Παρασκευή, 4 Απριλίου 2014

Αφύπνιση φυλετικών εθνικισμών με αφορμή την Κριμαία

Οπως είχα επισημάνει σε παλαιότερο άρθρο μου τα προβλήματα της Ρωσίας με τους Τατάρους, αρχικά της Κριμαίας, έρχονται σταδιακά στο προσκήνιο. Σε μιά μεγάλη συγκέντρωση στο Μπακσισεράι, που είναι η ιστορική τους πρωτεύουσα με το κάστρο (Κρεμλίνο) του παλιού τους μεσαιωνικού ηγεμόνα Χάν, αποφάσισαν να επιδιώξουν αυτοδιάθεση και να ζητήσουν από τους διεθνείς οργανισμούς να στηρίξουν τα δικαιώματά τους σαν ανεξάρτητος λαός.

Σε έκτακτη συνάντηση του Κουρουτλάι, του εθνικού συμβουλίου των Τατάτων της Κριμαίας, οι εκπρόσωποι ενέκριναν ψήφισμα που καλεί "στην προώθηση πολιτικών και νομικών πρωτοβουλιών για την κατοχύρωση της εθνικής και εδαφικής αυτονομίας των Τατάρων της Κριμαίας στην ιστορική τους εστία, την Κριμαία". Η προσάρτηση της Κριμαίας από την Ρωσία έχει ανησυχήσει τους Τατάρους που αποτελούν τις 300.000 από τα 2 περίπου εκατομμύρια των κατοίκων της χερσονήσου. Συζητούν για τις μελλοντικές τους κινήσεις και για το αν θα ζητήσουν να κινούνται πλέον με "ξένα" διαβατήρια από και προς την Κριμαία. Πολλοί αρνήθηκαν να ψηφίσουν στο δημοψήφισμα της 16 Μαρτίου που έγινε προσπάθεια να νομιμοποιήσει ουσιαστικά την Ρωσική επέμβαση.

Τα προβλήματα των μικρότερων εθνοτήτων που βρίσκονται εγκλωβισμένες σε εδάφη μεγαλύτερων εθνικών πλειοψηφιών έρχονται στο προσκήνιο με μεγάλη ορμή μετά την πρόσφατη κρίση στην Ουκρανία. Να σημειωθεί πως μέχρι πρόσφατα ο διαμελισμός παλαιότερων κρατικών οντοτήτων σε καινούργιες πολιτειακές μονάδες είχε περιορισθεί στην διάλυση ομοσπονδιών στα επι μέρους κράτη που τις απάρτιζαν. Καμία συστατική πολιτειακή μονάδα δεν είχε σπάσει εσωτερικά. Για τον προφανή λόγο πως κάτι τέτοιο θα άνοιγε τους ασκούς του Αιόλου. Μοναχά στο Κόσοβο έγινε προσπάθεια να γίνει κάτι τέτοιο (να σπάσει δηλ εσωτερικά η Σερβία) , από απερίσκεπτες κινήσεις της Δύσης, δίχως να συναντήσει την έγκριση των περισσότερων κρατών της γής. Το ίδιο τώρα γίνεται προσπάθεια να προωθηθεί στην Ουκρανία με την αυτονόμηση της Κριμαίας και την ένταξή της στην Ρωσική Ομοσπονδία. Πιθανόν να ακολουθήσει αργότερα στην ίδια γραμμή η Τανσδνειστερία (κομμάτι της Μολδαβίας), εδάφη του Νότιου Καυκάσου (Νότια Οσσετία, Αμπχασία) και ίσως μεγαλύτερα μέρη της ανατολικής Ουκρανίας.

Αυτή όμως η κινητικότητα δυνατόν να δημιουργήσει τεράστια προβλήματα συνοχής μέσα στην ίδια την Ρωσία. Περιοχές του βόρειου Καυκάσου (Νταγκεστάν, Ιγκουσέτια, Τσέτσνια, Καμπαρντίνο Μπαλκάρια) αλλά και σημεία στην Σιβηρία (Καλμυκία, Τούβα, Μπουριάτια και Σάκκα) συνιστούν μερικά από τα ερωτηματικά. Τα μεγάλα όμως και πιεστικά ερωτήματα αφορούν τις περιοχές με συγκεντρωμένους μεγάλους μουσουλμανικούς πληθυσμούς. Πέραν της Κριμαίας πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις μογγολικών Τουρκόφωνων και μουσουλμανικών φύλλων (Τατάροι) συναντώνται σε εδάφη γύρω από τον Βόλγα (Καζάν, Σαράτωφ και Αστραχάν) και τα βουνά Ουράλια (Ούφα και Ιζέβτσκ, στην Ουντμούρτια). Το Ταταρστάν έχει ήδη εξασφαλισμένη αυτονομία μέσα στα πλαίσια της Ρωσικής Ομοσπονδίας δίχως να κρύβει τις διαθέσεις του για μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυτόνομη, αν είναι δυνατόν, κρατική υπόσταση. Το προηγούμενο της Κριμαίας είναι σίγουρο πως θα αναπτερώσει φιλοδοξίες και θα πυροδοτήσει οραματισμούς.

