Σάββατο, 25 Μαΐου 2013

Ο Φιλελευθερισμός είναι… δύο!

(Σημείωση: η σύγχυση των όρων δεν αναφέρεται στους αναγνώστες του Μπλε Μήλου, οι οποίοι σε γενικές γραμμές πρεσβεύουν κάτι πολύ συγκεκριμένο ως φιλελευθερισμό. Δεν ισχύει όμως το ίδιο για τον «φιλελευθερισμό» στην Ελλάδα, ο οποίος ενίοτε συναντάται σε «αριστερή» εκδοχή ή έχει ως πρότυπο τον... Ομπάμα.)

Είναι ο «φιλελευθερισμός» ενιαίος; Είναι συγκεκριμένος; Είναι κρυστάλλινα διαυγής; Είναι αυτονόητος και δεδομένος; Είναι ο σκέτος/ριζοσπαστικός/κοινωνικός φιλελευθερισμός η «παραδοσιακή ιδεολογία της (κεντρο)Δεξιάς»; Όπως γνωρίζει ο καθένας με μια στοιχειώδη εποπτεία της πολιτικής, δύο διαφορετικά και ενίοτε αντιθετικά πολιτικά και ιδεολογικά ρεύματα αποδίδονται στα ελληνικά με την λέξη «φιλελευθερισμός». Άλλο ο ευρωπαϊκός φιλελευθερισμός, άλλο ο αμερικανικός, άλλο classical liberalism, άλλο libertarianism, και τα λοιπά. Στην Ελλάδα υφίσταται μια σύγχυση σχετικά με το τί ακριβώς εννοούμε με την λέξη «φιλελευθερισμός», και δεν διαφαίνεται κάποια ετοιμότητα των οπαδών του να γίνουν πιο συγκεκριμένοι, ενίοτε ούτε καν στα μικρά και «ιδεολογικώς καθαρά» φιλελεύθερα κομματίδια.


  Όταν μιλάμε για διαφορές, δεν εννοούμε λεπτές ιδεολογικές διαφοροποιήσεις, «στα σημεία». Πολλές φορές πρόκειται για αντιδιασταλτικά αντίθετες πολιτικές προτάσεις, και η πραγματοποίηση της μιας συνιστά τον εφιάλτη της άλλης. Οι «γνήσιοι» φιλελεύθεροι (classical liberals), όσοι παλαιότερα ονομάζονταν παντού liberals και σήμερα ονομάζονται στην Ευρώπη liberals και στην Αμερική libertarians (εδώ συμπεριλαμβάνω την στάση όλων των ρεπουμπλικανών έναντι της οικονομίας), κατηγορούν έως θανάτου τους Αμερικανούς liberals (Ομπάμα, Democratic Party) επί κρατισμώ. Το κοινωνικό κράτος που εισάγουν οι Αμερικανοί liberals, ακόμα και αυτό το ελάχιστο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, θεωρείται εσχάτη προδοσία από τους φιλελευθέρους/liberals (EU)/ libertarians και ρεπουμπλικανούς(USA), οι οποίοι το ονομάζουν καταστροφή της κοινωνίας και των ελευθεριών του ατόμου. Και λοιπά, και λοιπά. Στην Αμερική ο φιλελευθερισμός συναντάται στην κεντροαριστερά, ενώ στην Ευρώπη δορυφορεί πέριξ της κεντροδεξιάς. Στην Αμερική ο φιλελευθερισμός είναι ο μεγάλος αντίπαλος του (κατ’ εξοχήν οικονομικά φιλελευθέρου) συντηρητισμού/ρεπουμπλικανισμού, ενώ στην Ευρώπη συνήθως ο φιλελευθερισμός και ο συντηρητισμός συμπορεύονται εν όλω, εν μέρει ή εν συνεργασία, εναντίον της κεντροαριστεράς και της αριστεράς που προκρίνουν τον κρατισμό. Άντε να συνεννοηθείς μετά… Κοινώς, πιάσ’ τ’ αυγό και κούρευ’το. 

