίδιος ο λαός. Ασφαλώς, σε μια κοινοπολιτεία οι αποφάσεις παίρνονται με δημοκρατικό τρόπο και διαδικασίες (λ.χ. με ψήφο της σχετικής ή απόλυτης πλειοψηφίας) εντός του κοινοβουλίου. 

Ωστόσο, η διαφορά της κοινοπολιτείας από μια δημοκρατία - όπως λ.χ. αυτής που υπήρξε στην κλασική Αθήνα - οφείλει να είναι σαφής επειδή είναι εξαιρετικά σημαντική.

Η ανυπακοή των Ελλήνων στους νόμους

Ο λαός μας, έχοντας ζήσει επί αιώνες ως υποτελής εντός αρχαίου και κατόπιν μεσαιωνικού τύπου αυτοκρατοριών, απέκτησε ανεξάρτητο κράτος τον 19ο αιώνα. Εισήχθησαν ευρωπαϊκοί θεσμοί διακυβέρνησης και σύντομα το νέο Ελληνικό κράτος απέκτησε σύνταγμα και κοινοβούλιο. Η ιστορία του κοινοβουλευτισμού στη χώρα μας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και χρήζει εκτενέστατης ανάλυσης και συζήτησης. Ας αρκεστώ να εντοπίσω τη αποτυχία του: την μαζική παραγωγή νόμων οι οποίοι δεν γίνονται σεβαστοί από τους πολίτες (εκτός και αν τους συμφέρουν)

Μετά σαράντα χρόνια περίπου από την παλινόρθωση του κοινοβουλευτισμού στην χώρα μας, το Ελληνικό Κοινοβούλιο δεν έχει καταφέρει να κερδίσει το σεβασμό του λαού που το ψηφίζει.  Ομάδες ειδικών συμφερόντων - ακόμα και οι πιό μικρές και πιό απίθανες - θεωρούν ως "δημοκρατικό" τους δικαίωμα να αγνοούν τους νόμους του Κοινοβουλίου. Το σύνθημα "νόμος είναι το δίκιο του λαού" έχει γίνει θέσφατο  - και όχι μόνον για τους αριστερούς που το είπαν πρώτοι (και που το πιστεύουν). Επίσης, είναι απορίας άξιον γιατί η κοινοβουλευτική αντιπολίτευση - αριστερή, δεξιά δεν έχει σημασία -  κατά κανόνα ζητά να γίνουν εκλογές ελάχιστους μήνες αφού ορκιστεί μια νεοεκλεγείσα κυβέρνηση. 

Τα αποτέλεσματα της αδυναμίας του κοινοβουλίου να επιβληθεί στο λαό, αλλά και στο κράτος, είναι γνωστά.  Αφού οι νόμοι δεν αξίζουν ούτε το χαρτί στο οποίο τυπώνονται, η διαφθορά και η χρηματική συναλλαγή μεταξύ πολιτών και κρατικών υπαλλήλων αποτελούν τη μοναδική σταθερά για να λειτουργήσει η κοινωνία και η οικονομία. Η οικονομική κρίση διέλυσε ακόμα και αυτή την σταθερά. Ταυτόχρονα όξυνε στο έπακρο τη σημειολογική παρανόηση όρων και αξιών:  οι πολίτες απαξιώνουν το κοινοβούλιο και το πολίτευμα. Πολλοί θέλουν να κάψουν τη Βουλή και να κρεμάσουν τους βουλευτές. Η ίδια η λέξη "δημοκρατία" αντιμετωπίζεται γενικώς με ειρωνία, ως όρος που περιγράφει πώς οι λίγοι "έξυπνοι" εξαπατούν τα πολλά "κορόιδα". Ακραία, αυτοπροσδιοριζόμενα ως μη-δημοκρατικά κόμματα, κερδίζουν τη λαϊκή ψήφο και μπαίνουν στο Κοινοβούλιο. Ζούμε την τελευταία πράξη της μπουφονικής παρωδίας του ελληνικού κοινοβουλευτισμού, στο αποκορύφωμά της.

Ορθοδοξία και αντιπροσωπευτική δημοκρατία

Ως γνωστόν, ο κοινοβουλευτισμός είναι απότοκο της ευρωπαϊκής ιστορίας και προέρχεται από την μετεξέλιξη της φεουδαρχίας. Ωστόσο και στην οθωμανική αυτοκρατορία, στις κοινότητες των χριστιανών, υπήρχε ο θεσμός της αντιπροσώπευσης. Πρόκριτοι και επίσκοποι εκπροσωπούσαν τους χριστιανούς στον τοπικό πασά, ή ακόμα και στην Υψηλή Πύλη.  Επί πλέον - και αντίθετα φερ΄ειπείν από τους μουσουλμάνους για τους οποίους δεν υπάρχει ενδιάμεσος ανάμεσα στον πιστό και το Θεό - για τους ορθόδοξους η έννοια της αντιπροσωπείας είναι συνυφασμένη με την άσκηση της προσευχής. Οι άγιοι, η Παναγία, είναι μεσάζοντες και αντιπρόσωποι των πιστών έναντι της απόλυτης εξουσίας του Θεού. Με άλλα λόγια ο κοινοβουλετισμός, ως ιδέα, δεν είναι ξένη ούτε με τις θεμελιώδεις πολιτιστικές καταβολές ούτε με τις πολιτικές εμπειρίες του έθνους μας. Μετά από εκατόν ογδόντα χρόνια εξάσκησής του στην Ελλάδα - έστω με διακοπές - όφειλε να λειτουργεί καλύτερα. Γιατί δεν συμβαίνει αυτό; Ελπίζω τα μέλη της κοινότητας του Μπλε Μήλου να με τιμήσουν με τις σκέψεις τους, τις ιδέες τους, τα σχόλια τους και - ίσως - με μια λογική απάντηση...
Συνέχεια

Δευτέρα, 24 Δεκεμβρίου 2012

Ελλάδα, Χριστούγεννα 1960


Η φωτογραφία που συνοδεύει την ανάρτηση είναι Σταδίου & Αιόλου τον Δεκέμβριο του 1960. Μόλις βγήκε στο διαδίκτυο έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής. Αμέσως έγινε λόγος περί ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος αλλά η δημοφιλία της συγκεκριμένης φωτογραφίας λέει πολλά περισσότερα.

Η φωτογραφία του Κώστα Μπαλάφα έφερε στην επιφάνεια, με έναν πολύ προσιτό τρόπο, αυτό που λόγω της κρίσης γίνεται όλο και πιο αντιληπτό, δηλαδή την εξιδανίκευση του παρόντος στην σύγχρονη Ελλάδα. Θα είναι δύσκολο να βρεθεί άλλη χώρα στον κόσμο όπου σε ειρηνικές συνθήκες, να υπάρχει συνεχώς μια αχαλίνωτη και ανεξάντλητη δίψα για τον οιοδήποτε νεοτερισμό, και αυτή η δίψα για τον νεοτερισμό είναι πάντοτε πολύ πιο έντονη στην λεγόμενη ηγεσία του τόπου.

Δεκαετίες μετά, η συγκεκριμένη φωτογραφία φαντάζει πιο όμορφη γιατί απλούστατα τώρα ζούμε στα ερείπια που χτίσαμε στο όνομα του νεωτερισμού. Περνώντας από κάποιο νεοκλασικό που γλίτωσε την κατεδάφιση, αναγνωρίζουμε, θέλοντας και μη, την ανωτερότητα αυτού που με τόση ευκολία και αλλοφροσύνη γκρεμίσαμε. Παρόλα αυτά, ακόμα και σήμερα, δεν μπορούμε να ξεφύγουμε απ’ αυτή την πολύ άξεστη εμμονή στον όποιο νεωτερισμό - βλέπε χριστουγεννιάτικη σκαλωσιά Καμίνη στο Σύνταγμα. Μετά από σαράντα χρόνια ακατάσχετης προοδευτικής μπαρουφολογίας, το να πει κάποιος ότι όταν κάτι κτίζεται σε δημόσιο χώρο πρέπει να περνά από κάποιο φίλτρο παράδοσης και ιστορικής μνήμης είναι μέγα μεταπολιτευτικό κακούργημα.

Επιτρέπεται στην σημερινή Ελλάδα να πεις ότι ίσως υπάρχει μια ηθική και αισθητική τάξη που ξεπερνά τα χρονικά όρια της ύπαρξης μας σ΄αυτόν το κόσμο στην οποία οφείλουμε σεβασμό και της οποίας την συνέχεια καλούμαστε να διεκπεραιώσουμε; Ο Russel Kirk είχε γράψει ότι «οι σύγχρονοι άνθρωποι είναι νάνοι στους ώμους γιγάντων, και είναι σε θέση να δουν μακρύτερα από ό,τι οι πρόγονοί τους, μόνο και μόνο επειδή βασίζονται στο μεγάλο ανάστημα αυτών που έχουν προηγηθεί.» Όλα τα παραπάνω είναι πολύ παράξενα για την Ελλάδα των νεωτερισμών στην οποία λείπουν δοκιμασμένα κριτήρια επιλογής και γι΄αυτό χωριζόμαστε αποκλειστικά στις ευπαθείς ομάδες των ευρωλιγούρηδων και των λαϊκιστών.

Οι μεταπολεμικά κρατούντες θα προσπαθήσουν, επιτυχώς, να σβήσουν τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα μιας Ελλάδας που κάποτε διέθετε μια αστική τάξη με κάποια κουλτούρα και δυναμισμό. Οι της μεταπολίτευσης εκχυδαϊστές θα ισοπεδώσουν τα καλά κοινωνικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά των Ελλήνων - παραγωγή, σκληρή δουλειά, αυτοπειθαρχία, αποταμίευση και επένδυση στο αύριο - που τους επέτρεψαν μεταπολεμικά να προσβλέπουν πάντοτε σε αυτό που τις τελευταίες δεκαετίες έχει χαθεί από το λεξιλόγιο μας και λέγεται προκοπή.

Σκοπός δεν είναι να γεμίσουμε ξανά την Σταδίου & Αιόλου με κλασσικά αυτοκίνητα της δεκαετίας του 50 και 60 και χριστουγεννιάτικο στολισμό πανομοιότυπο με αυτό της φωτογραφίας. Όμως οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι μετά από 40 χρόνια προοδευτικής διακυβέρνησης έχουμε χάσει την αίσθηση της προόδου και της ελπίδας. Για να ξαναβρούμε την πρόοδο και την ελπίδα θα πρέπει να ανακαλύψουμε κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο από τα λεγόμενα ευρωπαϊκά πακέτα “διάσωσης” ή νέους προστάτες εξ ανατολών. Στην συγκεκριμένη φωτογραφία μπορούμε να διακρίνουμε την ενέργεια, τον δυναμισμό και την αισιοδοξία για το αύριο που εκπέμπει. Ο Ronald Reagan κάποτε είχε πει «Δεν θέλω να επιστρέψω στο παρελθόν. Θέλω όμως να αντικρίσω το μέλλον όπως και τότε.»
Συνέχεια

Κυριακή, 23 Δεκεμβρίου 2012

Γι’ αυτό φουσκώνουν οι Λογαριασμοί της ΔΕΗ

Η υστερία με το Κλίμα εδώ και κάποιες δεκαετίες έχει αρχίσει να υποκαθιστά τον θρησκευτικό φανατισμό αλλά και τις ιδεολογικές διαμάχες της εποχής του Ψυχρού Πολέμου.

Και κάποιοι βέβαια φροντίζουν να θησαυρίζουν από το κλίμα που δημιουργείται. Σε βάρος βέβαια του απλού κόσμου που πληρώνει και υποφέρει. Ακριβαίνουν τα τιμολόγια της ΔΕΗ για να χρηματοδοτούνται ακριβές εναλλακτικές πηγές ενέργειας και να σωθεί …το κλίμα!! Μαζί με τον πλανήτη (!) βέβαια, για τον οποίο η ΔΕΗ πληρώνει του κόσμου τα λεφτά για εξαγορά ρύπων. Θησαυρίζουν έτσι κάποιοι εκ του ασφαλούς. Ο κόσμος όμως ωφελείται;

Εξυπακούεται πως ο βασικός εχθρός του Κλίματος και της ανθρώπινης επιβίωσης, όπως πάντα, είναι ο Καπιταλισμός!! Προκειμένου λοιπόν να «σωθεί» ο πλανήτης δεν πειράζει αν δοκιμασθεί η ζωή κάποιων εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων. Από που όμως προκύπτει πως το Κλίμα αλλάζει λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων;

Ο καθηγητής του Πολυτεχνείου Δημήτρης Κουτσογιάννης, σε μιά εξαιρετικά αποκαλυπτική εισήγησή του, έχει με στοιχεία υποστηρίξει πως «Το κλίμα αλλάζει … εδώ και 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια», δίχως την παραμικρή δική μας παρέμβαση (http://archaeopteryxgr.blogspot.gr/2011/12/45.html). Ο Σέρβος καθηγητής Μίλαν Μιλάνκοβιτς είχε αναπτύξει την θεωρία πως καθώς η γή γυρίζει γύρω από τον ήλιο, κι’ από τον άξονά της, προσεγγίζει τον ήλιο από διαφορετικές γωνίες και αποστάσεις, με αποτέλεσμα απροσδιόριστες μέσα στον χρόνο αλλαγές στην θερμοκρασία εδάφους και ωκεανών (http://www.detectingdesign.com/milankovitch.html). Το κλίμα είναι προιόν έτσι παραγόντων που έχουν ελάχιστη σχέση με την ανθρώπινη δραστηριότητα. Και σίγουρα αδιαφορεί για τις επιλογές του όποιου έλληνα υπουργού «κλιματικής αλλαγής».

Το κακό είναι σίγουρο πως ξεκίνησε με το φίλμ που παρουσίαζε ο πρ. Αμερικανός Αντ/δρος Αλ Γκόρ. Και που στηρίζεται σε μιά επιστημονικά αποδειγμένη ανακρίβεια. Πως δηλαδή η αύξηση της θερμοκρασίας προκαλείται από αυξήσεις στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Που είναι βέβαια αποτέλεσμα ανθρώπινης δρατηριότητας. Πλην όμως, όπως έχουν αποδείξει δεκάδες επιστημονικές έρευνες, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα ακολουθούν και δεν προηγούνται της ανόδου της θερμοκρασίας (βλ. σχετ. Η ΑΠΑΤΗ ΤΗΣ ΥΠΕΡΘΕΡΜΑΝΣΗΣ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ, http://www.youtube.com/watch?v=DKnVEFI1ALM). Εξ άλλου, η περίφημη «τρύπα του όζοντος» σχηματίσθηκε πάνω από την Ανταρκτική. Στο νότιο δηλαδή ημισφαίριο. Η μεγάλη όμως βιομηχανική δρατηρότητα παρατηρείται στο βόρειο. Κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει πως ακριβώς συνέβη αυτό. Δεδομένου μάλιστα πως τα εναέρια ρεύματα της γής κινούνται από την Δύση στην Ανατολή – κι όχι από τον Βορρά στον Νότο!!

