Παρασκευή, 24 Ιανουαρίου 2014

Πόσο πιθανόν είναι η κατάρρευση της Ελλάδας να οφείλεται στο Ευρώ;

Με έχει απασχολήσει το πρόβλημα αρκετά. Μετά τον πόλεμο, και επί πενήντα και πλέον χρόνια, η Ελλάδα γνώρισε οικονομική ανάπτυξη. Ακόμη και επί Αντρέα Παπανδρέου δεν κατέρρευσε οικονομικά. Μετά την είσοδό της στο Ευρώ σε δέκα χρόνια κατέρρευσε. Είναι άραγε άσχετη η κατάρρευση της οικονομίας με το Ευρώ ή υπάρχει κάποια σχέση;


Ας ξεκινήσουμε από την προφανή πλέον παραδοχή ότι η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας προήλθε από το τεράστιο κράτος με τις τεράστιες σπατάλες σε υπέρογκους μισθούς και συντάξεις και την πλήρη υποταγή του σε κάθε είδους συντεχνίες. Θα αγνοήσουμε στη μελέτη μας αυτή , τη διαφθορά (σε όλα τα επίπεδα) για δύο λόγους: Η διαφθορά χαρακτηρίζει το ελληνικό κράτος από την γέννησή του αλλά και γιατί είναι πολύ μικρό το σχετικό της μέγεθος.


Ερώτημα πρώτο: Γιατί δόθηκαν τόσο μεγάλες αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις;
Η απάντηση για τις συντάξεις είναι αρκετά απλή: Οι εκλογές. Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση γίνεται πλειοδοτικός διαγωνισμός ταξίματος αυξήσεων από τα κόμματα για να πάρουν τις ψήφους των συνταξιούχων. Όποιος τάξει τα περισσότερα παίρνει τις εκλογές.
Οι αυξήσεις των μισθών προέρχονται από αυτήν την παράξενη εργασιακή σχέση των δημοσίων υπαλλήλων: Επιτρέπεται να απεργήσουν, δεν επιτρέπεται να απολυθούν. Οι δημόσιοι υπάλληλοι λοιπόν μπορούν και εκβιάζουν το κράτος. Και μπορούν και το εκβιάζουν επειδή προστατεύονται από αυτό (απαγόρευση απολύσεων) χωρίς καμία υποχρέωση στην αδιάλειπτη παροχή από αυτούς των υπηρεσιών που παρέχουν. Ας δούμε το φαινόμενο: μια ομάδα δημόσιων υπαλλήλων (π.χ. οι οδηγοί αστικών λεωφορείων, οι εργαζόμενοι στις υπηρεσίες καθαριότητας) αποφασίζουν ότι δεν αμείβονται αρκετά για τις υπηρεσίες τους (ποτέ δεν είναι αρκετά: “εχθρός του καλού είναι το καλύτερο” όπως αρέσκονται να λένε). Αποφασίζουν λοιπόν να κατέβουν σε απεργία (σε “αγώνα”- εδώ η έννοια “καθισιό + φράπες + χαβαλές” έχει ταυτιστεί με την έννοια “αγώνας”). Το κράτος δεν μπορεί να αντιδράσει. Δεν μπορεί να τους απολύσει, δεν μπορεί να αναθέσει σε τρίτους τις υπηρεσίες αυτές όσο καιρό διαρκεί ο εκβιασμός(“αγώνας”) λόγω “περιφρούρησης του αγώνα”. Έτσι αναγκάζεται πάντα να υποχωρήσει και να δώσει αυξήσεις. Ας μην ξεχνάμε εξ άλλου ότι τα λεφτά που δίνει προέρχονται από ξένες τσέπες (αυτές του  φορολογούμενου) και κανείς δεν θέλει να κάνει τον κακό για να προστατέψει ξένες τσέπες.
Όπως είναι φανερό και μαθηματικά βέβαιο, οι εκβιαστές (αλλά και οι πολυπληθείς συνταξιούχοι-ψηφοφόροι) κερδίζουν πάντα. Η κατάσταση είναι σαφώς ασταθής, το σύστημα  θα καταρρεύσει λόγω υπερβολικών εξόδων. 
Γιατί όμως δεν κατέρρευσε επί δραχμής; Η απάντηση είναι απλή! Χωρίς να το σχεδιάζουν, οι κυβερνώντες για να καλύψουν τις αυξήσεις που δόθηκαν, αντί να αυξήσουν τους φόρους και να χάσουν ψήφους προτιμούσαν να τυπώσουν χρήμα. Αυτή ακριβώς τους η ενέργεια εξισορροπούσε το σύστημα. Και να γιατί: Το κράτος δίνει ένα ποσοστό αύξησης στους υπαλλήλους του και τους συνταξιούχους, π.χ. 10% τυπώνοντας αυτό το ποσό χρήματος. Η πρώτη σκέψη που μας έρχεται είναι ότι η εκτύπωση αυτή του χρήματος ισοδυναμεί με φορολογία επί πάσης αξίας αφού προκαλείται ισοδύναμος πληθωρισμός και άρα μείωση της πραγματικής αξίας των πάσης φύσεως αξιών (μισθοί, αποθηκευμένα προϊόντα, καταθέσεις, κατοικίες κλπ).  
Αλλά τα πράγματα δεν είναι έτσι. Οι μόνοι που χάνουν από τον πληθωρισμό είναι αυτοί που δεν κατέχουν πραγματικές αξίες (εργατική αξία, γνώση, προϊόντα κλπ) αλλά πήραν τις αυξήσεις δια του”εκβιασμού”. Όλοι οι άλλοι, όσοι έχουν πραγματικές αξίες στα χέρια τους, εκμεταλλευόμενοι την πληθώρα χρήματος, αυξάνουν τις τιμές των αξιών που διαθέτουν και επαναφέρουν τις πραγματικές αποτιμήσεις των αξιών τους στα προηγούμενα επίπεδα. Οι αγρότες και οι επιχειρήσεις αυξάνουν τις τιμές τους, ο έμπορος τα έσοδά του λόγω αυξημένων τιμών, ο κεφαλαιούχος ζητά υψηλότερα επιτόκια αφού “τα τρώει ο πληθωρισμός”, τα αυξημένα κέρδη των επιχειρήσεων οδηγούν σε προσφορά αυξημένων μισθών κλπ.  Αυτό ακριβώς προκαλεί τον πληθωρισμό κατά την εκτύπωση χρήματος: Η επαναφορά των πραγματικών αποτιμήσεων στα πράγματα και τις υπηρεσίες με αξία! Οι μόνοι που χάνουν από τον πληθωρισμό είναι αυτοί που τον προκάλεσαν: Οι εκβιαστές. Δεν μπορούν να αυξήσουν κι άλλο τις “τιμές” τους γιατί δεν έχουν στα χέρια τους αξίες προς διαπραγμάτευση και άρα δεν μπορούν να ορίσουν ή να αυξήσουν τις τιμές τους. Ο μόνος τρόπος να ξαναπάρουν πίσω όσα τους έφαγε ο πληθωρισμός είναι να απεργήσουν ξανά. Και τότε θα προκαλέσουν νέο πληθωρισμό κοκ. Αυτή ήταν η κατάσταση επί δραχμής: Οι απεργίες προσπαθούσαν να αποκαταστήσουν τις απώλειες εισοδήματος από τον πληθωρισμό. Οι πραγματικές δαπάνες του δημόσιου τομέα παρέμεναν σταθερές. Εξαιρείται φυσικά η περίοδος του 80 όπου έγινε πραγματικό μακελειό με το δημόσιο χρήμα. Αν θες να αυτοκτονήσεις δεν μπορεί να σ εμποδίσει κανένας.