 Για να συγκεκριμενοποιήσουμε και να κατηγοριοποιήσουμε όσο γίνεται, διακρίνονται δύο ιδεολογικές και πολιτικές προτάσεις που αποδίδονται στα ελληνικά ως «φιλελευθερισμός»: 

 (α) Ο «κλασσικός», «ευρωπαϊκός» φιλελευθερισμός, αυτό που στην Ευρώπη λέγεται liberalism, και στην Αμερική libertarianism. Επικεντρώνεται πρώτα στην οικονομία και στην μη-παρέμβαση του κράτους, ενώ το ιδανικό του είναι η σμίκρυνση του κράτους (και της κοινωνίας;) στο μικρότερο δυνατό μέγεθος και η μεγέθυνση της ατομικής πρωτοβουλίας στο μέγιστο δυνατό. Ιδανικά, όχι μόνο στα οικονομικά/κρατικά ζητήματα αλλά και στα κοινωνικά/αξιακά. Η έννοια του κοινωνικού κράτους αποτελεί κόκκινο πανί, τον απόλυτο εχθρό. Οι συντηρητικοί Αμερικανοί και οι μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανοί δίνουν παρόμοια έμφαση στην ατομική οικονομική ελευθερία, αλλά όχι και στην κοινωνική/αξιακή.

(β) Ο Αμερικανικός φιλελευθερισμός (liberalism) όπως εκφράζεται π.χ. από το Δημοκρατικό Κόμμα. Επικεντρώνεται στις ελευθερίες του ατόμου (π.χ. δικαιώματα ομοφυλοφίλων), θεωρείται κεντροαριστερός και ακκίζεται ως προοδευτικός. Στα της οικονομίας προκρίνει μια μορφή σοσιαλδημοκρατίας – δεν είναι τυχαίο ότι κατηγορείται από τους φιλελευθέρους της (α) κατηγορίας ως η ενσάρκωση του κρατισμού, βλ. Obamacare. 

Μόνο πραγματικά κοινό στοιχείο στα παραπάνω, ο ατομοκεντρισμός και ατομικισμός, η πορεία προς την πληρέστερη εξατομίκευση – στην μία περίπτωση κυρίως την κοινωνική, στην άλλην κυρίως την οικονομική. Και βαθύτερα, η θεώρηση των ανθρώπινων σχέσεων ως χρήσεων. Φυσικά, ούτως ή άλλως η αμερικανική πολιτική γεωγραφία διαφέρει από την ευρωπαϊκή. Αυτό όμως δεν αναιρεί το ιδιαίτερο πρόβλημα που προκύπτει με τον «φιλελευθερισμό», ο οποίος σαρκώνει την κυριολεξία του «χαμένοι στην μετάφραση».

Για του λόγου το αληθές παραθέτουμε ένα απόσπασμα από το βιβλίο Essays on Hayek (επιμ. Fritz Machlup, με πρόλογο του Milton Friedman, σ. XIV): 