Αλλά η ανεπαρκής επιστημονική τεκμηρίωση των όποιων κινδυνολογικών απόψεων δεν κοπάζει εκεί. Πολλοί κινδυνολογούν υποστηρίζοντας πως η αύξηση της θερμοκρασίας φέρνει ασθένειες, και κυρίως ελονοσία, που υποτίθεται πως δεν υπάρχει σε ψυχρότερα κλίματα. Ομως η πραγματικότητα τους διαψεύδει. Στην Σιβηρία έχουν σημειωθεί εκατομμύρια περιπτώσεις ασθενών με ελονοσία, ενώ το 1920 υπήρξαν σε μιά επιδημία 600.000 θάνατοι (βλ.σχετ. http://climateaudit.org/2005/08/30/mosquitos-malaria-and-the-ipcc-consensus/ και Reiter, Paul (April 25, 2006). Η μεγαλύτερη όμως διαστρέβλωση δεδομένων βρίσκεται στην προσπάθεια να διαψευσθεί η ιστορία ώστε να αποδειχθεί πως σήμερα ο πλανήτης υφίσταται ανεπανάληπτες αυξήσεις θερμοκρασίας που ενδεχόμενα θα τον οδηγήσουν στην καταστροφή.

Ουδείς πλέον αμφισβητεί πως τον Μεσαίωνα η γή είχε περάσει μιά περίοδο υψηλότατων θερμοκρασιών. Η Γροιλανδία ήταν καταπράσινη, ενώ η Ισλανδία υπήρξε εξαιρετικά ελκυστικό μέρος ώστε πολλοί Βίκινγκς να την διαλέξουν για τόπο εποικισμού. Η Βρετανία επίσης έφθασε να κάνει εξαγωγές σταφυλιών στην υπόλοιπη Ευρώπη!! Το ζήτημα είναι αν οι τότε θερμοκρασίες υπήρξαν υψηλότερες από τις σημερινές. Εφ’ όσον τότε δεν υπήρχε βιομηχανική παραγωγή και εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, είναι αυτονόητο πως αν η τότε θερμότητα ήταν υψηλότερη της σημερινής, τότε οι κραυγές για δήθεν κινδύνους και καταστροφές του πλανήτη διεκδικούν θέση στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας. Και θα χαθούν πολλά δις. από τις τσέπες εταιριών «εναλλακτικών πηγών ενέργειας». Επρεπε λοιπόν να φανεί, λαθεμένα βέβαια, πως η σημερινή καμπύλη ανόδου της θερμότητας είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τότε. Σε ένα αποκαλυπτικό βιβλίο για το θέμα, ο A.W Montford (The Hockey Stick Illusion: Climategate and the Corruption of Science, 2010) αποκαλύπτει όλο το παρασκήνιο γύρω από την προσπάθεια να διαφθαρεί η επιστήμη. Και να διαστρεβλωθεί βέβαια η αλήθεια.

Να μην ξεχνάμε πως το σχετικό κίνημα περί ανθρώπινης ευθύνης για την υπερθέρμανση ξεκίνησε όταν η κ. Θάτσερ στην Βρετανία άρχισε να χρηματοδοτεί μελέτες για τις βλαβερές συνέπειες της χρήσης άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Πολεμούσε βέβαια τότε τους ανθρακωρύχους. Σήμερα η ΔΕΗ μας φορτώνει επιβαρύνσεις ώστε κάποιοι να καλοπερνούν. Και ο λαός βέβαια να υποφέρει.
Συνέχεια

Τετάρτη, 19 Δεκεμβρίου 2012

O Milton Friedman που γνώρισα


Τελευταία φορά συνάντησα τον Milton Friedman τον Οκτώβριο του 2005. Σαν chairman τότε του Milton Friedman Group του πανεπιστημίου του Σικάγο, είχα οργανώσει το ετήσιο «προσκύνημα» στο Σαν Φρανσίσκο που διαβιούσε. Η συνάντηση έγινε σε ένα εστιατόριο όπου επί τρεις ώρες 20-25 μέλη και απόφοιτοι του group πυροβολούσαμε τον Milton Friedman με ερωτήσεις επί παντός επιστητού. Η εικόνα που σχηματίσα ήταν, surprise, πολύ διαφορετική από αυτήν που προβάλλεται από τους κρατιστές και έχει καθιερωθεί στην Ελλάδα.

Στην χώρα μας, η κυρίαρχη εικόνα του Friedman είναι αυτή που έχει υπαγορευθεί από λαϊκιστές  δημοσιογράφους όπως η Naomi Klein. Στο δημοφιλέστατο στην Ελλάδα βιβλίο της «Δόγμα του Σοκ» μέσα από όλες τις διαστρεβλώσεις και παρανοήσεις, ο Milton Friedman προβάλλει σαν αυταρχικός χαρακτήρας και αιμοσταγής υποκινητής των συμφερόντων των εταιρειών. Τίποτε δεν απέχει περισσότερο από την αλήθεια.

Στο γεύμα με το γκρουπ, ο 93χρονος τότε Milton Friedman εμφανίστηκε χωρίς συνοδεία με ένα μεγάλο χαμόγελο. Για τρεις ώρες υπέμεινε φωτογραφίσεις, υπογραφές βιβλίων και εκατοντάδες (όχι πάντα ευφυείς) ερωτήσεις χωρίς παράπονο ή ειρωνεία, αλλά πολλές φορές με χιούμορ. Προσωπικά νομίζω ότι ήταν ο πιο προσιτός από αυτήν την κάστα των ultra-intelligent κατόχων Nobel –και νομίζω έχω συναντήσει αρκετούς.


Πέρα όμως από τις θετικές προσωπικές εντυπώσεις, υπάρχει και ο ρόλος του Friedman στην ακαδημαική και πολιτική αρένα. Λίγοι θα αρνηθούν ότι ο Friedman έχει παίξει μοναδικό ρόλο στην διάδοση των ιδεών κατά του κρατικού παρεμβατισμού. Ήταν ο Milton Friedman στην δεκαετία του 50 που κατέρριψε τον πρώιμο Κεϋνσιανισμό και απέδειξε με την αναλυτική μονεταριστική του προσέγγιση ότι η ύφεση του 30 δεν ήταν αποτυχία της αγοράς, αλλά αποτέλεσμα κρατικής παρέμβασης στην προσφορά χρήματος. Αργότερα θα υποστηρίξει την εθελοντική θητεία, τα εκπαιδευτικά vouchers, τις ελεύθερες νομισματικές ισοτιμίες και το εγγυημένο ελάχιστο εισόδημα μέσω αρνητικού φόρου εισοδήματος. Μέχρι το τέλος της ζωής του ο Milton Friedman θα συμβουλεύσει όποιες κυβερνήσεις του το ζητήσουν, όπως τις ΗΠΑ, την Γιουγκοσλαβία, την Ρωσία, την περίφημη Χιλή. Αντίθετα με πολλούς άλλους οικονομολόγους που εύρισκαν άγονη την προσπάθεια ενημέρωσης των μαζών, ο Milton Friedman θα προσεγγίσει το ευρύ κοινό με εγχειρήματα όπως την τηλεοπτική σειρά «free to choose» την δεκαετία του 80. 

Και ενώ η συνεισφορά του στην οικονομική επιστήμη και τον πολιτικό διάλογο είναι αναμφισβήτητη, η εικόνα που έχει καλλιεργηθεί από τους αγοραφοβικούς είναι ότι ο Friedman ήταν ένας φανατικός της αγοράς, απόλυτος και ακραίος. Δεν είναι όμως αλήθεια. Ευγενικός χαρακτήρας εκ φύσεως, είχε πάντα καλά λόγια να πει για τον μεγάλο του ακαδημαϊκό αντίπαλο τον Keynes, τον οποίο χαρακτήρισε “brilliant scholar” και το βιβλίο του General theory, που ο ίδιος κατέρριψε τα συμπεράσματα του, "a great book". Αυτή μετριοπάθεια του ήταν η αιτία για τον σκεπτικισμό εάν όχι έκδηλη αντιπάθεια προς τον Friedman  από την άλλη μεγάλη σχολή της φιλελεύθερης παράταξης, την αυστριακή. Ανάμεσα στα πολλά επίθετα, έχει χαρακτηριστεί και «Κευνσιανός μονεταριστής» ή ακόμη «κρατιστής λύκος με φιλελεύθερη προβιά» (Rothbard). Ο κύριος λόγος είναι η αποδοχή από τον Friedman του fiat money η ποσότητα του οποίου θα ρυθμίζεται από τις κεντρικές τράπεζες. Επίσης είναι πράγματι γεγονός ότι ο Milton Friedman έχει υποστηρίξει την κρατική παρέμβαση στην οικονομία, με χειρότερο παράδειγμα την Ιαπωνία και την πρόταση του το 1997 για τύπωμα περισσότερων γιεν αντί για φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις. Πιστεύω όμως ότι η κριτική που του γίνεται παραβλέπει δύο στοιχεία. Πρώτα, ότι ο Friedman ήταν ανοικτός σε όλες τι ιδέες γιατί απλά πίστευε ότι οι οικονομικές θεωρίες πρέπει να είναι αντικείμενο αναλυτικής έρευνας, να αποδεικνύονται ή να καταρρίπτονται πάνω στην βάση δεδομένων και όχι προτιμήσεων. Μετά, σε θέματα πολιτικής, ο Friedman ήταν πραγματιστής, υποστηρίζοντας ότι για να φθάσουμε στην φιλελεύθερη ουτοπία πρέπει να προχωρήσουμε βήμα-βήμα, ακόμη και με προτάσεις για διαχείριση του τωρινού κρατισμού.

Εκατό χρόνια μετά την γέννηση του, νομίζω ότι αυτή ήταν και η μεγάλη παρακαταθήκη του: αντίσταση στον κρατισμό με μία φιλελεύθερη αλλά και, κρίσιμα, πραγματιστική ατζέντα. Συνέχεια

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2012

Ο παγκόσμια ακήρυχτος πόλεμος εναντίον των Χριστιανών


Μια μελέτη του Pew Forum εκτιμά ότι οι χριστιανοί διώκονται στις 131 από τις 193 χώρες του κόσμου. Οι δολοφονίες, οι βασανισμοί, οι φυλακίσεις και οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών είναι το λιγότερο δημοσιοποιημένο γεγονός όχι μόνο της χρονιάς, αλλά όλης της δεκαετίας.

Είναι γεγονός πλέον ότι η χριστιανική θρησκεία είναι η - και με διαφορά - περισσότερο διωκόμενη σε όλο τον κόσμο. Κι’ αν νομίζετε ότι αυτό ίσως δεν σημαίνει και πολλά πράγματα, τότε καλό είναι να ξέρετε ότι ο αριθμός των χριστιανών που δολοφονούνται κάθε χρόνο λόγω της θρησκείας τους υπολογίζεται ότι φθάνει τους 105.000.

Πρόσφατα ο συγγραφέας του βιβλίου, Χριστιανοφοβία, Rupert Shortt, έγραψε «Φανταστείτε την ανείπωτη οργή που θα είχε ξεσπάσει σε όλο τον ισλαμικό κόσμο, εάν ένας Χριστιανός στην ηγεσία της κυβέρνησης στο Χαρτούμ ήταν υπεύθυνος για το θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων μουσουλμάνων. Ή αν ένοπλοι χριστιανοί είχαν πυρπολήσει τεμένη στο Ιράκ κατά τη διάρκεια της προσευχής της Παρασκευής. Ή αν νεαρές μουσουλμάνες στην Ινδονησία είχαν απαχθεί και αποκεφαλιστεί στο δρόμο τους προς το σχολείο, εξαιτίας της πίστης τους.»

Ισλαμικά και σοσιαλιστικά κράτη έχουν τα πρωτεία σε αυτές τις διώξεις εναντίον των χριστιανών. Την πρώτη θέση στις διώξεις καταλαμβάνει η Βόρειος Κορέα - αγαπημένο κράτος του ΚΚΕ - και την δεύτερη θέση η ισλαμική θεοκρατία του Ιράν - αγαπημένο κράτος του ΣΥΡΙΖΑ. Ακολουθούν διάφορα άλλα κράτη όπως η Σαουδική Αραβία, Υεμένη, Πακιστάν, Αίγυπτος, Κίνα και Βιετνάμ.

Θα πρέπει να αναρωτιέται ο μέσος Έλληνας γιατί υπάρχει τέτοια σιωπή γύρω από αυτό το θέμα. Στην νέα μας πολυπολιτισμική πραγματικότητα δεν υποτίθεται ότι κάνουμε ότι είναι δυνατόν για να φέρουμε στο φως και να αμαυρώσουμε την μισαλλοδοξία και τον φανατισμό; Γιατί υπάρχει τέτοια σιωπή για τους διωγμούς των χριστιανών;

Θυμάμαι όταν μετά από την λεγόμενη αραβική άνοιξη άρχισαν οι μεγάλες επιθέσεις των μουσουλμάνων εναντίον των χριστιανών της Αιγύπτου. Σχεδόν όλα τα ΜΜΕ στην Ελλάδα τις μετέδιδαν ως απλές συγκρούσεις, χωρίς να υπάρχουν επιτιθέμενοι και αμυνόμενοι, θύτες και θύματα, δηλαδή τις μετέδιδαν σαν να πλακώνονται μεταξύ τους οι χούλιγκανς δύο ομάδων. Η πραγματικότητα όμως ήταν αρκετά διαφορετική.