Με την υιοθέτηση του ευρώ το κράτος βρέθηκε δεμένο χειροπόδαρα: Χωρίς να σπάσει τον κύκλο των απεργιακών εκβιασμών δεν μπορούσε πλέον να τυπώσει χρήμα και να πάρει πίσω τις αυξήσεις που έδινε. Για να κρατηθεί στην εξουσία έπρεπε να τα βρει χωρίς να φορολογήσει. Και η λύση ήταν τα δάνεια. Και εδώ το ευρώ έβαλε το χεράκι του με τα άφθονα και φθηνά χρήματα. Μέχρι που στέρεψαν κι αυτά.


Μπορεί λοιπόν να ορθοποδήσει η οικονομία παραμένοντας σε ένα ξένο νόμισμα? Λογικά για να τα καταφέρει θα πρέπει να σπάσει τον κύκλο των εκβιασμών. Το συμμάζεμα που έχει πράγματι επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί με επιστρατεύσεις δηλαδή με απαγόρευση των απεργιών σε ομάδες που μπορούν να εκβιάσουν το κράτος. Η μόνη περίπτωση να σταθούμε με ένα ξένο νόμισμα είναι η οριστική παύση των εκβιασμών. Δηλαδή απόλυτη απαγόρευση των απεργιών  στο δημόσιο και ευρύτερο δημόσιο τομέα αλλά και απαγόρευση των απεργιών σε όλα τα “προστατευμένα”- “κλειστά” επαγγέλματα. Εάν για παράδειγμα απεργήσουν οι ιδιοκτήτες ταξί τότε το επάγγελμα να ανοίγει άμεσα σε οποιονδήποτε πολίτη οποιασδήποτε χώρας χωρίς κανένα κόστος.