 «Παρατηρείται η συνήθεια να αλλάζει το νόημα των λέξεων, ειδικά αν αυτοί που τις υιοθετούν δεν είναι προσεκτικοί μαθητές της βιβλιογραφίας ή μανιώδεις χρήστες λεξικών. Έτσι συνέβη το εξής: ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, την λέξη «φιλελευθερισμός» την έχουν σταδιακά ιδιοποιηθεί πρωταθλητές του κολεκτιβισμού που απορρίπτουν τον φιλελευθερισμό με την κλασσική έννοια του όρου (όρα την εργασία μου με θέμα «Φιλελευθερισμός και η επιλογή των ελευθεριών», στο: Erich Streissler et al. (eds.), Roads to Freedom, σσ. 117-146). Οι παλαιοί φιλελεύθεροι μπορούν να συνεχίσουν να αυτοαποκαλούνται φιλελεύθεροι –χαρακτηρισμός που είναι δικαιωματικά δικός τους- αλλά το πράττουν με τον κίνδυνο να τους μπερδέψουν με τους Αμερικανούς φιλελευθέρους. Για να αποφευχθεί η σύγχυση, θα μπορούσαν να καταφύγουν είτε σε επεξηγηματικές υποσημειώσεις ή στην υιοθέτηση νέας ονομασίας για τον εαυτό τους, όπως «ελευθεριακοί» (libertarians). Η ουσιωδέστερη διαφορά είναι ότι ο κλασσικός φιλελεύθερος θέλει να απελευθερωθεί το άτομο από καταναγκαστικές παρεμβολές, κυρίως από τις παρεμβάσεις του κράτους, ενώ ο Αμερικανός φιλελεύθερος θέλει το κράτος να παρεμβαίνει σε κάθε πιθανή κατάσταση και να περιορίσει την ελευθερία δράσης του ατόμου με μια ποικιλία τρόπων για μια ποικιλία στόχων.»

 Θα υποθέταμε ότι, αυτονόητα, όταν ο Έλληνας μιλά για φιλελευθερισμό, αναφέρεται στην ευρωπαϊκή του κατανόηση αφού η Ελλάδα βρίσκεται στην Ευρώπη και δεν αποτελεί κάποια πολιτεία βορειοδυτικά του Τέξας. Έλα όμως που δεν είναι έτσι, όπως μια πρόχειρη εποπτεία του διαδικτύου μπορεί να καταδείξει… Οι συγχύσεις που προκύπτουν στα καθ’ ημάς δεν είναι ασήμαντες. Ας πούμε, όταν γράφεται από φιλελευθέρους (το αλίευσα από διαδικτυακούς κύκλους της «Δράσης») ότι ο Ομπάμα ασκεί τον «πραγματικό φιλελευθερισμό» ή ότι ο φιλελευθερισμός και ο συντηρητισμός είναι οι μεγάλοι αντίπαλοι, μοιάζει να εννοείται ο αμερικανικός φιλελευθερισμός (κάτι ούτως ή άλλως σόλοικο αφού… βρισκόμαστε στην Ευρώπη) που όντως είναι αντίπαλος του συντηρητισμού/ρεπουμπλικανισμού, ήτοι ο φιλελευθερισμός της κοινωνικής ελευθεριότητας και της σοσιαλδημοκρατικίζουσας οικονομίας. Έλα μου όμως που οι ίδιοι άνθρωποι αναφέρονται ενίοτε με τα ίδια λόγια στον… «άλλον» φιλελευθερισμό. Και τούμπαλιν. Δημιουργώντας άθελά τους ένα απίστευτο αλληλαντικρουόμενο κουβάρι. Βαβέλ. 

 Εν τω μεταξύ, η δισημία του όρου «φιλελευθερισμός» οδηγεί ενίοτε σε κωμικά καμώματα. Όταν ας πούμε οι τάλαινες Έλληνες υπήκοοι αυτοπροσδιορίζονται πολιτικά στο facebook τους ως liberal ή very liberal, από τις πολλαπλές επιλογές που παρέχει το ίδιο το δίκτυο, σπάω το κεφάλι μου να βρώ τι εννοούν: πολύ αριστεροί ή πολύ δεξιοί; Ψάχνω τις αναρτήσεις για να βγάλω το συμπέρασμα, ή κοιτώ αν έχουν σπουδάσει στην Ευρώπη ή στην Αμερική. (Το facebook γνωρίζω τί εννοεί, αφού προέρχεται από τις ΗΠΑ όπου liberal σημαίνει με σαφήνεια Democratic Party, ελευθεριακότητα στα κοινωνικά θέματα και περίπου σοσιαλδημοκρατία -για τα μέτρα της Αμερικής- στα οικονομικά: με τους τάλαινες υπηκόους είναι που δυσκολεύομαι…). 