Η πικρή αλήθεια είναι τα ελληνικά ΜΜΕ αποφεύγουν το θέμα γιατί απλά δεν θέλουν να ξεσκεπάσουν την μυθολογία που καλύπτει το ιδεολόγημα της πολυπολιτισμικότητας. Δεν θέλουν να ξεσκεπάσουν τον μύθο ότι η βία και η μισαλλοδοξία είναι βασικά δυτικές εφευρέσεις. Το μύθο ότι τα μόνα θύματα που υπάρχουν ανήκουν σε άλλες φυλές και άλλες θρησκείες. Το μύθο ότι θα μπορούμε να ζούμε με ασφάλεια και ως ισότιμοι πολίτες όταν κάποια μέρα θα είμαστε η εν Ελλάδι ελληνική μειονότητα.
Συνέχεια

Δευτέρα, 10 Δεκεμβρίου 2012

Ο ακραίος παραλογισμός του φορολογικού νομοσχεδίου


Το 1983 ο εργατικός βουλευτής Gerald Kaufman είχε χαρακτηρίσει το εκλογικό μανιφέστο του κόμματος του ως το πιο μακροσκελές σημείωμα αυτοκτονίας στην ιστορία της ανθρωπότητας. Σχεδόν 30 χρόνια μετά, το νέο φορολογικό νομοσχέδιο της κυβέρνησης διεκδικεί τον τίτλο του πιο μακροσκελούς σημειώματος αυτοκτονίας με μεγάλες αξιώσεις.

Από τότε που η κρίση κτύπησε την ελληνική κοινωνία η πολιτική τάξη της χώρας είχε να αντιμετωπίσει δύο ζητήματα. Το πρώτο ήταν να καταφέρει να διαγράψει ένα μεγάλο μέρος του χρέους με τις μικρότερες δυνατές αρνητικές συνέπειες όταν αυτό ήταν ακόμα σε ιδιωτικά χέρια. Αντί αυτού, η ελληνική πολιτική τάξη “κατάφερε” με τα μνημόνια να περάσει το ελληνικό χρέος από ιδιώτες σε κράτη. Τώρα η διαγραφή θα γίνει πολύ αργότερα, η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να καταρρέει και όταν θα έρθει η ώρα της τελικής διαγραφής χρέους θα γίνει με πολύ χειρότερους όρους και συνέπειες.

Το δεύτερο ζήτημα ήταν η ελληνική κοινωνία να αρχίζει να παράγει πλούτο. Μέχρι το ξέσπασμα της κρίσης η όποια βελτίωση του βιοτικού μας επιπέδου προερχόταν από δανεικά. Δανειζόμασταν ως κράτος και μετά αυτά τα χρήματα μέσο μισθών, επιδομάτων, συντάξεων, επιχορηγήσεων κτλ, μετατρέπονταν σε κατανάλωση την οποία βαφτίζαμε ανάπτυξη. Η κρίση θα μπορούσε να γίνει ευκαιρία για να αρχίζουμε να παράγουμε πλούτο και αυτό θα μπορούσε να γίνει μόνο με την δραστική μείωση του κράτους σε όλους του τομείς. Δραστική μείωση δαπανών, φόρων, νόμων, κανονισμών, υπηρεσιών, αρχών και ταυτόχρονη ιδιωτικοποίηση της όποιας δημόσιας επιχείρησης, υπηρεσίας και περιουσίας που μπορεί να είναι ιδιωτική.

Αντί αυτού, όλες οι μνημονιακές κυβερνήσεις επέλεξαν την οδό των οριζόντιων περικοπών επί δικαίων και αδικών και μια ακραία, βίαιη και αιμοβόρα επίθεση εναντίον του εξαιρετικά αδύναμου ιδιωτικού τομέα της Ελλάδας. Το τελευταίο φορολογικό νομοσχέδιο ακολουθεί πιστά την ευρωκρατική συνταγή διάλυσης της οικονομίας της Ελλάδας.

Στο νέο φορολογικό νομοσχέδιο « επιπλέον φόρους ύψους 1,3 δισ. ευρώ. θα πληρώσουν οι ελεύθεροι επαγγελματίες, 230 εκατ. ευρώ οι τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες, ενώ, συνολικά, οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι θα επιβαρυνθούν κατά 237 εκατ. ευρώ από την κατάργηση των φοροαπαλλαγών.» Και «οι αγρότες θα επιβαρυνθούν σε πρώτη φάση από τη μείωση των επιστροφών ΦΠΑ και τη μείωση επιδοτήσεων κατά 282 εκατ. ευρώ. Τα νομικά πρόσωπα υπολογίζεται να πληρώσουν επιπλέον φόρους ύψους περίπου 300 εκατ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα περίπου 700 εκατ. ευρώ θα προέλθουν από την αύξηση των έμμεσων φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών.» «Βαρύ φορτίο θα σηκώσουν περίπου 700.000 έμποροι, βιοτέχνες, επιτηδευματίες και ελεύθεροι επαγγελματίες που ασκούν ατομικά τις δραστηριότητές τους, καθώς θα δουν τις συνολικές φορολογικές επιβαρύνσεις τους να αυξάνονται έως και 2.650%»

Αν οι υποτίθεται δεξιοί που μας κυβερνούν αυξάνουν φόρους μέχρι και 2.650%, τι χειρότερο μπορούμε να περιμένουμε από μια κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ή ΚΚΕ; Αν οι υποτίθεται δεξιοί που μας κυβερνούν έχουν τόσο μένος ενάντια στην ιδιωτική περιουσία, τον βιοτέχνη, τον επιτηδευματία, τον έμπορο και τον ελεύθερο επαγγελματία, τι κακό περισσεύει για τους του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ;

Κάποτε ασκούσαμε κριτική σε μια προηγούμενη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας λέγοντας ότι το μόνο που θα καταφέρει στο τέλος είναι να κάνει εκλέξιμο έναν πολύ επικίνδυνο πολιτικό για τον οποίο η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων πολιτών είχε πολλούς ενδοιασμούς. Τελικά ο Γιώργος Παπανδρέου έγινε πρωθυπουργός και τις συνέπειες όλοι τις γνωρίζουμε. Ακριβώς το ίδιο συμβαίνει τώρα. Ο κ. Σαμαράς και η κυβέρνηση του ανοίγουν το δρόμο στον κ. Τσίπρα και τους ομοίους του.

Όταν ο δρόμος προς την εξουσία ανοίξει για την άκρα αριστερά τότε η σημερινή εθνική κατάρρευση θα ολοκληρωθεί ως εθνική τραγωδία. Η ηγεσία της υποτιθέμενης δεξιάς, του υποτιθέμενου μεταρρυθμιστικού χώρου και όλοι όσοι σιωπούν τώρα θα είναι συνένοχοι αυτής της νέας εθνικής τραγωδίας.

Υ.Γ.: Την ίδια εβδομάδα της κατά τα άλλα “μεταρρυθμιστικής” φοροεπιδρομής μαθαίναμε και για τους διορισμούς στις ΔΕΚΟ. «Διοικητής στον ΕΛΓΑ αναλαμβάνει ο πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Βασ. Εξαρχος. Επικεφαλής του Oργανισμού Κοινοτικών Ενισχύσεων ο πρώην βουλευτής της Ν.Δ. Γρ. Αποστολάκος. Τον ΟΓΑ θα διοικήσει ο γραμματέας οργανωτικού της Ν.Δ. Κ. Ζωντανός. Στον Οργανισμό Λιμένος Θεσσαλονίκης παραμένει πρόεδρος ο, «εκλεκτός» του Ευ. Βενιζέλου, Στ. Αγγελούδης και στο Κέντρο Κατάρτισης των ΕΛΤΑ τοποθετείται ο εκ Μεσσηνίας υποψήφιος της Ν.Δ. Μάκης Γάκης. Στον ΕΛΟΤ, πρόεδρος ορίζεται ο 34χρονος πρώην βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Αγγ. Τόλκας και στον ΟΣΥ (λεωφορεία - τρόλεϊ) ήδη ανέλαβε διοικητής ο πρώην γραμματέας της ΔΑΠ Γιάννης Οικονόμου.»
Από την μια η φόρο-λαίλαπα, από την άλλη οι κομματικοί διορισμοί, ποιος μπορεί να αντέξει τόση μεταρρύθμιση;
Συνέχεια

Κυριακή, 9 Δεκεμβρίου 2012

Οι Ταλιμπάν του Νεοφιλελευθερισμού

Δεν μπορώ να καταλάβω την εμμονή στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ σε ισχυρισμούς πρόδηλα ανακριβείς που, αν μη τι άλλο, υποδηλώνουν στοιχειώδη άγνοια η και ηλιθιότητα. Βαφτίζουν τις εγκληματικές φορολογικές επιδρομές της κυβέρνησης «νεοφιλελεύθερες» (Ταλιμπάν μάλιστα τελευταία τις αποκάλεσαν) κι' αισθάνονται πως έχουν επιτελέσει στο ακέραιο το κομματικό – ιδεολογικό τους καθήκον. Αν εξαιρέσει κανείς το ψυχοπαθολογικό ενδεχόμενο να βαφτίζει κάποιος νεοφιλελεύθερο .ό,τι αποστρέφεται κι απεχθάνεται, κάθε άλλη ερμηνεία προσεγγίζει τα όρια της πολιτικής βλακείας.

Οι Γερμανοί Χριστιανοδημοκράτες λοιπόν, που είχαν κόψει την χρηματοδότηση τότε του θεωρητικού οργάνου της ΝΔ, του ΚΠΕΕ, με την αιτιολογία πως πρόβαλε θέσεις Θατσερικές και Νεοφιλελεύθερες – και που είχαν με ενθουσιασμό γίνει δεκτές από το παλαιοσυντηρητικό κατεστημένο της τότε παράταξης των Αβέρωφ και λοιπών δυνάμεων της παραδοσιακής Δεξιάς – επιβάλλουν στους έλληνες σήμερα κυβερνώντες τις πολιτικές που μισούν και καταδικάζουν!! Ακατανόητα πράγματα…

Εν τούτοις οφείλουμε να εξετάσουμε και την ουσία των σχετικών ισχυρισμών. Αν οι σημερινές φορομπηχτικές πολιτικές της κυβέρνησης εκφράζουν ένα είδος φανατικών Ταλιμπάν της οικονομίας της αγοράς, τότε οι απόψεις του κ. Τσίπρα για το αύριο της χώρας τον καθιστούν εφάμιλλο του Μπιν Λάντεν στο θέμα της εφαρμογής νεοφιλελεύθερων πολιτικών. Αν δεν κάνω λάθος ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ επιμένει σε αύξηση της φορολογίας για την εφαρμογή του προγράμματός του. Αρα… Πέραν όμως από τα νοητικά σχήματα και τις σχετικές ανοησίες, η ουσία παραμένει. Η σημερινή κυβέρνηση δεν έχει το οποιοδήποτε ιδεολογικό στίγμα. Εχει την εικόνα του μπακάλη που κόβει – ράβει για να φέρει την οικονομία – την εικονική βέβαια κι όχι την πραγματική που καθημερινά στην πράξη εκδικείται – στα μέτρα των συμφωνιών που έχει υπογράψει. Και μέσα από ένα καταπιεστικό κρατισμό –τι άλλο είναι οι φόροι, οι υποχρεωτικές μειώσεις μισθών και συντάξεων και οι καινούργιοι νόμοι κάθε ημέρα που ρυθμίζουν σχεδόν τα πάντα της καθημερινότητάς μας - πασχίζει να διορθώσει αυτά στα οποία μας οδήγησε έναwεξ’ ίσου ασυγκράτητος κρατισμός.

Η μοναδική διαφορά είναι πως τότε οι εφαρμοζόμενες πολιτικές άκοπων παροχών και εξαγοράς έτσι ψήφων έφτιαξαν μια χώρα ραντιέριδων – προσοδο-εισπρακτόρων που ζούσαν από δανεικά, ενώ τώρα παρόμοιας έμπνευσης πολιτικές στοχεύουν, και πάλι με αυθαίρετο τρόπο, να τα πάρουν όλα αυτά πίσω. Δημιουργώντας έτσι στρατιές «αγανακτισμένων» πολιτών που, χάνοντας την άκοπη, οι περισσότεροι, βόλεψή τους, στρατεύονται στο πλάι ακραίων παρατάξεων που υπόσχονται επιστροφή στα παλιά.

Στο κλίμα παράνοιας που έχει δημιουργηθεί η κοινωνία παραπαίει κλονίζοντας κάθε τι σταθερό, λογικό και δημιουργικό. Οι δικαστές παραβιάζουν τον νόμο, οι νέοι κινητοποιούνται, και δίκαια, για την δολοφονία ενός 15χρονου αλλά αδιαφορούν για την εν ψυχρώ δολοφονία από διαδηλωτές κάποιων υπαλλήλων Τράπεζας και μιάς εγκύου γυναίκας ανάμεσά τους, οι ένστολοι κάνουν πορείες συγκρουόμενοι με άλλους ένστολους και όλοι μαζί καθυβρίζουν εκείνους από τους οποίους περιμένουμε χρήματα για να επιβιώσουμε!! Η δε κυβέρνηση επιμένει να αποδέχεται, στον βωμό της σωτηρίας του δημόσιου τομέα, διότι περί αυτού πρόκειται, κάθε εξωφρενική οικονομική πρόταση είτε από τους «εμπειρογνώμονές» της είτε από υπαλλήλους των δανειστών καθιστώντας διάτρητο το όποιο θεσμικό πλαίσιο θα μπορούσε να κρατήσει την χώρα ζωντανή. Ο φορολογικός νόμος έχει αλλάξει περίπου 8 φορές σε ένα χρόνο, ενώ ο νόμος για τα αυθαίρετα κοντά στις 10 !! Κι’ εξακολουθούν κάποιοι να ομιλούν για επενδύσεις και ανάπτυξη - ,όχι για χιούμορ αλλά στα σοβαρά.
Συνέχεια

Σάββατο, 8 Δεκεμβρίου 2012

Η άλλη οικονομική πολιτική


Και όμως. Υπάρχει μία οικονομική πολιτική που μπορεί να αυξήσει τα δημόσια έσοδα, να είναι κοινωνικά δημοφιλής και να βοηθήσει την ανάπτυξη. Και είναι μια οικονομική πολιτική που μετά από τόσα χρόνια κρίσης και συζητήσεων δεν την έχω δει να προτείνεται σοβαρά.

Είναι η μείωση της φορολογίας.

Την τόσο αμφιλεγόμενη ηθική διάσταση της φορολογίας την έχουμε συζητήσει αλλού (σχετικά εδώ και εδώ). Αξίζει όμως να δούμε και την πρακτική διάσταση της φορολογίας, δηλαδή την επίπτωση της στην οικονομία και στα φορολογικά έσοδα όπως και τις σχετικές πολιτικές δυσκολίες στην μεταρρύθμιση της*.

First things first. Η φορολογία είναι βλαβερή για την οικονομία κυρίως για δύο λόγους.