Οι Δυτικοί λοιπόν έκαναν το πρώτο λάθος με το Κόσσοβο. Οι Ρώσοι συνεχίζουν τώρα με τα πεπραγμένα τους στην Κριμαία και γενικότερα στην Ουκρανία. Οι ασκοί του Αιόλου είναι πιθανότατο να ανοίξουν. Με τα προβλήματα να πολλαπλασιάζονται και τους εθνικισμούς να θεριεύουν. Τυχόν αποσχιστικές κινήσεις στην Ρωσία θα προκαλέσουν ανάφλεξη στους μουσουλμάνους Ουιγούρους της Κίνας καθώς και θα οδηγήσουν σε κινητοποιήσεις τους Ρώσους του Καζακστάν. Παρόμοια προβλήματα θα εμφανισθούν και στη Δύση. Καταλανοί, Βάσκοι, Σκωτσέζοι και Φλαμανδοί θα αρχίσουν τα σκιρτήματα ενώ και για τις μουσουλμανικές μειονότητες σε Ελλάδα και Βουλγαρία ο καιρός της επικίνδυνης αφύπνισης δεν θα είναι μακριά.

Δεν ξέρω αν στο παρασκήνιο υπάρχουν συγκεκριμένοι σχεδιασμοί. Ο κόσμος όμως θα αρχίσει να αλλάζει. Κι όσοι έχουν την ευθύνη της διακυβέρνησης χωρών που θα μοιάζουν με καζάνια που κοχλάζουν, οφείλουν να κάνουν χειρισμούς με προσοχή και με ιδιαίτερη φροντίδα για την προστασία της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ζωής. Θα είναι κρίμα να κυλίσουμε πίσω σε αγριότητες και σε συνθήκες πολιτικές που θυμίζουν ύστερο Μεσαίωνα. Η νέα πολιτική αρχιτεκτονική οφείλει να κινηθεί πάνω σε γραμμές που ξεχωρίζει την αντιπαλότητα από την αντιπαράθεση. Οι διαφορές να γίνουν γέφυρες που χτίζουν συνεργασίες κι όχι κανάλια γεμάτα μίσος και πλημμυρισμένα με αίμα. Οφείλουμε όλοι πλέον να ψάξουμε για εμπνευσμένες και μετριοπαθείς ηγεσίες. Διαφορετικά η μοίρα μας θα είναι τραγική…
Συνέχεια

Δευτέρα, 31 Μαρτίου 2014

Η δυστυχία του να είσαι ο Νίκος Δήμου


Ο Νίκος Δήμου είναι ο κλαρινογαμπρός της ελληνικής διανόησης. Κάθε εποχή έχει και την ανάλογη ποιότητα διανοούμενων που της αξίζει. Η ελληνική χρεοκοπία δεν ήταν ένα απομονωμένο γεγονός - ήταν αποτέλεσμα του πολιτικοοικονομικού οικοσυστήματος που καλλιέργησε και κατανάλωσε μεγάλες ποσότητες ψευδαισθήσεων στα χρόνια της μεταπολίτευσης.

Για κάποιο λόγο θα πρέπει να αποδεχόμαστε τους εγκεκριμένους διαχωρισμούς έστω και αν καμία από τις ‘παρατάξεις’ δεν μας εκφράζει. Έτσι, πρέπει να είμαστε μνημονιακοί ή αντιμνημονιακοί. Η περίπτωση και οι δύο πλευρές να είναι λάθος δεν χωρά στον επιτρεπόμενο ορίζοντα επιλογών. Έτσι και στα θέματα κουλτούρας και ιστορίας θα πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ δύο άκρων, τους ελληναράδες και τους ευρωλιγούρηδες.