 Επαναλαμβάνουμε ότι εδώ μιλάμε για δύο κατ’ ουσίαν ριζικά διαφορετικές ιδεολογίες και προτάσεις διαχείρισης που εμφανίζονται με το ίδιο όνομα άνευ περαιτέρω προσδιοριστικών επιθέτων, δεν μιλάμε για επιπλέον κατηγοριοποιήσεις. Επί παραδείγματι, το μείγμα συντηρητισμού και φιλελευθερισμού της Θάτσερ (φιλελεύθερη οικονομία, συντηρητισμός στα κοινωνικά/αξιακά, διατήρηση αλλά αναδιαμόρφωση κοινωνικού κράτους) δεν το μνημονεύουμε καν ως διαφορετικό είδος φιλελευθερισμού: η σύγχυση υφίσταται στον όρο του φιλελευθερισμού καθ’ εαυτόν, όχι «στας παραφυάδας αυτού». 

 Αν όμως προχωρήσουμε και στις υποδιαιρέσεις, η σύγχυση περιπλέκεται έτι περαιτέρω, ειδικά δε στα καθ’ ημάς: To social liberalism, ο κοινωνικός φιλελευθερισμός, σημαίνει στην ευρωπαϊκή πολιτική (αλλά και στην αμερικανική του εκδοχή ως liberalism σκέτο) κυρίως και πρώτιστα την εμφατική υπογράμμιση και προώθηση όλων των «ατομικών δικαιωμάτων» (αποποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών, δικαιώματα και γάμοι ομοφυλοφίλων, αμβλώσεις, απομάκρυνση της Εκκλησίας από τον δημόσιο χώρο κ.α.). Δηλαδή το ακριβώς αντίθετο της ευρωπαϊκής χριστιανοδημοκρατίας ή του συντηρητισμού. Εδώ στην Ελλάδα παρουσιάζεται ως το πενταπόσταγμα της (κεντρο)Δεξιάς πολιτικής, με προφανή τα αδιέξοδα αφ’ ης στιγμής ο όρος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο. 

 Και, όπως έχουμε ξαναπεί, η ελλαδική πρωτοτυπία του «ριζοσπαστικού φιλελευθερισμού» μπορεί γλωσσικά να σημαίνει μόνο τα εξής: είτε κοινωνική αναρχία, αν ο φιλελευθερισμός αναφέρεται κυρίως στο κοινωνικό επίπεδο, είτε τον πλέον ακραίο («ριζοσπαστικό») νεοφιλελευθερισμό αν ο φιλελευθερισμός αναφέρεται στο οικονομικό επίπεδο («αναρχοκαπιταλισμός»). Άλλον συγκεκριμένο, λεπτομερή και ιδεολογικό καθορισμό του δεν διαθέτουμε, αλλά υποπτευόμαστε ότι ο εμπνευστής του δεν ήθελε να διατυπώσει ούτε το ένα ούτε το άλλο, μα κάτι τρίτο. 

 Παράλληλα, μοιάζει να ξεχνάμε ότι η «ελευθερία» στον «φιλελευθερισμό» είχε ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο επί ψυχρού πολέμου (“frozen war” όπως τόνισε ο σύντροφος Αλέξης), οπότε και αντιδιεστέλλετο με την ανελευθερία και τον κρατισμό του υπαρκτού σοσιαλισμού – ο δυτικός κόσμος γενικώς και σε όλες του τις παραλλαγές ήταν, εν συγκρίσει με τον υπαρκτό, ελεύθερος και στο επίπεδο της κοινωνίας και της οικονομίας. Αφ’ ης στιγμής δεν υπάρχει αυτό το αντίπαλον δέος ανελευθερίας, η νοηματοδότηση της ελευθερίας από τον φιλελευθερισμό παύει να είναι τόσο αυτονόητη ή δεδομένη. (Μια πρέπουσα επικαιροποίηση θα ήταν ότι πλέον αντιδιαστέλλεται με τον… υπαρκτό σουρεαλισμό, όπως στην ελληνική περίπτωση.)