Επειδή καθόλου πιθανό δεν θεωρούμε να εφαρμοστεί η λύση αυτή (που χτυπάει το πρόβλημα στη ρίζα του) και επειδή αυτό το κράτος θα πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει  (αλλά και εμείς να επιβιώσουμε), θα πρέπει να γυρίσουμε πίσω στο παιχνίδι “με το ένα στα δίνω και με το άλλο στα παίρνω”. Ο ιδιωτικός τομέας της οικονομίας και γενικότερα όποιος κατέχει πραγματική αξία δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από ένα άλλο, πιο χαλαρό, νόμισμα. Εξ άλλου το νόμισμα δεν είναι παρά ένα μέτρο ανταλλακτικής ισοτιμίας μεταξύ πραγματικών αξιών. Οι μόνοι που θα χάσουν είναι οι εκβιαστές.

Συνέχεια

Πέμπτη, 23 Ιανουαρίου 2014

Εφιάλτες από το παρελθόν

Ενα εξαιρετικό καινούργιο βιβλίο από την Sheila Lecoeur (Το Νησί του Μουσολίνι, Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2013) θα έπρεπε να μας βάλει όλους σε βαθιά σκέψη. Πραγματεύεται την ιστορία της Σύρου στη διάρκεια της Ιταλικής κατοχής και επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στον καταστρεπτικό λιμό που αποδεκάτισε τον πληθυσμό του μέχρι πρότινος τότε σχετικά ευημερούντος νησιού των Κυκλάδων. Σε μικρογραφία η ιστορία της Σύρου θα μπορούσε να ξυπνήσει την μακαριότητα της ελληνικής πολιτικής τάξης και να προκαλέσει επαγρύπνηση και κυρίως ενότητα μπροστά στους ορατούς κινδύνους.

Η Σύρος χάνοντας παλαιότερα για σημαντικούς γεωπολιτικούς λόγους τις αγορές της Μαύρης Θάλασσας και της Κων/πολης, αντιμετώπισε ξαφνικά το δραματικό φάσμα της παρακμής. Οι μεγάλες και πλούσιες Χιώτικες οικογένειες του νησιού έφυγαν για την Αθήνα η το εξωτερικό καθώς και άλλοι σημαντικοί μεσοαστοί αποφάσισαν να μεταφερθούν στον Πειραιά. Η κεντρική κρατική διοίκηση έμενε πάντα με την ιδέα πως το νησί ήταν εύπορο και δεν φρόντισε για υποδομές και ουσιαστικό εκσυγχρονισμό. Μεγάλωνε αριθμητικά μόνο την ντόπια δημοσιουπαλληλία, ιδίως επί κυβέρνησης Μεταξά, εγκαθιστώντας στα παλιά αρχοντικά στελέχη της δημόσιας διοίκησης.

Το νησί έμεινε δίχως παραγωγική υποδομή, μπόλικο παρασιτικό ουσιαστικά πληθυσμό και δίχως δυνατότητες προσπορισμού σημαντικού πλούτου και οργάνωσης μεγάλων εξαγωγών. Με την κατοχή τα πράγματα έγιναν πολύ άσχημα. Το ηπειρωτικό ελληνικό κράτος (όπως η ΕΕ και οι υπόλοιποι δανειστές σήμερα) έπαψαν άξαφνα να τροφοδοτούν οικονομικά το νησί. Οι εκτός Σύρου αγορές εξαφανίσθηκαν, ενώ οι αυστηροί έλεγχοι εξαγωγών - εισαγωγών και της ελεύθερης μεταφοράς χρημάτων (που αναπόφευκτα θα συμβεί σε περίπτωση απομάκρυνσης από την ΕΕ η καταγγελίας του Μνημονίου σήμερα) χτύπησε αλύπητα το εμπόριο κι έκανε τις πρώτες ύλες για την μεταποίηση ανύπαρκτες. Ο πληθωρισμός άρχισε να διογκώνεται και η αγορά – ιδιαίτερα των σε μεγάλο βαθμό εισαγομένων τροφίμων (όως σήμερα στην Ελλάδα) – ξέμεινε από προιόντα.