Πρώτα, φορολόγηση σημαίνει ότι το κράτος αφαιρεί χρήματα από την αγορά και τους καταναλωτές, που θα χρησιμοποιούσαν τα χρήματα σε παραγωγικές δραστηριότητες. Ένας κρατιστής μπορεί βέβαια να ισχυριστεί ότι η καθαρή επίπτωση είναι μηδενική αφού ότι δεν ξοδέψουν οι καταναλωτές θα τα ξοδέψει το κράτος. Το πρόβλημα όμως είναι ότι το κράτος, είτε από άγνοια, είτε από εξυπηρέτηση πολιτικών συμφερόντων, θα τοποθετήσει τα χρήματα σε λιγότερο παραγωγικές δραστηριότητες, όπως υπεράριθμους δημόσιους υπάλληλους, ακριβά έργα, άχρηστα επιδόματα κλπ.

Ο δεύτερος λόγος για τον οποίο η φορολογία είναι καταστρεπτική για την οικονομία, είναι επειδή διαστρεβλώνει τα κίνητρα και άρα την συμπεριφορά του φορολογούμενου, παραγωγού και καταναλωτή. Στις οικονομικές αποφάσεις που παίρνουμε, από την μισθωτή εργασία μέχρι τις επενδύσεις υπολογίζουμε πάντα το κόστος και τα πιθανά έσοδα μετά φόρων. Γιατί κάποιος να δουλέψει περισσότερο όταν την επιπρόσθετη αμοιβή του θα την πάρει το κράτος; Πόσες επενδύσεις δεν έγιναν επειδή οι φόροι θα έτρωγαν τα ελάχιστα απαιτούμενα κέρδη; Πόσο αυξημένη θα ήταν η κατανάλωση εάν δεν υπήρχε ΦΠΑ;

Τα παραπάνω είναι πάνω κάτω γνωστά. Μία λιγότερο γνωστή παρατήρηση είναι ότι από ένα σημείο και μετά, η αύξηση των φορολογικών συντελεστών είναι τόσο βλαβερή για την οικονομία που μειώνει τα συνολικά φορολογικά έσοδα. Να σημειώσω ότι πιστεύω πως καταρχήν οι φορολογικοί συντελεστές πρέπει να μεγιστοποιούν την ανάπτυξη της οικονομίας και άρα πρέπει να είναι όσο πιο χαμηλοί γίνεται. Απλά σημειώνω εδώ ότι και από την πλευρά του τεχνοκράτη που θέλει να βοηθήσει το έλλειμμα, οι σημερινοί συντελεστές είναι εσφαλμένοι. Όπως δείχνει και η καμπύλη του Laffer, με φορολογικό συντελεστή 0% προφανώς δεν υπάρχουν καθόλου έσοδα για το κράτος. Με συντελεστή 100% επίσης δεν υπάρχουν καθόλου φορολογικά έσοδα, αφού κανένας δεν έχει κίνητρο να εργαστεί. Μεταξύ αυτών των δύο τα φορολογικά έσοδα αυξάνονται και μεγιστοποιούνται σε ένα συντελεστή που η ακριβής τιμή του εξαρτάται από την κάθε οικονομία. Για την ιστορία, αυτή ακριβώς η ανάλυση ήταν η βάση της μείωσης φόρων επί Ρέιγκαν που οδήγησε στην εκπληκτική άνοδο της αμερικάνικης οικονομίας και αύξησε τα φορολογικά έσοδα. Είναι νομίζω προφανές ότι στην Ελλάδα το έχουμε ξεπεράσει αυτό το Laffer equilibrium point.

Προσωπικά δεν έχω αμφιβολία ότι η καμπύλη Laffer είναι γνωστή στο ΥΠΟΙΚ. Γιατί όμως τότε δεν εφαρμόζεται η μείωση της φορολογίας; Είναι αλήθεια ότι υπάρχει κάποιο lag μεταξύ της μείωσης των συντελεστών και της αύξησης των εσόδων. Η εμμονή της τρόικας για άμεση μείωση του ελλείμματος δεν επιτρέπει την βραχυπρόθεσμη μείωση των φορολογικών εσόδων. Αυτή βέβαια θα μπορούσε να γίνει με μια αντίστοιχη θαρραλέα μείωση των δαπανών, αλλά εκεί μπαίνουμε στα χωράφια της public choice theory και προσκρούουμε στην πολιτική δύναμη των ειδικών συμφερόντων που νέμονται την περιουσία του ιδιωτικού τομέα και των πολιτών εδώ και δεκαετίες.

Και κάπως έτσι οδηγούμαστε από ύφεση σε ύφεση και από bailout σε bailout

 ___________________________________________
* Αναφέρομαι γενικά στην φορολογία για λόγους απλότητας, γνωρίζοντας τις σημαντικές διαφορές μεταξύ φόρου κατανάλωσης, εισοδήματος, εταιρικού κλπ. Επίσης, δεν συζητάω το άλλο μεγάλο ζήτημα της απλοποίησης των φόρων, ιδανικά με ένα flat tax rate
Συνέχεια

Παρασκευή, 7 Δεκεμβρίου 2012

Ναι στο ευρώ, ναι στην χρεοκοπία

 
Σε τόσο δύσκολους καιρούς για την ευρωζώνη, λίγοι είναι αυτοί που θα υπερασπιστούν το κοινό νόμισμα χωρίς ενδοιασμούς. Άσχετα από το αν ήταν ορθή ή λανθασμένη η αρχική απόφαση δημιουργίας του κοινού νομίσματος, τα πρώτα χρόνια ύπαρξής του ήταν ιδιαίτερα πετυχημένα καθώς η πολιτική που ακολούθησε η ΕΚΤ κρατούσε μονίμως τον πληθωρισμό χαμηλά σε σχέση με τα εθνικά νομίσματα. Η ύπαρξη του κοινού νομίσματος δημιούργησε βέβαια άλλες παράπλευρες συνέπειες, οι οποίες δεν είχαν αντιμετωπισθεί εκ των προτέρων αποτελεσματικά.

Το πρόβλημα που δημιουργήθηκε ήταν ότι οι αγορές θεώρησαν πως οι υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης ή η ΕΚΤ θα έσπευαν να σώσουν ένα κράτος μέλος που θα βρισκόταν σε κίνδυνο χρεοκοπίας. Σε αυτό συνέβαλλε και το ρυθμιστικό πλαίσιο των τραπεζών, όπως έξοχα αναλύεται εδώ, με αποτέλεσμα επί χρόνια να δανείζονται δημοσιονομικά απείθαρχες χώρες με χαμηλά επιτόκια(ενώ προηγουμένως δεν μπορούσαν λόγω των κινδύνων που εγκυμονούσε το εθνικό νόμισμα για τους πιστωτές), τα οποία κάποια στιγμή ανέβηκαν με αποτέλεσμα να μην μπορεί να χρηματοδοτηθεί πλέον το χρέος με (ιδιωτικά) δάνεια. Κοινώς, δημιουργήθηκε μια φούσκα κρατικών δανεικών λόγω των στρεβλών κινήτρων που είχαν σχηματισθεί.

Ο καλύτερος τρόπος θα πουν οι φιλελεύθεροι για να μην επαναληφθούν οι φούσκες είναι να τις αφήσεις να σκάσουν, χωρίς να προσπαθείς να αποφύγεις το αναπόφευκτο και να χρησιμοποιείς χρήματα των φορολογουμένων για να διασώσεις χρεοκοπημένα κράτη και τράπεζες. Το να πάρεις χρήματα των Ευρωπαίων φορολογουμένων, χαλαρώνοντας παράλληλα την νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, για να σώσεις το διεφθαρμένο και σπάταλο ελληνικό κράτος, είναι ό,τι χειρότερο για την αξιοπιστία του ευρώ ως νομίσματος. Το να αρχίσεις να κόβεις νόμισμα για να ξεπληρώσεις τα χρέη θα ήταν ιδανικό για τα κράτη που χρωστάνε τεράστια ποσά, θα ήταν καταστροφικό όμως για τους κατόχους ευρώ, για τους καταθέτες και την ευρωπαϊκή οικονομία γενικότερα. Οι επενδυτές θα ήταν πολύ διστακτικοί να τοποθετήσουν τα κεφάλαια τους στην ευρωπαϊκή οικονομία φοβούμενοι τον πληθωρισμό και ό,τι αυτό συνεπάγεται. Επομένως, όλοι οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι και αναλυτές θα συμφωνούσαν πως το καλύτερο που είχε να κάνει το ελληνικό κράτος είναι να χρεοκοπήσει, αφήνοντας έτσι απλήρωτο ένα μεγάλο μέρος του μη διαχειρίσιμου χρέους.

Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα παραπάνω είναι πως για να σωθεί το ευρώ ως νόμισμα, η προτιμότερη πολιτική είναι να χρεοκοπούν τα κράτη που δεν μπορούν να δανεισθούν από τις αγορές. Επομένως, σωτηρία του κοινού νομίσματος σημαίνει την μη σωτηρία των χρεωμένων κρατών από άλλους δημόσιους φορείς. Αυτή η λύση, όμως, προφανώς, δεν αρέσει στους πολιτικούς των χρεωμένων κρατών καθώς έτσι θα αναγκαστούν να συμμαζέψουν τα δημοσιονομικά τους σε αντίθεση με την τωρινή κατάσταση που τους χορηγείται επανειλημμένα φτηνό δανεικό χρήμα με το οποίο διατηρούν την πολιτική τους εξουσία και τις δαπάνες σε υψηλά επίπεδα.

Έτσι, παρατηρείται το εξής: το ευρώ κανονικά είναι εχέγγυο σταθερότητας για την ελληνική οικονομία και θέτει φραγμούς στους πολιτικούς σχετικά με το πόσα χρήματα μπορούν να ξοδέψουν. Εκείνοι όμως επωφελούνται από την επιθυμία των πολιτών για την διατήρηση του κοινού νομίσματος ώστε να δικαιολογήσουν τεράστια πακέτα μεταφοράς πόρων διαχειρίσιμα από τους ίδιους στο όνομα του νομίσματος και της σταθερότητας που αυτό εγγυάται. Σε αυτή την κατεύθυνση πιέζουν οι περισσότεροι ευρωγραφειοκράτες επωφελούμενοι της κρίσης για να αυξήσουν την εξουσία τους και την επιρροή τους στις ευρωπαϊκές οικονομίες. Χαρακτηριστικό είναι πως παρ’ ότι οι περισσότερες θεσμικές αλλαγές που προωθούνται τα τελευταία χρόνια αντίκεινται στις ενωσιακές συνθήκες(πχ no bail-out clause), η σιωπή των αρμόδιων οργάνων είναι εκκωφαντική.

Όπως υποστηρίζουν αρκετοί οικονομολόγοι, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής τους πανεπιστημίου του Σικάγο John Cochrane(βλ. εδώ κι εδώ)θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως τα δημοσιονομικά δεν συνδέονται απαραίτητα με το θέμα του νομίσματος παρά την επιμονή πολλών σχολιαστών πως η κρίση οφείλεται στο γεγονός της ανυπαρξίας κοινού προϋπολογισμού της Ευρωζώνης. Αυτό θα πρέπει να υποστηρίξουν με κάθε δυνατό μέσο οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, οι Έλληνες πολιτικοί και οι υπεύθυνοι της ΕΚΤ(πράγμα που φαίνεται πολύ δύσκολο να συμβεί, δυστυχώς). Το παραπάνω δεσμεύει βέβαια και μελλοντικούς πρωθυπουργούς που υπόσχονται λαγούς με πετραχήλια καθώς έτσι δεν θα έχουν την δυνατότητα να αυξήσουν τις δαπάνες τους και ούτε να κόψουν χρήμα χωρίς να ξεσηκώσουν τους ψηφοφόρους τους για την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ που αναγκαστικά θα είναι μια μονομερής απόφαση.

Μόνο σε περίπτωση που υπάρξει αυτή η πίστη παραμονής της Ελλάδας στο ευρώ, ακόμη κι αν χρεοκοπήσει (και τυπικά) το ελληνικό κράτος λόγω της άσχημης κατάστασης των δημοσιονομικών του, θα μπορέσει η ελληνική οικονομία να ανακάμψει, έστω με χαμηλούς ρυθμούς(για πλήρη και ταχεία ανάκαμψη είναι απαραίτητη η εφαρμογή ριζοσπαστικών φιλελεύθερων οικονομικών μεταρρυθμίσεων). Όσο διατηρείται η αβεβαιότητα γύρω από το νόμισμα, τον κίνδυνο επιστροφής σε μια πληθωριστική δραχμή και την αναγκαστική μετατροπή των καταθέσεων, οι ιδιώτες θα διστάζουν να επενδύσουν στην ελληνική οικονομία, η ανεργία θα ανεβαίνει και η οικονομία θα βρίσκεται σε ύφεση.
Συνέχεια

Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2012

Ποια Ευρώπη αύριο;

Είμαστε σε κρίσιμη καμπή για το αύριο της Ευρώπης. Υπάρχουν οι δυνατότητες για την επιβίωσή της και για το ενδεχόμενο μια μελλοντικής της ομοσπονδιοποίησης; Δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως η Ευρώπη κάθε άλλο παρά ενιαία χαρακτηριστικά διαθέτει για την μετατροπή της στο μέλλον σε ενιαίο ομόσπονδο κράτος.

Στις ΗΠΑ λ.χ., την πιο πετυχημένη ομοσπονδία στη γή, η κινητικότητα διευκολύνεται κι’ αποτελεί την σπονδυλική στήλη του συστήματος από την ομοιογένεια την καθημερινότητα των πολιτών. Αν κάποιος μετατεθεί από την Φιλαδέλφεια λ.χ. στο Πόρτλαντ του Ορεγκον, μπορεί δίχως προβλήματα να το κάνει μέσα σε λίγα 24ωρα. Γατί η γλώσσα θα είναι ίδια, τα μαγαζιά ταυτόσημα, τα σχολεία ίδια, οι κινημ/φοι, οι εφημερίδες και τα τηλεοπτικά προγράμματα σχεδόν τα ίδια, οι νόμοι περίπου κοινοί και η αντιμετώπιση θρησκευτικών αναγκών και ατομικών δικαιωμάτων ολόιδια. Ουσιαστικά, πλην του φυσικού τοπίου, ελάχιστα πράγματα θα διαφέρουν από τον προηγούμενο τόπο διαμονής του. Τι ίδιο είναι αδύνατον να λεχθεί για την Ευρώπη. Οπου σχεδόν τα πάντα, είναι διαφορετικά. Γλώσσα, θρησκεία, συνήθειες, αντίληψη της ιστορίας, προτιμήσεις διασκέδασης κοκ δεν έχουν καμία σχεδόν σχέση από χώρα σε χώρα. Στις ΗΠΑ, παντού είσαι ένας από όλους. Στην Ευρώπη, είσαι ξάστερα ξένος.