Όταν λοιπόν οι εν Ελλάδι οπαδοί του φιλελευθερισμού αποφασίσουν μεταξύ τους τί ακριβώς εννοούν με τον όρο «φιλελευθερισμός», ίσως ηρεμήσουμε κι εμείς που βλέπουμε με κάποια καχυποψία την πρόταξη αυτής της, στα καθ' ημάς τουλάχιστον, πολιτικής Βαβέλ ως την υποτίθεται ενιαία, συγκεκριμένη, κρυστάλλινα διαυγή, αυτονόητη και δεδομένη «παραδοσιακή ιδεολογία της Δεξιάς»… Μέχρι τότε, απορία ψάλτου βηξ!

Σωτήρης Μητραλέξης
Συνέχεια

Δευτέρα, 20 Μαΐου 2013

Το μεγάλο ψέμα του κ. Ρουπακιώτη



Όσο πιο αντιδημοκρατική είναι η ουσία ενός νόμου, τόσο πιο αναγκαία γίνεται η διαστρέβλωση της αλήθειας για την υπεράσπιση του. Στο νόμο λογοκρισίας που θέλει να περάσει η κυβέρνηση, η αλήθεια είναι κάτι περισσότερο από περιττή, είναι πολιτικά ύποπτη και θεσμικά επικίνδυνη.

Το βράδυ της προηγούμενης Δευτέρας η σύντομη ενασχόληση της εκπομπής Ανατροπή με το νόμο λογοκρισίας της κυβέρνησης ήταν εξαιρετικά αποκαλυπτική. Όχι βέβαια όπως θα το ήθελαν ο οικοδεσπότης της εκπομπής ή ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Ρουπακιώτης. Άθελα τους και οι δύο κατέδειξαν το πόσο επικίνδυνος είναι ο προτεινόμενος νόμος.

Ο κ. Ρουπακιώτης προσπαθεί να δικαιολογήσει την πρόταση του συγκεκριμένου νόμου ως μια υποχρέωση που προκύπτει από μια απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το 2008. «Η ελληνική Πολιτεία έχει χρέος να καταθέσει αυτό το νομοσχέδιο» θα δηλώσει στην Ανατροπή ο κ. υπουργός. Επιεικώς, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η παραπάνω δήλωση είναι εκ πρώτης όψεως μια μισή αλήθεια, που όμως καταλήγει, επί της ουσίας, να είναι ένα μεγάλο ψέμα.

Ναι η απόφαση αυτή του Συμβουλίου είναι δεσμευτική για την Ελλάδα, αυτό όμως που δεν θέλει να ξέρετε ο κ. υπουργός ότι η δέσμευση αφορά το αποτέλεσμα και όχι τα μέσα. Η επιλογή για το αν θα ψηφισθεί νέος νόμος, πως θα είναι αυτός ο νόμος, ή εάν ένα κράτος επιλέξει να κάνει άλλες τροποποιήσεις εδώ και εκεί σε άλλους νόμους ή άλλα μέτρα, όλα αυτά, είναι στην διακριτική ευχέρεια της κάθε κυβέρνησης. Όταν ο κ. Ρουπακιώτης λέει ότι «Η ελληνική Πολιτεία έχει χρέος να καταθέσει αυτό το νομοσχέδιο» απλά ψεύδεται. Φαντασθείτε πόσο διαφορετική θα ακουγόταν η αλήθεια: Ήμασταν υποχρεωμένοι να κάνουμε κάτι, και εμείς καταλήξαμε σ’ αυτό.

Τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα για τον κ. Ρουπακιώτη αν κάποιος κάνει τον κόπο να διαβάσει αυτή την περιβόητη δεσμευτική απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Έτσι στο άρθρο 7 αυτής της απόφασης διαβάζουμε ότι «Η παρούσα απόφαση-πλαίσιο δεν συνεπάγεται υποχρέωση των κρατών μελών να λαμβάνουν μέτρα που αντιβαίνουν προς τις θεμελιώδεις αρχές τους σχετικά με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και την ελευθερία της έκφρασης, ιδίως την ελευθερία του τύπου και την ελευθερία της έκφρασης σε άλλα μέσα ενημέρωσης, όπως προκύπτουν από τις συνταγματικές παραδόσεις ή τους κανόνες που διέπουν τα δικαιώματα, τις ευθύνες και τις διαδικαστικές εγγυήσεις για τον τύπο ή άλλα μέσα ενημέρωσης.»

Ο κ. Ρουπακιώτης καταλήγει σε ένα συγκεκριμένο νομοσχέδιο που ψευδώς το χαρακτηρίζει ως εκ των άνω υποχρέωση και το οποίο έχει ως αποτέλεσμα την καταπάτηση των συνταγματικά κατοχυρωμένων ελευθεριών του συνεταιρίζεσθαι και την ελευθερία της έκφρασης, έστω και αν ξεκάθαρα η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου λέει ότι κάτι τέτοιο δεν είναι αναγκαίο.

Ο κ. Πρετεντέρης δεν μπορούσε να φαντασθεί ότι υπάρχουν κάποιοι που αντιδρούν σ’ αυτόν το νόμο. Χωρίς να φαίνεται ότι έχει ασχοληθεί με τα του νόμου (εξάλλου ποιος δημοσιογράφος έχει το χρόνο να ελέγχει τι κάνει μια κυβέρνηση όταν το Mega βάζει τόσο ωραία τούρκικα σήριαλ) δεν μπορούσε να δει καμία αντίδραση. Η αλήθεια είναι ότι αν καταλαβαίνεις τις αντιδράσεις στην ελληνική κοινωνία αποκλειστικά και μόνο μέσω της πολιτικής τάξης και τα περί αυτής διαπλεκόμενα ΜΜΕ, τότε ναι δεν υπάρχουν αντιδράσεις σ’ αυτό το νομοσχέδιο, εκτός αν είσαι Χρυσαυγίτης, μισαλλόδοξος και ρατσιστής.

Με στρατιωτική πειθαρχία, σ’ αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν όλα ανεξαιρέτως τα καθιερωμένα ΜΜΕ, με μια απίστευτα ομοιόμορφη και ταυτόσημη κάλυψη του νόμου λογοκρισίας, ως σαν να μην πρόκειται για δημοσιογράφους που υποτίθεται πρέπει να ελέγχουν τι λένε και τι κάνουν οι πολιτικοί. Παίρνουμε μια γεύση αυτό τον καιρό πως λειτουργούν τα ΜΜΕ σε αυταρχικά καθεστώτα, όπου όλα τα ΜΜΕ έχουν την ίδια άποψη και όπου αυτή η άποψη είναι ακριβώς ίδια με την επίσημη άποψη του κράτους.

Στην εκπομπή ο κ. Παφίλης του ΚΚΕ κινήθηκε εκτός γραμμής του συνταγματικού τόξου*, λέγοντας ότι τέτοιοι νόμοι χρησιμοποιούνται για να διώκονται κομμουνιστικά κόμματα και κομμουνιστές σε διάφορες χώρες της Ευρώπης. Και ο κ. Γιάννης Μηχελάκης (παρεμπιπτόντως, ο μόνος ως τώρα βουλευτής της ΝΔ που έχει το θάρρος να αντιταχθεί στο νόμο λογοκρισίας) ρώτησε αν θα μπορούσε η ερώτηση του στην Βουλή, όπου σημειώνει ότι η λαθρομετανάστευση έχει αυξήσει την εγκληματικότητα, να θεωρηθεί ως μια δήλωση μίσους και να διωχθεί. «Γι’ αυτό υπάρχουν δικαστές» απάντησε ο κ. Πρετεντέρης.