Αξαφνα δεν υπήρχαν πλέον πόροι. Και ο πληθυσμός δεν ήταν δυνατόν να τραφεί. Ο λιμός επέπεσε καταστρεπτικός και χιλιάδες άνθρωποι (περίπου 7.000) έχασαν από την πείνα την ζωή τους. Οι αρχές, ντόπιες και κατακτητικές, έμειναν να παρακολουθούν ανήμπορες την καταστροφή. Και ένα τεράστιο ανθρωπιστικό δράμα εκτυλίχθηκε στο όμορφο αυτό και ιστορικό νησί των Κυκλάδων.

Η σημερινή Ελλάδα ειδικεύεται και αυτή στην παραγωγή δημοσίων υπαλλήλων. Καταστρέφοντας, στο όνομα της στήριξης και διάσωσής τους, τον όποιο παραγωγικό ιστό της οικονομίας της. Εξαφανίζονται έτσι οι προοπτικές ανάκαμψης ενώ, με τις αιθεροβάμονες ιδέες του λαικισμού και της αριστεράς, η χώρα οδηγείται στο περιθώριο των διεθνών εξελίξεων και στην οριστική ρήξη με τους δανειστές της. Όταν θα διακοπούν τα δάνεια και οι εξωτερικές χρηματοδοτήσεις, θα είναι δυσχερέστατο η Ελλάδα να θρέψει, αλλά και να συντηρήσει με ένα αξιοπρεπές επίπεδο ζωής, τον πληθυσμό της. Μια καινούργια ανθρωπιστική καταστροφή βρίσκεται πολύ κοντά μας. Αδυνατώ να κατανοήσω πως ακριβώς τότε θα αντιμετωπισθεί…
Συνέχεια

Δευτέρα, 20 Ιανουαρίου 2014

“Γέροντας Παστίτσιος” και ελευθερία του λόγου


Μετά την ανακοίνωση της απαράδεκτης απόφασης για τον “Γέροντα Παστίτσιο” περίμενα τις πρώτες αναφορές στο Ιράν. Αυτά τα 2 ή 3 δευτερόλεπτα θα φάνηκαν ως μια αιωνιότητα για αυτούς που εναγωνίως περιμένουν τις πεφωτισμένες συνειδήσεις αυτού του τόπου να εκφράσουν τον αποτροπιασμό τους για την δικαστική απόφαση.

Αυτό που μου κάνει εντύπωση όλα αυτά τα χρόνια είναι η εμμονή στο Ιράν, ενώ υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα λογοκρισίας στην δική μας ήπειρο. Για παράδειγμα υπάρχει η περίπτωση της Elisabeth Sabaditsch-Wolff που καταδικάστηκε από δικαστήριο της Αυστρίας για το έγκλημα της δυσφήμισης των διδασκαλιών μια αναγνωρισμένης θρησκείας. Όπως είχα γράψει τον καιρό της δίκης: Στην υπόθεση επειδή το δικαστήριο δεν μπορούσε να βρει στοιχεία ενοχής περί ρητορικής μίσους για την Wolff στο τέλος η δικαστής πρόσθεσε την κατηγορία της δυσφήμισης των διδασκαλιών μιας αναγνωρισμένης από το κράτος θρησκείας. Εδώ να σημειώσουμε ότι η δυσφήμιση προήλθε όταν η Wolff απλά ανέφερε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα και στις παρουσιάσεις της διάβασε από βιβλία και πηγές της συγκεκριμένης θρησκείας. Ούτε το δικαστήριο, ούτε και ο εισαγγελέας την κατηγόρησαν ότι οτιδήποτε είχε πει ήταν αναληθές.

Υπάρχει και η περίπτωση των Άγγλων πολιτών που έγραψαν αρνητικά σχόλια για το Ισλάμ στο Facebook και το Twitter μετά την δολοφονία πεζοναύτη από ισλαμιστές στο Λονδίνο. Τότε η αστυνομία εισέβαλε σε διαμερίσματα τα άγρια ξημερώματα για να κάνει συλλήψεις για έκφραση απαγορευμένων σκέψεων. Ή, πάρτε το πιο πρόσφατο παράδειγμα της «ιρανικής καταγωγής εικαστικού από τη Δανία [που] καταδικάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Κοπεγχάγης για δηλώσεις που έκανε κατά των μουσουλμάνων ανδρών. Η Firoozeh Bazrafkan χρεώθηκε με ρατσισμό, επειδή σε σχόλιο της στην εφημερίδα Jyllands-Posten το Δεκέμβριο του 2011, ανέφερε ότι ήταν «πολύ πεπεισμένη ότι οι μουσουλμάνοι άνδρες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν το Ισλάμ για να δικαιολογήσουν τη βία τους κατά των γυναικών και των παιδιών”. «Αυτό είναι, κατά την άποψή μου, το αποτέλεσμα ενός ελαττωματικού και απάνθρωπου πολιτισμού και μιας απάνθρωπης θρησκείας, της οποίας το βιβλίο, το Κοράνι, είναι πιο ανήθικο, λυπηρό και τρελό από το συνδυασμό των ιερών βιβλίων των δύο άλλων παγκόσμιων θρησκειών "» (Lifo, 11/2013)