Πέρα όμως από τις αντικειμενικές δυσκολίες της έλλειψης ομοιογένειας, το μεγάλο θέμα κατά την γνώμη μου για την Ευρώπη επικεντρώνεται σε δύο κυρίως τομείς. Στο ζήτημα της ειλικρίνειας ανάμεσα στις χώρες μέλη και το θέμα της διαφάνειας. Ειλικρίνεια φοβάμαι ως δεν υπάρχει. Η επαναγορά ομολόγων που επιβλήθηκε στην Ελλάδα κρύβει πολλές σκιές. Κάποιοι αγόρασαν ομόλογα μετά το προηγούμενο κούρεμα σε αισθητά χαμηλές τιμές. Ποιος θα το έκανε αυτό; Προφανώς όποιος προσδοκούσε να βρεί κάποια στιγμή αγοραστή σε υψηλότερη τιμή. Δύσκολη υπόθεση για χαρτιά ελάχιστα ελκυστικά. Ηρθε όμως η απόφαση του Εurogroup να κάνει κάποιους ευτυχισμένους. Στην λογική του να υποχρεωθεί μια χρεωμένη χώρα να μεγαλώσει το χρέος της – δανειζόμενη – για να το …μειώσει – αγοράζοντας μέρος του!! Κρύβεται επίσης από τους ευρωπαίους πως και το ΔΝΤ και η Γερμανία έκαναν, η τους ζητείται να κάνουν, κινήσεις παράνομες. Το καταστατικό του ΔΝΤ απαγορεύει την συμμετοχή του σε προγράμματα δάσωσης αναπτυγμένων χωρών – όπως η Ελλάδα. Όπως και οικονομιών με χρέος μη βιώσιμο – όπως το δικό μας. Ο Στρώς Κάν έγραψε το καταστατικό του οργανισμού στα πιο παλιά του υποδήματα. Και το πλήρωσε μέσω της καμαριέρας! Η Λαγκάρντ τώρα, Γαλλίδα κι’ αυτή, ήρθε να σώσει το όνομα της χώρας της. Αποκαθιστώντας την νομιμότητα. Ο καθένας μπορεί να καταλάβει…

Η Γερμανία πάλι δεν επιτρέπεται από το Σύνταγμά της να επιχορηγεί άλλες οικονομίες. Αν δεχθεί κούρεμα ελληνικού χρέους που βρίσκεται στα χέρια της παρανομεί. Γιατί τότε θα είναι παροχή, κι όχι δάνειο - επένδυση που εμφανίζεται σήμερα. Γιατί όλα αυτά κρύβονται και δεν εξηγούνται ανοιχτά; Με το PSI πάλι στην ελληνική περίπτωση, έγιναν περίεργα πράγματα. Που είναι στο σκοτάδι. Πως «κουρεύτηκαν» αποθεματικά ταμείων και καταθέσεις επιμελητηρίων και πανεπιστημίων που ήσαν στα χέρια της Τράπεζας της Ελλάδας; Αφού όλοι τους είναι ΝΠΔΔ και δεν είναι στον ιδιωτικό τομέα (PSI). Τι ακριβώς έγινε εκεί και κανένας δεν ομιλεί;

Η διαφάνεια επίσης είναι ζητούμενο. Ελλάδα πέρασε από την Βουλή κάποια εξαιρετικά δύσκολα μέτρα. Η Ευρώπη όμως δεν εκταμίευσε τα χρήματα που είχε δεσμευθεί να δώσει. Οι υπόλοιπες προυποθέσεις δεν ήσαν γνωστές από πριν; Η Ελλάδα ψηφίζει μέτρα που δεν εφαρμόζει και η Ευρώπη θέτει όρους που δεν τηρεί. Τι σόι σύστημα συνεργασίας είναι αυτό, στηριγμένο σε διαδικασίες που κάθε άλλο παρά διαφανείς είναι;.

Για να εξασφαλισθεί η μακροημέρευση της Ευρώπης είναι απαραίτητο η ελληνική κρίση να αντιμετωπισθεί με ειλικρίνεια και μακροπρόθεσμο οραματισμό. Κάθε τι άλλο υπονομεύει την εικόνα της Ευρώπης και στέλνει την Ελλάδα στην αγκαλιά των άκρων –με τελική κατάληξη την κατεδάφιση της Δημοκρατίας. Σήμερα η Ευρώπη απλά ψάχνει τον δρόμο της μέσα στο σκοτάδι και τις λάσπες. Α δεν θέλει το αύριο να την ανταμώσει στο περιθώριο των εξελίξεων οφείλει να αλλάξει ρότα.
Συνέχεια

Δευτέρα, 3 Δεκεμβρίου 2012

40 χρόνια χωρίς ελληνική δεξιά


Το 40 χρόνια είναι απλά ένα ενδεικτικό νούμερο, γιατί όχι μόνο κατά την διάρκεια της μεταπολίτευσης, αλλά και μεταπολεμικά δεν υπάρχει στην Ελλάδα ένα γνήσιο δεξιό συντηρητικό κόμμα. Αυτή η απουσία είναι η αιτία της υπάρχουσας κρίσης.

Η υπάρχουσα ελληνική πραγματικότητα διαχέεται από τα δόγματα τις μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Από το δημοτικό στο πανεπιστήμιο, στην τηλεόραση και την εφημερίδα ο Έλληνας πολίτης καθημερινά βομβαρδίζεται με τα πιστεύω του μεταπολιτευτικού καθεστώτος.

Τον Δεκέμβριο του 2008 οι δάσκαλοι θα παίρνουν τους μαθητές γυμνάσιων και λυκείων για να πετάξουν πέτρες σε αστυνομικά τμήματα. Προσφάτως όταν ο διοικητής του νοσοκομείου ειδοποίησε την αστυνομία για ασθενή λαθρομετανάστη αυτό αμέσως «προκάλεσε «τριγμούς» στην κυβέρνηση, με αποτέλεσμα κύκλοι του υπουργού Υγείας Ανδρέα Λυκουρέντζου να κάνουν λόγο για δυσαρέσκεια του υπουργού ως προς τις ενέργειες του διοικητή του νοσοκομείου. Λίγες ώρες αργότερα, με παρέμβαση του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, η αστυνομική φρουρά απομακρύνθηκε.»

Τριγμούς όμως στην κυβέρνηση ή στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη δεν προκάλεσε η αποφυλάκιση του κατηγορουμένου για την δολοφονία των ανδρών της ομάδας Διας στον Ρέντη. Τριγμούς επίσης στην κυβέρνηση δεν έχει προκαλέσει η ιδέα ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα φορολογούνται από το πρώτο κιόλας ευρώ. Και ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες θα φορολογούνται από το πρώτο ευρώ, οι γονείς φαίνεται ότι θα χάσουν τις φοροαπαλλαγές που έχουν όταν έχουν πάνω από ένα παιδί. Τριγμούς όμως δεν προκάλεσε ότι από τα τελευταία δόση από την ΕΕ ευθύς αμέσως ένα δις θα πάει για τα εφάπαξ 40.000 δημόσιων υπαλλήλων.

Υποτίθεται ότι έχουμε μια δεξιά κυβέρνηση από ένα δεξιό κόμμα, κι’ όμως τα πολιτικά αντανακλαστικά τους φαίνονται να είναι, σταθερά και αμετάβλητα, αυτά που καθιερώθηκαν την περίοδο της περαιτέρω παρακμής της ελληνικής κοινωνίας, γνωστή σε όλους ως μεταπολίτευση. Αυτά και πολλά άλλα συμβαίνουν γιατί η Ελλάδα δεν έχει και δεν είχε ένα κόμμα που ξεκάθαρα και χωρίς ενδοιασμούς εκφράζει τις αρχές και τις ιδέες του εθνικά σκεπτόμενου Έλληνα που θέλει να ζει ελεύθερος.

Πρόσφατα διάβασα μια δήλωση που πιστώνεται στον Κωνσταντίνο Καραμανλή: «Η συμμετοχή της γυναίκας στο δημόσιο βίο βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με το επίπεδο της αναπτύξεως κάθε χώρας.» Δηλαδή η συμμετοχή των γυναικών στα κοινά και το δικαίωμα της ψήφου δεν προκύπτει από την αρχή ότι κάθε πολίτης πρέπει να έχει την ελευθερία να συμμετέχει στα κοινά ανεξάρτητα από τι φύλο είναι; Ή απλά το εφαρμόζουμε τώρα γιατί είναι μόδα στην Ευρώπη; Και αν αύριο η μόδα αλλάξει το αλλάζουμε πάλι γιατί δεν πιστεύαμε στην αρχή της ισότητας αλλά στην πιθηκίσια αντιγραφή των ευρωπαϊκών μας ειδώλων;

Η λεγόμενη ελληνική δεξιά είχε και έχει πάντα το ίδιο πρόβλημα, δεν φαντάζεται καν ότι πρέπει να έχει αρχές και ιδέες και ότι πρέπει να δίνει πολιτικές μάχες για τα πιστεύω της. Είναι εδώ απλά για να διαχειρίζεται τα πράγματα ως έχουν, όταν η αριστερά κάνει ένα διάλειμμα από την εξουσία. Στον ρου της ιστορίας η ελληνική “δεξιά” φέρνει την κομψότητα του κ. Αβραμόπουλου και την ακατάσχετη κενολογία ενός Στυλιανίδη. Προσωπικότητες άχρωμες, άοσμες, άβουλες και πολλαπλώς μοιραίες, που βουτούν στον πολιτικό ωκεανό και αφήνουν τα ρεύματα να τους παρασύρουν στο οπουδήποτε.

Αν κοιτάξουμε γύρω μας βλέπουμε μια Ελλάδα που για 40 χρόνια έχει δοκιμάσει όλα τα δόγματα που έχει προπαγανδίσει η αριστερά και τα αποτελέσματα είναι τραγικά. Δαιμονοποιήσαμε την ιδιωτική πρωτοβουλία και το κέρδος, αγκαλιάσαμε τον κρατισμό μέχρι αηδίας και το αποτέλεσμα είναι να έχουμε την πιο χρεοκοπημένη οικονομία στον κόσμο. Μετατρέψαμε τα σχολεία και τα πανεπιστήμια σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως βίας και αμορφωσιάς. Ο δημόσιος τομέας είναι διαλυμένος και σχεδόν τριτοκοσμικού επιπέδου. Σε ολόκληρη την κοινωνία φαίνεται να έχουν χαθεί ακόμα και οι πιο βασικές συνήθειες και παραδόσεις που δημιουργούν την πραγματικότητα μιας πολιτισμένης κοινωνίας. Η αίσθηση του νόμου, της τάξης, της ιεραρχίας έχει χαθεί για να αντικατασταθούν από χιλιάδες μικρές και μεγάλες πράξεις βαρβαρότητας.

Τίποτα από όλα αυτά δεν θα αλλάξει όσο η Ελλάδα δεν έχει ένα γνήσιο συντηρητικό κόμμα που είναι αποφασισμένο να δώσει την μάχη για τα πιστεύω του. Ένα κόμμα που θα προασπίζει την εθνική ταυτότητα και κυριαρχία έναντι της λαθρομετανάστευσης αλλά και έναντι των Βρυξελλών. Που θα μάχεται για να απελευθερωθεί η ελληνική κοινωνία από τα δεσμά του κρατισμού που την κρατούν φτωχή και χρεοκοπημένη. Τότε οι Έλληνες θα μπορούν να αποδείξουν στον κόσμο ότι μπορούν να κυβερνούν την πολιτεία τους χωρίς των ξένων τα δανεικά.

- Η φωτογραφία που συνοδεύει το άρθρο είναι του σπουδαίου Βρετανού πολιτικού Enoch Powell, που έδειξε την αξία του ιδεολογικά μαχόμενου δεξιού δίνοντας μάχες εναντίον της πολυπολιτισμικότητας, του κρατισμού και την απώλεια εθνικής κυριαρχίας προς τις Βρυξέλλες, πολλές δεκαετίες πριν όλα αυτά αναγνωριστούν ως σοβαρά ζητήματα.
Συνέχεια

Κυριακή, 2 Δεκεμβρίου 2012

Τρία επίπεδα πολιτικής σκέψης

Στην ενασχόληση μου με  αμιγώς πρακτικά πολιτικά ζητήματα ήρθα πολλές φορές αντιμέτωπος με σχόλια φίλων και γνωστών για τις δικές μου τοποθετήσεις. Πίσω από τα σχόλια τους διέκρινα σαφείς ιδεολογικές αναφορές. Με διάθεση να τακτοποιώ τις σκέψεις σε ευρύτερες κατηγορίες, μπορώ να πω ότι διακρίνω τρια επίπεδα πολιτικής σκέψης να διέπουν όλα τα πολιτικά σχόλια που έχω ακούσει, από την κεντρική πολιτική και την ιδεολογική σκέψη έως τα αναρίθμητα blogs  και σχόλια στο διαδίκτυο και στην καθημερινή συζήτηση.

Στο πρώτο επίπεδο σκέψης, ξεκινάμε από την αγανάκτηση με αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως αδικία: φτώχεια, ανισότητα, προκατάληψη, έγκλημα, ρύπανση, διαφθορά.  Ελπίζουμε σε μια παρέμβαση διορθωτική, λυτρωτική και ικανή να βάλει σε τάξη τον ατελή κόσμο στον οποίο ζούμε. Πιστεύουμε ότι η τεχνολογία μας παρέχει πλέον τα μέσα γι αυτήν την παρέμβαση. Στη σκέψη μας αυτή  το κράτος είναι ο κατα Μηχανής Θεός. Από όπλο μια μικρής ομάδας - του βασιλιά, του φεουδάρχη και μιας μικρής τάξης προνομιούχων - πρέπει να μετατραπεί σε συλλογικό όργανο για κοινωνική αλλαγή. Ακόμα και με τη βία. Αρκεί η συλλογική αυτή δράση να υπερασπίζεται μια γενικότερη ιδέα, ένα ιδανικό. Να οδηγεί σε μια ιδεατή κοινωνία. Ο φασίστας και ο κομμουνιστής φτάνει μέχρι το πρώτο επίπεδο, ο πρώτος στο όνομα του έθνους και ο δεύτερος στο όνομα της εργατικής τάξης.