Θέλεις να κάνεις μια πολιτική δήλωση, αλλά αναρωτιέσαι τι μπορούν να σου κάνουν οι δικαστές. Χαίρε, ω χαίρε, Ελευθεριά.


*Σύμφωνα με τα συμβατικά ΜΜΕ το ΚΚΕ ανήκει στο λεγόμενο συνταγματικό τόξο. Μπορεί ανοιχτά και χωρίς τον παραμικρό ενδοιασμό το ΚΚΕ να λέει ότι δεν αναγνωρίζει το σύνταγμα και τους νόμους, και είναι υπέρ της “ταξικής” πάλης, στις διάφορες μορφές της..., αλλά είναι αριστερό κόμμα οπότε οφείλουμε να το κρίνουμε με άλλα μέτρα και σταθμά. Έτσι είναι οι δημοκρατίες.
Συνέχεια

Κυριακή, 19 Μαΐου 2013

Που βρισκόμαστε και που πάμε

Η τελευταία πενταετία σημαδεύτηκε με την μεγαλύτερη ουσιαστικά οικονομική και κοινωνική καταστροφή που χτύπησε την μεταπολεμική Ελλάδα. Αν εξαιρέσει κανείς το γεγονός πως δεν έχει ξεσπάσει ακόμη κάποιος εμφύλιος σπαραγμός πάνω στην διαχωριστική γραμμή αυτών που εργάζονται και των ανέργων, όλα τα στοιχεία μιάς συνολικής καταστροφής βρίσκονται εδώ.

Αγρια οργή, στροφή σε εικονικές αρχαικές ημέρες δόξας και καταγγελία κάθε ξένου για συνενοχή στο ελληνικό αδιέξοδο, προφανής οικονομική κατάρρευση και βαθύτατος κλονισμός της αξιοπιστίας των θεσμών και της λειτουργίας της έννομης τάξης χαρακτηρίζει τις ημέρες μας. Και είναι κατά βασή προιόν της τελευταίας πενταετίας. Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι τι άλλαξε τα τελευταία αυτά πέντε χρόνια. Αλλά αν θα υπάρξουν μελλοντικές χρονιές που θα συντηρήσουν ένα βιώσιμο κοινωνικό σύνολο, θα διευκολύνουν την ανάταση της κοινωνίας και θα δώσουν τη δυνατότητα στους πολίτες να χτίσουν ενωμένοι το μέλλον.

Ολα τα αρνητικά της εθνικής μας ταυτότητας ήρθαν ορμητικά τα τελευταία χρόνια στην επιφάνεια. Η ψευδεπίγραφη πίστη πως δεν φταίμε για τίποτε και πως όλα είναι προιόν σκοτεινών σχεδίων των ξένων με συμμετοχή ντόπιων επίορκων που χρηματίσθηκαν κι αποδείχθηκαν απόλυτα διεφθαρμένοι. Κλείνουμε ερμητικά τα μάτια και τα αυτιά σε στοιχεία που μας χτυπάνε στο κεφάλι και φωνάζουν για την πραγματικότητα. Η υπερδιόγκωση του δημόσιου τομέα μέσα στον οποίο έχουν βολευτεί χιλιάδες συμπολίτες μας για να λύσουν το αδιέξοδο της προσωπικής τους ζωής κάνουμε πως δεν υπάρχει. Το γεγονός πως στην χώρα στήθηκε με τεχνητά μέσα (κρατικές άδειες και εύνοιες) μιά υποτιθέμενη αστική τάξη (κομμωτήρια, εστιατόρια, φορτηγά ΔΧ, επαρχιακά λεωφορεία, εντευκτήρια, ταξί και δεκάδες άλλες κατηγορίες) κάνει σχεδόν αδύνατη την απελευθέρωση επαγγελμάτων και την αναζωογόνηση της αγοράς. Η ύδρυση φορέων για επίλυση προβλημάτων που εξακολουθούν όμως (οι φορείς) να υπάρχουν ενώ τα προβλήματα εξέλιπαν (πχ Οργανισμός για Αποξήρανση πρώην Λίμνης Κωπαίδας). Ενας δημόπσιος τομέας που μοναδικό λόγο ύπαρξης έχει την δημιουργία προσκομμάτων στην καθημερινή ζωή των πολιτών γιατί διαφορετικά δεν θα είχε λόγο ύπαρξης.