Για τα ΜΜΕ, αν δεν πιστεύεις ότι είμαστε «ο εξυπνότερος, ομορφότερος, πιο υπερήφανος λαός του κόσμου», τότε, οπωσδήποτε, πρέπει να πιστεύεις ότι είμαστε ο πολιτισμικός βόθρος των Βαλκανίων, που ίσως κάποτε οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις καταφέρουν να εκπολιτίσουν. Θα πρέπει να δεχτούμε ότι υπάρχουν τα δύο άκρα και στο ενδιάμεσο το απόλυτο κενό.

Ο κ. Δήμου ανήκει στο άκρο των ευρωλιγούρηδων. Είναι η ομάδα που δημιουργήθηκε κυρίως στα χρόνια της μεταπολίτευσης και η οποία έχει ως βασική αποστολή να πετύχει τον εξευρωπαϊσμό της βαλκάνιας πλέμπας, με την οποία αδίκως η γεωγραφία την συμπεριέλαβε. Αν οι Έλληνες γίνουν λιγότερο Έλληνες, αν απορροφήσουν περισσότερα ευρωπαϊκά κονδύλια, αν παραδώσουν περισσότερη εθνική κυριαρχία στις πεφωτισμένες τάξεις των ευρωκρατών, τότε, η ευρωπαϊκή Ελλάδα θα γίνει πραγματικότητα. Αυτή η περιγραφή, που τόσο μοιάζει με καρικατούρα, δυστυχώς έχει την ατυχία να συνοψίζει με έναν υψηλό βαθμό ακρίβειας τα πιστεύω των ευρωλιγούριδων.

Όπως σε πολλά άρθρα του έτσι και στα δύο τελευταία, ο κ. Δήμου προσπαθεί να αποδομήσει ότι εκλαμβάνει ως εθνικούς μύθους. Έτσι ο Π.Π. Γερμανός δεν ήταν στην Αγία Λαύρα, η ναυμαχία στο Ναυαρίνο ήταν η μόνη σύγκρουση που μετράει και οι Έλληνες είχαν εν τω μεταξύ εμφυλίους. Όπως έγραψε ο Κώστας Χατζηαντωνίου, ο Π.Π. Γερμανός ήταν στην Αγία Λαύρα στις 17 Μαρτίου (ναι, δεν έγινε όλη η επανάσταση σε μια ημέρα) και για να υπάρξει το Ναυαρίνο πρώτα έπρεπε να υπάρξει ένας εξαετής ένοπλος και αιματηρός αγώνας. Όσο για το γεγονός ότι οι Έλληνες τρωγόντουσαν μεταξύ τους, τίποτα το καινούργιο εδώ. Άλλες επαναστάσεις είναι απλά εμφύλιοι πόλεμοι, βλέπε γαλλική, βρετανικές και ρώσικη. Το ότι ο κ. Δήμου κατηγορεί ειδικά τους Έλληνες γι’ αυτό το θέμα απλά αποδεικνύει το εύρος της άγνοιας του.

Αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση του κ. Δήμου είναι η εμμονή του στην αποδόμηση των κατά την γνώμη του εθνικών μύθων. Ο κ. Δήμου ευαγγελίζεται ότι πάνω απ’ όλα πρέπει να κυριαρχήσει η ιστορική αλήθεια, όπως την αντιλαμβάνεται αυτός φυσικά, με όποιες και αν είναι οι συνέπειες για την εθνική ταυτότητα, πολιτισμό και κληρονομιά. Αν υποθέσουμε ότι η ιστορική αλήθεια είναι αυτό που τον ενδιαφέρει - παρά τα πολλά μονόπλευρα λάθη που κάνει - τότε θα έχουμε μεγάλη δυσκολία στο να εξηγήσουμε γιατί αυτή η διάθεση του κ. Δήμου είναι εξόχως επιλεκτική.

Στο άρθρο του “Μπορεί η Ευρώπη να γίνει πατρίδα;”, ο κ. Δήμου γράφει: «Αυτό που σήμερα λείπει περισσότερο από την Ευρώπη είναι η αίσθηση του «ανήκειν». Μία ευρωπαϊκή ταυτότητα. Μία διαφορετική θεώρηση της γηραιάς ηπείρου, όχι μόνο σαν οικονομικής ή διακρατικής ένωσης – αλλά σαν γειτονιάς, σαν τόπου κοινού, σαν πατρίδας. Οι περισσότερες αντιδράσεις στην διακυβέρνηση των Βρυξελλών οφείλονται στην αίσθηση ότι μας κυβερνούν “κάποιοι ξένοι”.» Συνεχίζει «Πιστεύω ότι πρέπει να προωθηθεί άμεσα η Ευρωπαϊκή ιδέα. Πώς θα γίνει αυτό; Μα, όπως έγινε και η ομογενοποίηση των εθνικών κρατών: Μέσα από την παιδεία.» Και «Γι αυτό πρέπει να αλλάξουν τα βιβλία ιστορίας σε όλα τα σχολεία της Ευρώπης και να εμπλουτισθούν με άφθονη ευρωπαϊκή ύλη. Μέσα από την αίσθηση ενός κοινού γίγνεσθαι, μίας υπερεθνικής εξέλιξης, θα κερδηθεί η ταυτότητα του ευρωπαίου. Μόνο έτσι θα καταπολεμηθεί η αδιαφορία, ο εθνικισμός και ο ευρωσκεπτικισμός.»