Στο δεύτερο επίπεδο, η διαφορετική ερώτηση είναι να βρουμε πώς η κρατική παρέμβαση μπορεί να διορθώσει τις αδικίες χωρίς να δημιουργήσει η ίδια νέες μορφές καταπίεσης. Θετουμε ερωτήσεις για τη διαφθορά της εξουσίας, και αμφισβητούμε αν το κράτος πρέπει να ορίζει αυταρχικά τις ανάγκες μας. Ο σοσιαλδημοκράτης φτάνει στο επίπεδο αυτό με την πίστη ότι η δημοκρατία και το κράτος δικαίου είναι εγγυήσεις κατά της αυθαιρεσίας της εξουσίας. Θεωρούμε ότι η εξουσία γίνεται πραγματικά «λαική κυριαρχία» μέσω της ελεύθερης πολιτικής δράσης ενώ το κράτος δικαίου προστατεύει τα ατομικά δικαιώματα στο βαθμό που η πολιτική κοινότητα επέλεξε να τα προστατεύσει συνταγματικά. Για τους σοσιαλδημοκράτες, σε ένα τέτοιο περιβάλλον η κρατική παρέμβαση μπορεί να είναι καλοπροαίρετη.

Στο τρίτο επίπεδο σκέψης, η παραπάνω πρόταση αμφισβητείται . Θέτουμε ερωτήσεις κατά πόσο το κράτος μπορει να γνωρίζει τις ανάγκες μας καλύτερα από εμάς. Γιατί να αποφασίζει  η πλειοψηφία - στην καλύτερη περίπτωση - για μεγάλο μέρος των οικονομικών μας επιλογών. Τι εκπαίδευση θα λάβουμε, πόση ασφάλιση θα κάνουμε για την υγεία μας, τι προιόντα θα καταναλώσουμε, πόσα από αυτά θα είναι εισαγόμενα κτλ. 

Άλλα σοβαρά ερωτήματα αμφισβητούν το αν το  κράτος μπορεί ποτέ να είναι "ένας καλοπροαίρετος γίγαντας". Κατά πόσο η δημοκρατία αρκεί για να προστατεύσει την ατομική ελευθερία από συλλογικές απόφάσεις που θα αναδιανέμουν πόρους από εμάς σε ισχυρά πολιτικές ομάδες. Κατά πόσο ένας ψηφοφόρος είναι δυνατό να έχει γνώση των πραγμάτων για να κρίνει αυτές τις αποφάσεις, και πόσο δυνατός είναι στη συστηματική προπαγάνδα και στα διλήμματα των κομμάτων; Ακόμα κι αν έχει γνώση, πόση δύναμη έχει μια ψήφος κάθε τρία ή τέσσερα χρόνια; Μήπως οι πολιτικοί δε χρησιμοποιήσουν πελατειακές σχέσεις σε αντικατάσταση της βιας για να κερδίσουν την υπακοή των πελατών τους στη δημοκρατία;

Εν ολίγοις, μπορεί ο λύκος να φυλάει τα πρόβατα; Στο επίπεδο αυτό φτάνει όποιος χωρίς παρωπίδες κατανοεί τις φιλελεύθερες ιδέες. Επιθυμεί ένα μικρότερο κατά το δυνατό κράτος και ψάχνει να βρει ιδέες κατά πόσο η κοινωνική ζωή μπορεί να οργανωθεί χωρίς αυτό ακόμα και σε τομείς όπου θα μας φαινόταν περίεργο: στην ασφάλεια και τη δικαιοσύνη.
Συνέχεια

Πέμπτη, 29 Νοεμβρίου 2012

Η Θεωρία των δύο άκρων

Σύμφωνα με μερίδα της αριστεράς η Θεωρία των δύο άκρων έχει αναπτυχθεί από ιδιαίτερα "επικίνδυνους" φιλελεύθερους και συντηρητικούς κύκλους με σκοπό να πλήξουν πολιτικά τους αγώνες του λαϊκού κινήματος και να ρίξουν νερό στο αυλάκι της ΧΑ.  

O Στέλιος Κούλογλου, που η γνώμη του έχει ιδιαίτερο εκτόπισμα στον αριστερό χώρο, μιλώντας στην εκπομπή NET WEEK την προηγούμενη εβδομάδα ένωσε την φωνή του με τα στελέχη του Σύριζα ενάντια στη θεωρία των δύο άκρων και κατ’ επέκταση σε αυτούς που την εκφράζουν. 

Ποιος είναι ο λόγος που ένας πολίτης που απεχθάνεται την βία σε όλες τις μορφές της και την καταδικάζει τηρώντας ίσες αποστάσεις απέναντι σε αυτούς που την προκαλούν, ανεξάρτητα από πού προέρχονται, να βρίσκεται κατηγορούμενος και πολύ περισσότερο να του χρεώνεται η άνοδος της Χ.Α; 
Μια σύντομη εξήγηση είναι πως οι άνθρωποι που σήμερα αποτελούν ένα σημαντικό δίαυλο της αριστερής έκφρασης, δεν έχουν καταφέρει να ξεχωρίσουν τη βία από τις μεθόδους επιβολής μιας ιδεολογίας που αποτελεί τον πυρήνα της πολιτικής τους σκέψης όσα μέτρα και αν νιώθουν ότι έχουν απομακρυνθεί από αυτόν. 
Μονάχα που η έννοια της βίας κρύβεται πίσω από ένα επαναστατικό μανδύα λαϊκών αγώνων αντίστασης και πάλης, και ξαναβρίσκει το αποκρουστικό της πρόσωπο μονάχα όταν ασκείται έξω από αυτό το πλαίσιο. Ακόμα περισσότερο η βία αποτελεί συνώνυμο οποιασδήποτε μη αποδεκτής-μη ανεκτής κοινωνικοπολιτικής δραστηριότητας με αποτέλεσμα εξ ορισμού να δικαιολογείται και η ανάλογη αντίδραση. 

Επικίνδυνο δεν είναι το αυτονόητο, η καταδίκη της βίας σε όλες τις εκφάνσεις της, αλλά η προσπάθεια να την διαβαθμίσεις για να δικαιολογήσεις κάποια μορφή της. Διότι τότε όπως πολύ σωστά έγραψε στο φύλλο της Καθημερινής ο Στέφανος Κασιμάτης (και φυσικά ξεσήκωσε οργισμένες αντιδράσεις) "ενισχύεις την οιονεί νομιμοποίηση της βίας των ακροαριστερών και καλλιεργείς το έδαφος για την περαιτέρω εξάπλωση της βίας των ακροδεξιών ". 
Άλλωστε οι "περιθωριακές" ομάδες που εκδηλώνουν βίαιες επιθέσεις στην ουσία αποθρασύνονται και ενισχύουν τη δράση τους, όταν νιώθουν πως έχουν την αποδοχή ή έστω την ανοχή μερίδας του κοινωνικού συνόλου. Το είδαμε με την άνθηση διαφόρων τρομοκρατικών οργανώσεων μετά το Δεκέμβρη του 2008, το είδαμε και πρόσφατα με την αύξηση των επιθέσεων κατά των μεταναστών σαν συνέπεια της ανόδου των ποσοστών της ΧΑ στις δημοσκοπήσεις. 

Το σίγουρο είναι πως στο τέλος της ημέρας όταν το θύμα μιας βίαιης επίθεσης θα μετράει τις πληγές του, δεν θα νοιαστεί καθόλου αν ο κ. Κούλογλου στο επόμενο του άρθρο θεωρήσει την επίθεση εξηγήσιμη ή δικαιολογημένη.
Συνέχεια

Δευτέρα, 26 Νοεμβρίου 2012

Η "καλή καρδιά" του κύριου Άγγελου Δεληβοριά


Στη χθεσινή συνέντευξή του στην "Καθημερινή", o διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη , Άγγελος Δεληβοριάς, παραπονιέται πως η κρατική επιχορήγηση έχει μειωθεί δραστικά και θρηνεί για το Μουσείο που κινδυνεύει να κλείσει. Και , φυσικά, σαν γνήσιο τέκνο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας, ζητάει- τί άλλο;- περισσότερα κρατικά χρήματα με την ένταξη του Μουσείου στην κατηγορία των επιχορηγούμενων οργανισμών ιδιωτικού δικαίου και τη χρηματοδότησή του κατα 50% από το κράτος.

Σαν εχθρός κάθε κρατικής παρέμβασης στον τομέα του πολιτισμού, θα μπορούσα να προτείνω στον κύριο Δεληβοριά να αναζητήσει με μεγαλύτερο ζήλο χορηγούς , να κόψει δραστικά δαπάνες του Μουσείου , να αυξήσει την τιμή του εισιτηρίου, να απολύσει τους υπεράριθμους υπαλλήλους και να περιορίσει τις δραστηρίοτητές του (κάποια από αυτά μας λέει πως ήδη τα έχει κάνει). Και αν δεν τα καταφέρει, ας κλείσει. Ούτε οι πρώτοι, ούτε οι τελευταίοι θα είναι στην Ελλάδα της κρίσης. Η Γη θα εξακολουθήσει να γυρίζει και η Ελλάδα θα εξακολουθήσει να υπάρχει και χωρίς το Μουσείο Μπενάκη. Πόσο κοινωνικά ανάλγητο είναι, ειδικά σε τόσο δύσκολους καιρούς, να απαιτεί ο κύριος Δεληβοριάς μεγαλύτερη κρατική χρηματοδότηση για το Μουσείο του! Να απαιτεί δηλαδή να πληρώνει ο μπάρμπα Μήτσος από τα Γρεβενα (για να θυμηθώ τον ήρωα του Πάσχου Μανδραβέλη), ακόμη περισσότερα χρήματα, τώρα που του κόβουν τη σύνταξη και τα φάρμακα, για να μπορούν να βλέπουν οι Μανταμ Σουσούδες του Κολωνακίου την έκθεση για τον Εμμανουήλ Βουρέκα και την αρχιτεκτονικη της Θεσσαλονίκης μετά την Απελευθέρωση(και βαζω και τον εαυτό μου μέσα στις Μανταμ Σουσούδες, μιας και επισκέφτηκα και μάλιστα απόλαυσα και τις δυο εκθέσεις)

Δεν θα σταθώ όμως τόσο σε αυτά. Τα έχουμε ξαναγράψει και ,πολλές φορές, σε αυτό το μπλογκ έχουμε ασχοληθεί με τη θλιβερή δημοσιουπαλληλοποίηση του ελληνικού πολιτισμού . Θα σταθώ σε ένα σημείο της συνέντευξης , που ίσως πέρασε απαρατήρητο, αλλά που συνοψίζει , με τον πιο εύγλωττο τρόπο, την νοοτροπία όλων όσων διαχειριστηκαν δημόσιο χρήμα τα τελευταία 40 χρόνια και που εξηγεί , σε μεγαλο βαθμό, το πώς φτάσαμε στη χρεωκοπία. Στη συνέντευξή του στην "Καθημερινή", o Άγγελος Δεληβοριάς δεν διστάζει να παραδεχτεί πως , τότε , στις ανέμελες εποχές της μεταπολιτευτικής dolce vita , όταν το Μουσείο Μπενάκη έπαιρνε κρατική επιχορήγηση ύψους 2.000.000 ευρώ το χρόνο, ο ίδιος έκανε αρκετές "αχρείαστες προσλήψεις". Και αυτές οι προσλήψεις έγιναν "από την ...καλή του την καρδιά", όπως μας λέει προκλητικά ο κύριος Δεληβοριάς, σαν να μην του περνάει καν από το μυαλό του πως τα χρήματα για τους αχρείαστους διορισμούς δεν ήταν δικά του, ούτε της εταιρείας του, αλλά προήλθαν ,σε μεγάλο βαθμό, από τις τσέπες των Ελλήνων φορολογουμένων . Και, μέσα σε όλα αυτά, ο Άγγελος Δεληβοριάς μας παραδίδει και ...μαθήματα ζωής, τονίζοντας πως "...η καλή καρδιά δεν έβλαψε ποτέ! Ποτέ!".

Σίγουρα, κύριε Δεληβοριά, η ...καλή σας η καρδιά δεν έβλαψε ούτε εσάς, ούτε τους αργόμισθους που διορίσατε στο Μουσείο. Έβλαψε όμως όλους εμάς τους υπόλοιπους που βάλαμε ,με τους φόρους μας, τα χρήματα για να μετουσιωθούν τα ...ευγενή σας αισθήματα σε ...προσλήψεις.

Τελικά, σε αυτή την χώρα , γεμίσαμε "μεγάλες καρδιές" που εξασκούν την "καλωσύνη" και τη "γενναιοδωρία" τους με τα λεφτά των άλλων (και δη των φορολογουμένων). Αναρωτιέται κανείς ακόμη γιατί πτωχεύσαμε;
Συνέχεια

Σάββατο, 24 Νοεμβρίου 2012

Ο Φιλελεύθερος Κάρολος Δαρβίνος



There is grandeur in this view of life, with its several powers, having been originally breathed into a few forms or into one; and that, whilst this planet has gone cycling on according to the fixed law of gravity, from so simple a beginning endless forms most beautiful and most wonderful have been, and are being, evolved.

Charles Darwin, On the Origin of Species.

Το πρωινό της 24ης Νοεμβρίου 1859 δεν έμοιαζε διαφορετικό από ένα συνηθισμένο πρωινό στο Λονδίνο της Βικτωριανής Αγγλίας. Και όμως, την ημέρα εκείνη ένα καινούργιο βιβλίο εμφανίζονταν στα ράφια των βιβλιοπωλείων της πρωτεύουσας της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, ένα βιβλίο που έμελλε να αλλάξει εκ θεμελίων όχι μόνο την πορεία της επιστήμης αλλά και της γενικότερης αντίληψης του ανθρώπου για τον κόσμο, την κοινωνία και τον ίδιο τον εαυτό. Ο τίτλος του νέου βιβλίου ήταν “On the Origin of Species”, ο συγγραφέας του ήταν ο (γνωστός στους βρετανικούς επιστημονικούς κύκλους) εκκεντρικός Κάρολος Δαρβινός (Charles Darwin) και η τιμή διάθεσης του βιβλίου ήταν μόλις 15 σελλίνια (shillings). Συνολικά είχαν τυπωθεί μόλις 1250 αντίτυπα εκ των οποίων τα ογδόντα είχαν ήδη σταλεί σε διάφορους κριτικούς, εκδότες βιβλίων, επιστήμονες κλπ. Μέσα σε λιγότερο από πέντε ώρες, τα 1170 αντίτυπα που προσφέρθηκαν προς πώληση στο ευρύτερο κοινό είχαν εξαντληθεί, με αποτέλεσμα ο εκδοτικός οίκος Murray’s που είχε αναλάβει την έκδοση του βιβλίου να τυπώσει βιαστικά άλλα 3000 αντίτυπα τα οποία διατέθηκαν προς πώληση στις 3 Ιανουαρίου του 1860. Συνολικά, το “On the Origin of Species” εκδόθηκε πέντε φορές, με τις πωλήσεις να φτάνουν στα 250 αντίτυπα τον μήνα στα τελευταία χρόνια της ζωής του Δαρβίνου.