Ολα αυτά, και τόσα άλλα, συνέθεταν αυτό που λέγεται σύγχρονη Ελλάδα. Κατά καιρούς στο παρελθόν η κρίση ερχόταν στην επιφάνεια. Και η χώρα χρεοκοπούσε. Ελάχιστα όμως διορθώνονταν. Γιατί και πάλι καινούργια δανεικά έβαζαν τα προβλήματα κάτω από το τραπέζι. Τώρα είναι ίσως η πρώτη φορά που σκληρές αλήθειες άρχισαν να συνειδητοποιούνται από τους περισσότερους. Και κάποιες δειλές πρωτοβουλίες άρχισαν να παίρνονται ώστε κάποια πράγματα να αλλάξουν. Ομως και πάλι στους κρίσιμους τομείς (λ.χ μέγεθος του δημόσιου τομέα) ελάχιστα γίνονται. Στόχος είναι με τα τεράστια ποσά που εισπράξαμε να μπορέσουμε κουτσά στραβά να ορθοποδήουμε ώστε να μπορέσουμε "να βγούμε ξανά στις αγορές". Για να "μπορέσουμε ξανά" να αρχίσουμε να δανειζόμαστε. Και - είμαι σίγουρος γι' αυτό - κάποιοι να επανέλθουν στις τακτικές που είχαν συνηθίσει. Ωστε και πάλι, μετά από κάποιες δεκαετίες, να βρεθούμε ξανά μπροστά σε κάποια νέα χρεοκοπία. Οπου και πάλι υπέυθυνοι θα είναι οι ξένοι. Που μας κορόιδεψαν και μας υποχέωσαν να δανειζόμαστε. Για να περνάμε καλά...

θα γίνουν τα πράγματα ακριβώς έτσι; Δεν γνωρίζω, αλλά το φοβάμαι. Αν δεν δώ να μεταβάλλεται συθέμελα το διαβρωμένο σύστημα διεκπεραίωσης της πολιτικής στη χώρα, με αρχή την οριστική κατάργηση του πελατεικού συστήματος του σταυρού προτίμησης, δεν θα πεισθώ πως υπάρχει η αποφασιστικότητα κάτι να αλλάξει. Ενδιάμεσα θα κινδυνεύσει και η δημοκρατία. Με την εμμονή σε φορολογικές επιδρομές που φθάνουν μέχρι και την ουσιαστική δήμευση της ατομικής περιουσίας, ο κόσμος δεν θα έχει λόγο να επιθυμεί την επιβίωση της. Εμφύλιος επίσης μεταξύ αυτών που έχουν δουλειά και εκείνων που δεν έχουν καθόλου εισοδήματα είναι πολύ επικίνδυνο να ξεσπάσει. Κοντολογής το άμεσο μέλλον δεν είναι ρόδινο. Εκτός αν δείξουμε πως κάτι έχουμε καταλάβει κι αρχίσουμε να προσγειωνόμαστε στα μονοπάτια της λογικής. Συμβιβαζόμενοι με το DNA της μετριοπάθειας. Κι αφήνοντας πίσω τις φαντασιώσεις περί μοναδικών ηρώων και "γεννημένων νικητών".
Συνέχεια