Αντί να λέμε «γίναμε Ιράν» γιατί δεν λέμε γίναμε Δανία, ή Αγγλία ή Αυστρία; Αν υπάρχει μια ήπειρος όπου οι νόμοι λογοκρισίας πολλαπλασιάζονται χρόνο με το χρόνο αυτή είναι η Ευρώπη. Στην περίπτωση του “Γέροντα Παστίτσιου” η μήνυση έγινε από τον βουλευτή της Χρυσής Αυγής Χρήστο Παππά. Αυτό ήταν φυσικό αφού ο κ. Παππάς ως φασίστας θεωρεί ότι το κράτος πρέπει να τιμωρεί απόψεις που ίδιος θεωρεί απαράδεκτες. Ο “Γέροντας Παστίτσιος” είχε την συμπαράσταση της αριστεράς που πιστεύει ότι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να σατιρίζουν ότι η αριστερά θεωρεί άξιο σάτιρας - αλλά όχι οτιδήποτε άλλο. Φασίστες και αριστεροί πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα να λογοκρίνουν απόψεις που δεν τους είναι αρεστές. Τίποτα καινούργιο εδώ.

Το πρόβλημα είναι με τους εν Ελλάδι “φιλελεύθερους”. Η βασική αρχή του φιλελευθερισμού είναι ότι ο συμπολίτης σου δεν είναι ιδιοκτησία σου. Έτσι μεταξύ άλλων δικαιωμάτων, μπορεί κάποιος να έχει και απόψεις τις οποίες εσύ κρίνεις ως απεχθείς, γελοίες, λανθασμένες και επικίνδυνες. Λαμβάνοντας υπ΄όψιν τα παραπάνω, είναι δύσκολο να καταλάβει κάποιος πως για ορισμένες υποθέσεις λογοκρισίας οι Έλληνες φιλελεύθεροι αγρίως εξεγείρονται, ενώ για άλλες απλά σιωπούν. Τι είναι αυτό που από τη μια επιβάλει δεκάδες αναρτήσεις, σχόλια και άρθρα για την περίπτωση Παστίτσιου, αλλά από την άλλη η «άκρα του τάφου σιωπή» για την περίπτωση του “αντιρατσιστικού” νόμου λογοκρισίας;

Από την επανάσταση και μετά το ελληνικό έθνος πάσχει από δύο δεινά. Το πρώτο είναι ότι μπορεί μόνο να αντιγράφει. Το δεύτερο είναι ότι μπορεί να κάνει μόνο κακές αντιγραφές. Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση του φιλελευθερισμού. Έτσι στην Ελλάδα έχει επικρατήσει μια νηπιακή αντίληψη για το τι επιτάσσει αυτή η ιδεολογία. Κάτι σαν φτωχοί Βαλκάνιοι ιθαγενείς, οι εγχώριοι φιλελεύθεροι, καταλαβαίνουν τον φιλελευθερισμό και γενικότερα αυτό που λέμε Ευρώπη μέσα από κάποιες προσωπικότητες που είναι σε θέσεις εξουσίας ή επιρροής. Είναι μια ας πούμε πρωτόγονη κατανόηση της πολιτικής μέσα από πρόσωπα και όχι ως αξιολόγηση αρχών, αξιών και θεσμών. Έτσι ο φιλελευθερισμός δεν είναι μια ιδεολογία με συγκεκριμένες αρχές και αξίες, αλλά είναι ότι λέει ο Όλι Ρεν. Ευρώπη δεν είναι η ιστορία και οι παραδόσεις που δημιούργησαν έναν πολιτισμό ελευθερίας, αλλά είναι το γραφειοκρατικό υπερκράτος των Βρυξελλών.

Μακάρι κάποτε να χάσουμε αυτή την ψύχωση του Βαλκάνιου ιθαγενή και να αρχίσουμε να βλέπουμε τους άλλους στις κανονικές, ανθρώπινες τους διαστάσεις. Ίσως τότε, και αποκτώντας περισσότερη ωριμότητα, να αρχίσουμε να συνειδητοποιούμε την αξία και την αναγκαιότητα αρχών όπως το: ο συμπολίτης σου δεν είναι ιδιοκτησία σου.
Συνέχεια