Η έκδοση του “On the Origin of Species” υπήρξε η ληξιαρχική πράξη γέννησης της επιστήμης της Βιολογίας. Η επίδραση του όμως δεν περιορίστηκε μόνον εκεί. Αν και ο Δαρβίνος συστηματικά απέφυγε να ασχοληθεί σε αυτό το βιβλίο με το αμφιλεγόμενο θέμα της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους (κάτι που έκανε αργότερα στο βιβλίο του “The Descent of Man”) στο τελευταίο κεφάλαιο ανοιχτά πρότεινε την πιθανότητα να χρησιμοποιηθεί η Εξελικτική θεωρία για να εξηγηθούν φαινόμενα σχετιζόμενα με τις ανθρώπινες σχέσεις και τις ανθρώπινες κοινωνίες:

“In the distant future, I see open fields for far more important researches. Psychology will be based on a new foundation, that of the necessary acquirement of each mental power and capacity by gradation. Light will be thrown on the origin of man and his history”.
[“ Στο μακρυνό μέλλον, βλέπω ανοιχτό το πεδίο για πιο σημαντικές έρευνες. Η Ψυχολογία θα εδραιωθεί σε μια καινούργια βάση, δηλαδή στην αναγκαία απόκτηση κάθε πνευματικής ικανότητας σταδιακά. Θα χυθεί άπλετο φως στην προέλευση του ανθρώπου και της ιστορίας του.”]

Εξαιτίας της τεράστιας αντίδρασης που προκάλεσε (και εξακολουθεί να προκαλεί) η Εξελικτική Θεωρία στους κόλπους της Χριστιανικής Εκκλησίας, πολύς κόσμος μέχρι σήμερα πιστεύει πως ο Δαρβινισμός έγινε δεκτός με ανοιχτές αγκάλες από την Αριστερά τόσο της εποχής του Δαρβίνου όσο και αργότερα. Αυτή η λαθεμένη αντίληψη όχι μόνο δεν έχει καμία σχέση με την ιστορική πραγματικότητα και τα γεγονότα που ακολούθησαν τη δημοσίευση του “On the Origin of Species” αλλά συστηματικά παραπλανεί κάθε λογικά σκεπτόμενο άνθρωπο να αναζητήσει την προστασία της Αριστερής διανόησης όποτε ανακύπτει ως θέμα η προέλευση του βιολογικού κόσμου (συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπινου είδους).  Ο Πατέρας της Αριστερής διανόησης, Karl Marx, ήταν από τους πρώτους πολέμιους της Δαρβινικής αντίληψης της Φύσης. Ο ίδιος έγραψε- απαξιωτικά για τον Δαρβίνο- το 1861:

"it is remarkable how Darwin recognizes among beasts and plants his English society with its labour, competition, opening up of new markets, 'inventions’, and the Malthusian 'struggle for existence’"
["είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον πως ο Δαρβίνος ανακαλύπτει ανάμεσα στα ζώα και στα φυτά την Αγγλική του κοινωνία με την εργασία της, τον ανταγωνισμό της, το άνοιγμα καινούργιων αγορών, των “ανακαλύψεων” και της Μαλθούσιας αντίληψης του “αγώνα για επιβίωση”]

Μόλις μερικά χρόνια μετά το θάνατο του Δαρβίνου, όταν οι Μπολσεβίκοι είχαν επικρατήσει στη Ρωσία, μετατρέποντάς την σε Σοβιετική Ένωση, οι Δαρβινικοί επιστήμονες (Γενετιστές, Βιολόγοι, Γεωπόνοι) βρέθηκαν στο στόχαστρο των κομμουνιστών, με αποκορύφωμα τη δολοφονία ίσως του πιο επιφανούς Ρώσου Γενετιστή του 20ου αιώνα, του Nikolai Vavilov. Αλλά και στο Δυτικό κόσμο, η αντίδραση της Αριστεράς υπήρξε σταθερά αρνητική. Οταν ο καθηγητής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Edward Wilson πρότεινε την χρήση της Εξελικτικής θεωρίας για τη μελέτη των βιολογικών αιτιών της γενικότερης Ανθρώπινης Φύσης (χρησιμοποιώντας για πρώτη φορά τον όρο κοινωνιοβιολογία- sociobiology) ήταν η Αμερικανική Αριστερά και όχι κάποιοι παλαβοί χριστιανοί φονταμελιστές που του επιτέθηκαν απαξιωτικά. Αυτό που ενόχλησε την Αριστερά, όπως εξήγησε ο ίδιος ο Wilson, ήταν

“the threat perceived to the core precept of their belief system- namely, that there is no human nature, that human behavior and human social institutions are entirely the product of economic forces and culture; in other words, that human beings can be shaped by imposing an ideal social order” [“η αντίληψη της απειλής εναντίον του πυρήνα του πιστεύω τους- του πιστεύω τους που πρεσβεύει πως δεν υπάρχει Ανθρώπινη Φύση, πως η ανθρώπινη συμπεριφορά και οι ανθρώπινες κοινωνικές δομές είναι εξ’ ολοκλήρου το αποτέλεσμα οικονομικών και πολιτιστικών δυνάμεων- με άλλα λόγια, πως τα ανθρώπινα όντα μπορούν να διαμορφωθούν με την επιβολή μιας ιδεατής κοινωνικής τάξης πραγμάτων”].[1]

Φιλελεύθερος ρεαλισμός εναντίον Αριστερής θεολογίας
Ενα από τα θεμελιώδη αξιώματα της Αριστερής θεολογίας είναι η πίστη στην “δυνατότητα τελειοποίησης” (“perfectibility”) του ανθρώπου. Από το αξίωμα αυτό πηγάζει και η πίστη των Αριστερών πως οι κοινωνικές δομές μπορούν να οικοδομηθούν μέσω ενός κεντρικού σχεδιασμού. Αντίθετα για τους Ελευθεριακούς (Libertarians)/ Φιλελευθέρους, τέτοια δυνατότητα τελειοποίησης δεν υπάρχει. Γι’αυτόν ακριβώς το λόγο, για τους Φιλελεύθερους οι κοινωνικές δομές δεν υλοποιούνται μέσω κάποιου κεντρικού σχεδιασμού αλλά μέσω αυτού που ο Χάγιεκ ονόμασε “αυθόρμητη τάξη” (“spontaneous order”). Ο Νόμος της Εξέλιξης του Δαρβίνου επιβεβαιώνει αυτή ακριβώς τη θέση των Φιλελεύθερων. Ο Δαρβίνος έδειξε πως οι άνθρωποι είναι μέρος της Φύσης, εξελίχθηκαν βιολογικά μέσα στη Φύση και υπόκεινται στους βιολογικούς νόμους. Αυτοί οι βιολογικοί νόμοι, κωδικοποιημένοι στο DNA μας, μας επιβάλλουν κάποια ανυπέρβλητα όρια, όρια τα οποία διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά τα οποία δεν μπορούν να αλλάξουν μέσω κάποιου είδους “κοινωνικής μηχανικής” (“social engineering”). Ακριβώς επειδή ως όντα είμαστε ατελείς, όλες οι κοινωνικές δομές που δημιουργούνται από τους ανθρώπους υπόκεινται στο τέλος στους περιορισμούς που η ανθρώπινη φύση μας επιβάλλει. Ο Quintin Hogg, Lord Hailsham, έγραψε “man is an imperfect creature with a streak of evil as well as good in his inmost nature” και επομένως “a utopian society of perfected human beings is impossible, and so the best we can strive for is a limited government with a balance of powers in which the public good is attained by the interplay of rival forces” [“o άνθρωπος είναι ένα μη τέλειο ον με δόση κακού και καλού στη φύση του, επομένως μια ουτοπική κοινωνία αποτελούμενη από τελειοποιημένους ανθρώπους είναι αδύνατη. Επομένως το καλύτερο το οποίο μπορούμε να πετύχουμε είναι ένα περιορισμένο Κράτος με εξισορροπημένη κατανομή εξουσιών όπου το δημόσιο καλό επιτυγχάνεται μέσα από την αλληλεπιδραση ανταγωνιστικών δυνάμεων”]. [2] Αντίθετα η Αριστερά- σοσιαλιστές, σοσιαλδημοκράτες, κομμουνιστές- έχει μία ουτοπική αντίληψη της ανθρώπινης φύσης. Πιστεύει πως η ανθρώπινη φύση είναι σχεδόν αποκλειστικά ένα κοινωνικό δημιούργημα. Παρ’όλο που πιστεύει στην Εξελικτική βιολογία του ανθρώπινου οργανισμού, πιστεύει ταυτόχρονα πως το ανθρώπινο πνεύμα έχει τέτοιες δυνατότητες ώστε ο κεντρικός κοινωνικός σχεδιασμός να μπορεί να απελευθερώσει την ανθρώπινη κοινωνία από τα “δεσμά” (τα όρια) που θέτουν οι βιολογικοί νόμοι.

Η ορθολογική θεώρηση της ανθρώπινης φύσης είναι διάχυτη στην Φιλελεύθερη παράδοση, ακόμα και πριν την διατύπωση της θεωρίας της Εξέλιξης από το Δαρβίνο. “What is government itself, but the greatest of all reflections of human nature? If men were angels, no government would be necessary” [Τι είναι το ίδιο το Κράτος παρά ο μεγαλύτερος καθρέφτης της ανθρώπινης φύσης; Γιατί αν οι άνθρωποι ήταν άγγελοι, δεν θα υπήρχε ανάγκη Κράτους] (The Federalist) [3]. Ο Edmund Burke έγραψε “politics ought to be adjusted not to human reasoning but to human nature, of which the reason is but a part, and by no means the greatest part” [η πολιτική δεν πρέπει να προσαρμόζεται στην ανθρώπινη λογική αλλά στην ανθρώπινη φύση, της οποίας η λογική δεν είναι παρά ένα μικρό κομμάτι].[4]

Στον αντίποδα αυτών των συλλογισμών, ο Πατριάρχης της Αριστεράς Karl Marx έγραψε “The philosophers have only interpreted the world in various ways; the point however is to change it” [οι φιλόσοφοι έχουν απλά περιγράψει τον κόσμο με διάφορους τρόπους. Ο σκοπός όμως είναι να τον αλλάξουμε]. Η μεγάλη επαναστατική αλλαγή, σύμφωνα με τον Μαρξ, θα επιτευχθεί μέσω της εξουσίας του προλεταριάτου, μια εξουσία που θα οδηγούσε σε μία αταξική κοινωνία και θα έφερνε επομένως το τέλος της επιβολής των ολιγαρχών στις μάζες. Σε αυτές τις ιδέες του Μάρξ, αναρχικός Μιχαήλ Μπακούνιν απάντησε “Marx’s dictatorship of the proletariat would actually become a new despotism of a governing minority. He who doubts this simply doesn’t know human nature” [H μαρξιστική δικτατορία του προλεταριάτου θα εξελισσόταν σε έναν νέο δεσποτισμό μιας κυβερνώσας μειοψηφίας. Αυτός που αμφιβάλλει για μια τέτοια εξέλιξη απλά δεν γνωρίζει την Ανθρώπινη Φύση].

Το ουτοπικό όνειρο του Μαρξ για μια ανθρώπινη κοινωνία που υπερβαίνει τα όρια που θέτει η (βιολογική) ανθρώπινη φύση όχι μόνο συνεχίστηκε αλλά μετεξελίχθηκε σε πλήρες θρησκευτικό/θεολογικό δόγμα από τους ακόλουθούς του. Ο Michael Harrington, ένας από τους επιφανέστερους Αμερικανούς σοσιαλιστές είδε το σοσιαλιστικό όραμα ως “the idea of an utterly new society in which some of the fundamental limitations of human existence have been transcended” [“η ιδέα μιας εντελώς καινούργιας κοινωνίας στην οποία κάποια από τα θεμελιώδη όρια που θέτει η ανθρώπινη ύπαρξη έχουν υπερκεραστεί”]. Και συνέχισε προβλέποντας πως θα γινόταν ένα είδος “ψυχικής μετάλλαξης” (“psychic mutation” κατά την ορολογία του) ώστε “invidious competition is no longer programmed into life by the necessity of a struggle for scarce resources...[and then] cooperation, fraternity and equality become natural” [“ο φθονερός ανταγωνισμός δεν θα είναι πλέον προγραμματισμένος στη διαδικασία της ζωής λόγω των περιορισμένων φυσικών πόρων...[και τότε] η συνεργασία, η αδελφοσύνη και η ισότητα θα γίνουν φυσιολογικά”].[5]

Αλλά δεν ήταν μόνο οι Αριστεροί φιλόσοφοι που βρέθηκαν στον αντίποδα της Δαρβινικής θεώρησης της Φύσης και του ανθρώπινου είδους. Ήταν και Αριστεροί πολιτικοί οι οποίοι βρέθηκαν στα υψηλώτερα αξιώματα των χωρών τους που διακήρυξαν την πίστη τους στο Αριστερό ιδεώδες μιας παναθρώπινης Ουτοπίας. Το 1945 ο Clement Attlee οδήγησε το κόμμα των Βρετανών Εργατικών σε μία από τις μεγαλύτερες νίκες του εναντίον των Συντηρητικών του Winston Churchill. Με την επικράτηση του, το Εργατικό κόμμα του Attlee ξεκίνησε το χτίσιμο του σοσιαλισμού καθοδηγούμενο από το Beveridge Report και με σκοπό τον διακηρυγμένο του στόχο να εξαφανίσει τα “πέντε μεγάλα κακά” (“Five great evils”): την απληστία, τις ασθένειες, την άγνοια, την αθλιότητα και την τεμπελιά. Ο απώτερος σκοπός ήταν η οικοδόμηση μιας Νέας Ιερουσαλήμ. Φυσικά τίποτε από όλα αυτά δεν πραγματοποιήθηκε και το Εργατικό Κόμμα οδηγήθηκε σε εκλογική πανωλεθρία λίγα χρόνια αργότερα. Η μεταφυσική/θεολογική θεώρηση των πραγμάτων παρ’όλα αυτά παρέμεινε στο κέντρο της ιδεολογίας του κόμματος για πολλές δεκαετίες.[6]