Να σημειώσουμε εδώ ότι το βιβλίο της κας Ρεπούση ήταν μια τέτοιου είδους προσπάθεια όπου ο σκοπός ήταν συμφιλίωση των λαών και έτσι η ιστορική αλήθεια της σφαγής της Σμύρνης μετατράπηκε σε στριμωξίδι. Για Δήμου, Ρεπούση και λοιπούς συνοδοιπόρους, η ιστορική αλήθεια είναι μόνο χρήσιμη όταν νομίζουν ότι εξυπηρετεί τις πολιτικές τους επιδιώξεις. Σε διαφορετική περίπτωση, η δημιουργία μύθων και προπαγάνδας δεν είναι μόνο αποδεκτή, αλλά επιβεβλημένη. Τρικυμία εν κρανίω, αντιφάσεις, υποκρισία, όλα ισχύουν.

Φαντασθείτε αν κάποιος έλεγε ότι πρέπει να γραφτούν νέα βιβλία ιστορίας για να καταπολεμηθεί η ευρωλιγούρα. Τι θα άκουγε για το ότι η ιστορία είναι επιστήμη στην υπηρεσία της αλήθειας, όχι προπαγάνδα και όλα τα σχετικά. Ο κ. Δήμου μπορεί στις 11 Μαρτίου να υπερασπίζεται την δημιουργία ευρωπαϊκών μύθων, στις 25 Μαρτίου να καταγγέλλει τους εθνικούς “μύθους”, και κανένας στα ΜΜΕ δεν μπορεί να δει κάποιο πρόβλημα στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Ο κ. Δήμου και η κα Ρεπούση παρουσιάζονται ως ανατρεπτικές μορφές που ταράζουν τις φαντασιώσεις ενός έθνους, αλλά η αλήθεια είναι ότι οι απόψεις τους μπορεί να είναι μειοψηφικές στους πολίτες αλλά είναι πλειοψηφικές στα ΜΜΕ και στους ανώτερους θεσμούς του κράτους. Έτσι στην πρόσφατη συνέντευξη στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ ο κ. Δήμου θα επαναλάβει τα χιλιοειπωμένα ότι η Ελλάδα είναι η τελευταία χώρα της Ευρώπης που δεν υπάρχει διαχωρισμός κράτους-εκκλησίας, αλλά και πάλι δεν θα βρεθεί ένας δημοσιογράφος να του πει ότι π.χ. η Βασίλισσα Ελισάβετ δεν είναι μόνο αρχηγός του κράτους αλλά και αρχηγός της εκεί εκκλησίας ή ότι το γερμανικό κράτος πληρώνει τους μισθούς των καθολικών και προτεσταντών κληρικών.

Ο κ. Δήμου που αυτοπαρουσιάζεται ως ο άνθρωπος που λέει αλήθειες που πονάνε έχει πάντοτε ένα δημόσιο βήμα γιατί οι απόψεις του συμβαδίζουν απολύτως με τα πιστεύω και τις αρχές του μεταπολιτευτικού κατεστημένου. Όταν στην ίδια τηλεοπτική συνέντευξη είχε την δυνατότητα να ταράξει τα νερά των κρατούντων αλλά και των πολιτών στο θέμα του κρατισμού, απλά επέλεξε την πεπατημένη. Το κράτος είπε «δεν είναι όσο μεγάλο όσο μας έλεγαν». Δεν υπάρχουν υπεράριθμοι στο δημόσιο. Οι ρηξικέλευθες οικονομικές του προτάσεις περιελάμβαναν «ολική ψηφιοποίηση» και ένα ακόμη κρατικό σχέδιο για 100,000 θέσεις εργασίας (πενταετές μήπως;). Όλος αυτός ο ανατρεπτικός οίστρος, τελικά, ένα ακόμα βαριεστημένο μεταπολιτευτικό κλισέ.
Συνέχεια