Στο βιβλίο του A Conflict of Visions ο Thomas Sowell αναλύει τους ιδεολογικούς πολέμους των τελευταίων δύο αιώνων και καταλήγει στο συμπέρασμα πως υπάρχουν δύο βασικές σχολές σκέψης, η “ρεαλιστική” (“constrained/realist vision”) και η “ουτοπική” (“unconstrained/utopian vision”). Κατά τον Sowell αυτοί που ακολουθούν τη ρεαλιστική σχολή σκέψης πιστεύουν πως, εφόσον τα ηθικά και πνευματικά όρια των ανθρώπων είναι βασισμένα στα πεπερασμένα όρια που μας επιβάλλει η Φύση και η βιολογία μας, μία καλή/επιτυχημένη κοινωνική δομή θα πρέπει να κάνει ό,τι το δυνατόν καλύτερο μέσα σε αυτά τα δεδομένα όρια μας και όχι να μπει σε μια Δονκιχωτική προσπάθεια να τα αλλάξει. Αντίθετα, για την ουτοπική σχολή σκέψης, το ανθρώπινο πνεύμα δεν έχει καμμία σχέση με τη βιολογία και το φυσικό κόσμο αλλά είναι προιόν κοινωνικών σχέσεων και δομών, δηλαδή πραγμάτων που μπορούν να αλλάξουν. Επομένως, γι’αυτούς, οι καλύτερες κοινωνικές δομές προκύπτουν μέσα από έναν κεντρικό σχεδιασμό που έχει στόχο να αλλάξει τις υφιστάμενες δομές και να χτίσει τον καλύτερο/τέλειο άνθρωπο. [7]

Ο Sowell δείχνει πως αυτοί που ακολουθούν την ρεαλιστική άποψη αντιλαμβάνονται τις κοινωνικές νόρμες όπως η οικογένεια, η αγορά και το κράτος ως θεσμούς που δημιουργήθηκαν μέσα από σταδιακή και ελευθερη εξέλιξη και όχι μέσω κάποιου κεντρικού σχεδιασμού. Για τους ρεαλιστές, οι σταδιακά εξελιγμένοι θεσμοί έχουν στον πυρήνα τους περισσότερη σοφία και γνώση καθώς προέκυψαν από την ακούσια αλληλεπίδραση εκατομμυρίων ατόμων όπου ο καθένας πάλευει για τη δική του προσωπικη ευτυχια. Αντίθετα για τους ουτοπικούς υφίσταται η έννοια του γενικότερου καλού το οποίο μπορεί να εξυπηρετηθεί μόνο μέσα από τον κεντρικό σχεδιασμό και όχι από την ατομική βούληση ελεύθερων ανθρώπων. Για τους ρεαλιστές, ο κεντρικός σχεδιασμός των ουτοπικών δεν είναι μόνο αφελής και μάταιος. Είναι και επικίνδυνος. Είναι μάταιος διότι η ανθρώπινη βιολογική μας φύση μας επιβάλλει περιορισμούς και όρια στο πόσα μπορεί ένας απλός άνθρωπος να γνωρίζει και να κατανοήσει (“Our faculties are more fitted to recognize the wonderful structure of a beetle than a Universe” είχε γράψει ο Δαρβίνος). Και είναι επικίνδυνος διότι κάθε προσπάθεια των ανθρώπων να συμπεριφερθούν α-φύσικα, να ξεπεράσουν δηλαδή τα όρια του Φυσικού Κόσμου, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε περισσότερο ανθρώπινο πόνο και δυστυχία.

Η Δαρβινική Εξέλιξη ανήκει προφανέστατα στην κατηγορία της ρεαλιστικής θεώρησης των πραγμάτων, κατατάσσοντας έτσι το Δαρβίνο μαζί με τους μεγάλους Φιλελεύθερους διανοητές όπως ο Edmund Burke, o Adam Smith, o Alexander Hamilton, o Friedrich Hayek και ο Milton Friedman. Όπως περιγράφει στο βιβλίο του ο Sowell, η κεντρική ιδέα των φιλελεύθερων ρεαλιστών είναι η Εξέλιξη των πραγμάτων- η ιδέα πως οι κοινωνικές δομές είναι αποτέλεσμα μιας αυθόρμητης τάξης που προκύπτει από την ακούσια και σταδιακή εξέλιξη υφιστάμενων δομών. Ο ίδιος ο Χάγιεκ είχε προτείνει πως ο Δαρβίνος δεν έκανε τίποτε άλλο από το να ανακαλύψει στο Βιολογικό Κόσμο από τον οποίο προερχόμαστε και ο οποίος μας περιβάλλει την εξελικτική θεώρηση της ανθρώπινης οικονομίας που είχε περιγράψει ο Adam Smith και οι διανοητές του Αγγλικού Διαφωτισμού.

Η φυσική θεώρηση του Κόσμου είναι η ουσία του φιλελευθερισμού. Η μεταφυσική είναι η πεμπουσία της Αριστερής θεολογίας. Δεν παραξενεύει καθόλου επομένως πως όπου έγινε προσπάθεια να εφαρμοστεί η α-φύσικη Αριστερη ουτοπία, το πείραμα απέτυχε οικτρά προκαλώντας απίστευτο πόνο και δυστυχία.

Εvery attempt to control affairs actually results in the worst outcome” (“κάθε προσπάθεια ελέγχου των πραγμάτων οδηγεί στο χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα”).

I feel most deeply that this whole question of Creation is too profound for human intellect. A dog might as well speculate on the mind of Newton! Let each man hope and believe what he can. (Charles Darwin in London Illustrated News, 21 April 1862).

[1] Edward O. Wilson, “Deep History”, Chronicles, 14 (April 1999):16-17.
[2] Quintin Hogg, “The case for conservatism” (Penguin Books, London, 1947)
[3] Alexander Hamilton, John Jay and James Madison, “The Federalist”
[4] Edmund Burke, “A Letter to a member of the National Assembly” in “Further reflections on the revolution in France”
[5] Michael Harrington “Socialism” (Bantam Books, New York, 1973)
[6] Daniel Yergin and Joseph Stanislaw “The Commanding Heights: the battle for the World Economy” (Touchstone, New York, 2002)
[7] Thomas Sowell “A conflict of visions: ideological origins of political struggles” (Basic Books, New York, 2002)

{Το κείμενο αυτό γράφτηκε με αφορμή την επέτειο της πρώτης έκδοσης του On the Origin of Species στις 24 Νοεμβρίου 1859}
Συνέχεια

Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2012

Ανυπακοή και δράση

Mου είναι αδύνατον να κατανοήσω το σχετικό σύνθημα του Κομμουνιστικού Κόμματος που τελευταία έχει υιοθετήσει και ο Σύριζα. Τι ακριβώς σημαίνει η πρόσκληση για «ανυπακοή»;

Το ΚΚΕ, και η Αριστερά γενικά, έχει μια ιδιαιτερότητα. Ενώ εκτιμά πως τα πάντα είναι ανοιχτά για τα στελέχη του σε επίπεδο καταγγελίας και κριτικής, την ίδια ώρα εμφανίζει μια παράξενη για την εποχή μας υπερευαισθησία στην όποια κριτική θα τολμούσε να ασκήσει ο οποιοσδήποτε τρίτος στις πράξεις και τις ιδέες του. Κοντολογής, ο πλέον ακραίος και πολιτικά σχεδόν υστερικός επικριτικός λόγος των οικονομικών σχέσεων της αστικής δημοκρατίας θεωρείται από τους κομμουνιστές φυσιολογικός και βέβαια αποδεκτός. Την ίδια ώρα όμως η άσκηση επιθετικής κριτικής στις δικές του θέσεις και αντιλήψεις συχνά καταγγέλλεται σαν επικίνδυνος αντι-κομμουνισμός!

Λυπάμαι αν χαλάω κάποιων την ησυχία και πνευματική ραστώνη αλλά η πρόσκληση της κοινωνίας σε ανυπακοή συνιστά επικίνδυνη κίνηση αμφισβήτησης των θεσμών και πρόκλησης κοινωνικής αναταραχής. Η ανυπακοή στους νόμους και στις επι μέρους διοικητικές διατάξεις, που προφανέστατα καλεί το ΚΚΕ να πράξουν οι πολίτες, οδηγεί σε αναστάτωση και κοινωνική αποσύνθεση. Με περισσότερο πιθανά θύματα τις κοινωνικές ομάδες που ιδιαίτερα το κόμμα αυτό θα ήθελε να προστατεύσει και να ενισχύσει. Θεωρητικά μιλώντας πάντοτε, το ΚΚΕ απευθύνεται κατά κύριο στα εργατικά στρώματα, στους χαμηλόμισθους φορολογούμενους και στους οικονομικά αδύναμους πολίτες που εξαρτώνται από την κοινωνική προστασία του δημόσιου τομέα.

Η προτροπή σε ανυπακοή προφανέστατα δεν είναι δυνατόν να εξειδικευθεί κοινωνικά και εισοδηματικά. Είναι αδύνατον ένα κόμμα να απευθύνει τα συνθήματα του σε μέρος της κοινωνίας αφήνοντας κάποια άλλα απ’ έξω. Ούτε και εννοιολογικά είναι σε θέση να περιορίσει το εύρος επιρροής της συνθηματολογίας και της προτροπής του. «Ανυπακοή» δηλ. ποίων και σε τι ακριβώς; Αυτός που προφανέστατα θα πρέπει να πάψει να υπακούει θα πρέπει να είναι ο λαός. Αλλά ποιοι από τους έλληνες δεν αποτελούν μέρος του λαού; Αυτονόητα, κανένας. Κατά συνέπεια η προτροπή είναι προς όλους τους έλληνες να αδιαφορούν για τους νόμους και την δημόσια τάξη.

Αν υποθέσουμε πως η προτροπή αναφέρεται αποκλειστικά και μόνο στους «εργαζόμενους», τότε είναι ολοφάνερο πως μοναχά εκείνοι που ζούν άκοπα από εισοδήματα, τα παιδιά και οι άνεργοι οφείλουν να υπακούουν στους νόμους και τα κελεύσματα της πολιτείας. Ολοι οι υπόλοιποι, εφ’ όσον με κάποιο τρόπο εργάζονται και φορολογούνται, καλούνται να μην υπακούουν σε διατάξεις και νόμους. Το βασικό κάλεσμα λοιπόν θα μπορεί να ερμηνευθεί σαν πρόκληση άρνησης πληρωμής φόρων. Και, βίαιης ακόμη, αντίδρασης απέναντι σε όργανα της πολιτείας που θα θελήσουν να εφαρμόσουν τις οικονομικές και ποινικές συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης.

Δίχως μια σταθερή ροή φορολογικών εσόδων είναι αυτονόητο πως δεν είναι δυνατόν να λειτουργήσει έστω και στοιχειωδώς ένα οργανωμένο κρατικό σύστημα. Σαν συνέπεια συστήματα δημόσιας υγείας, συνταξιοδότησης, πρόνοιας και δωρεάν παιδείας θα οδηγηθούν σε πλήρη κατάρρευση. Εξυπακούεται πως οι ισχυρές εισοδηματικά τάξεις θα είναι οι μόνες σε θέση να αντεπεξέλθουν σε ένα παρόμοιο καταιγιστικό τσουνάμι οικονομικής καταστροφής. Ιδιαίτερα μάλιστα στον τομέα της ασφάλειας που σε ένα καθεστώς γενικευμένης ανυπακοής θα καταρρεύσει περίπου ολοκληρωτικά.

Η πολιτική ειρωνεία είναι πως η προτροπή του κομμουνιστικού κόμματος για ανυπακοή θα οδηγήσει στην εκτεταμένη ιδιωτικοποίηση των συστημάτων δημόσιας ασφάλειας αλλά και στην ακόμη πιο ριζοσπαστική προοπτική της διαχείρισης της βίας στην κοινωνία από ιδιωτικούς εργολαβικούς φορείς. Δεν γνωρίζω αν αυτός είναι ο μελλοντικός οραματισμός του κομμουνιστικού κόμματος. Εκεί όμως οδηγούν αναπόφευκτα οι προτροπές του. Στα πλαίσια μάλιστα μιάς κοινωνικής πραγματικότητας χτυπημένης από οικονομικά αδιέξοδα και με ένα ανεξέλεγκτο μεταναστευτικό ρεύμα.

Σε καθαρά πολιτικό επίπεδο το κάλεσμα σε ανυπακοή είναι αυτονόητο πως θα ανοίξει τους ασκούς του Αιόλου. Με πιθανότατα πρώτα θύματα τους ίδιους τους κομμουνιστές. Η κατάλυση της έννομης τάξης θα οδηγήσει στην εφαρμογή του δίκαιου του ισχυρότερου.Με την ασυδοσία βέβαια των «ομάδων δράσης» της άκρας δεξιάς. Και στα πλαίσια της σημερινής τεχνολογικής κοινωνίας αυτός ) ο «ισχυρότερος», δηλαδή) δεν είναι οι λαικές τάξεις. Αλλά μάλλον οι συντεταγμένες οικονομικές ολιγαρχίες με την δυνατότητα προσφυγής σε τεχνολογικά συστήματα καταστολής που δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν από γενικευμένες έστω, αλλά παραδοσιακού τύπου και τεχνολογικά φτωχές, λαικές αντιδράσεις.

Να θυμίσω πως οι λαικές επαναστάσεις, που άλλαξαν σε σημαντικό βαθμό τον πολιτικό χάρτη της Ευρώπης και του κόσμου, εμφανίσθηκαν με την χρήση της πυρίτιδας στην πολεμική τεχνολογία. Γιατί διευκολύνθηκε ο ευχερής εξοπλισμός μεγάλων λαικών στρωμάτων και η ανατροπή της φεουδαρχίας. Που στήριγμά της είχε το σιδερόφρακτο ιππικό – πανάκριβο στην εκπαίδευση και την συντήρηση. Σήμερα το μονοπώλιο άσκησης οργανωμένης βίας περνάει και πάλι στις μεγάλες κεφαλαιουχικές μονάδες (μεγάλα κράτη με πανάκριβους υψηλής τεχνολογίας στρατούς η ιδιωτικές τρομοκρατικές μονάδες η εργολαβικοί μηχανισμοί αντίστασης σε αυτές) που οργανώνουν τον πόλεμο σε απρόσωπη, απόμακρη και επιχειρησιακά στενότερη βάση.

Τα συνθήματα οφείλουν να εδράζονται σε κοινωνικές πραγματικότητες. Κι’ όχι να τις παραμορφώνουν καλλιεργώντας το έδαφος για θεσμική κατάρρευση και εφιαλτικά σενάρια συγκρούσεων.
Συνέχεια