Πέμπτη, 19 Μαρτίου 2015

Κανίβαλοι με πιρούνια

"Αν οι Κανίβαλοι χρησιμοποιούσαν πιρούνι θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε πως υπάρχει πρόοδος;" Η απάντηση στο ερώτημα αυτό ενός γνωστού Πολωνού ποιητή θα μπορούσε αυθόρμητα να είναι: "εξαρτάται από ποιανού την μεριά το βλέπει κανείς". Aπό την πλευρά του Κανίβαλου αποτελεί σίγουρα πρόοδο. Διότι βελτιώνει τον τρόπο απόλαυσης του φαγητού και αποφεύγει την δραματική φυσική επαφή με το ανθρώπινο σφαχτό.

Από την πλευρά όμως του δυστυχισμένου θύματος αμφιβάλω πως θα υπήρχε μια αντίστοιχη θετική αποτίμηση του γεγονότος. Ο αβάσταχτος πόνος της εξόντωσης μαζί και με την φρικτή προοπτική του αποκρουστικού τέλους θα ζύγιζε πολύ περισσότερο στην εκτίμηση της κατάστασης από τον περισσότερο μοντέρνο τρόπο διεκπεραίωσης της φονικής πράξης.

Για τους φανατικούς όμως υποστηρικτές της αδίστακτης φορολόγησης των πάντων, με στόχο την προστασία όσων εκείνοι μόνοι τους αποφασίζουν πως αξίζουν της κρατικής φροντίδας, πρόοδος δεν είναι η κατάργηση της σφαγής αλλά η βελτίωση των μεθόδων εξόντωσης. Αδίστακτα λοιπόν το δημόσιο, και οι εκάστοτε εξουσιαστές του, εξαγοράζουν ψήφους για να διατηρηθούν στην εξουσία. Και θυσιάζουν στην διαδρομή αυτή το εισόδημα εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων των οποίων μοναδικό αμάρτημα υπήρξε πως έτυχε να γεννηθούν στην χώρα των αυθαίρετων αυτών λαϊκιστών.

Οι κανίβαλοι της εποχής μας κατασπαράσσουν ατιμώρητα το βιός των απλών πολιτών. Και για πιρούνι, ώστε η κλοπή να μην αποκαλύπτεται στις πραγματικές αποκρουστικές της διαστάσεις, χρησιμοποιούν το ενδιαφέρον τους δήθεν για την φροντίδα των αδυνάτων. Στο σημείο αυτό επάνω τίθενται δύο βασικά ζητήματα. Το πρώτο έχει να κάνει με το ποίος αξιολογεί και πως το ποίοι πραγματικά είναι αυτοί οι αδύνατοι. Το δεύτερο με τον εύλογο προβληματισμό για το αν οι πόροι αυτοί πραγματικά πιάνουν τόπο και καταλήγουν στα χέρια - η έστω στις τσέπες - των αδυνάτων. Και στις δύο περιπτώσεις τα ερωτήματα είναι μεγάλα και οι απαντήσεις διστακτικές και ομιχλώδεις.

Με ποιό τρόπο ακριβώς αξιολογείται στην εποχή μας η έννοια του φτωχού κι αδύνατου; Παλαιότερα σαν αδύνατος λογιζόταν εκείνος που βρισκόταν δίχως απασχόληση, ο μεροκαματιάρης βιομηχανικός εργάτης, ο εξαθλιωμένος γεωργός, ο εξαρτημένος για τα καθημερινά από τις κρατικές παροχές και τα επιδόματα πολίτης. Σήμερα οι εικόνες αυτές έχουν δραστικά αλλάξει. Δεν μπορεί να νοηθεί σαν "αδύνατος" κάποιος που επιλέγει να μην δουλεύει διότι εκτιμά πως η όποια εργασία δεν είναι κοινωνικά αποδεκτή η τον συμφέρει περισσότερο η άκοπη είσπραξη του κοινωνικού επιδόματος από την κοπιαστική καθημερινή εργασία. Ούτε βέβαια και είναι δυνατόν στις σημερινές κοινωνίες να αντικρίζουμε τις κοινωνικές διαιρέσεις με βάση τις οικονομικές κατηγορίες του παρελθόντος.

H σιγουριά της μόνιμης ένταξης κάπου, δεν υπάρχει πλέον σήμερα. Οι ρόλοι μπερδεύονται και ο πολίτης σαν άτομο λειτουργεί σαν "νομάς", περιδιαβαίνοντας συνεχώς από επάγγελμα σε απασχόληση, μην βρίσκοντας πουθενά λιμάνι για να αράξει. Η εποχή μας έχει σηματοδοτήσει το τέλος της σιγουριάς (βλ. σχετ. Ulrich Beck, The Reinvention of Politics.Cambridge: Polity Press, 1997).O Mάρξ στήριξε τις θεωρίες του στην ανάγκη που είχε το κεφάλαιο να εκμεταλλεύεται την φθηνή ανθρώπινη εργασία. Σήμερα το κεφάλαιο δεν χρειάζεται πια τον ανειδίκευτο εργάτη. Τον στέλνει στα αζήτητα, περιθωριοποιώντας τον κοινωνικά και οικονομικά. Το πρόβλημα σήμερα δεν είναι η εκμετάλλευση του ανθρώπινου κόπου, αλλά η αδιαφορία γι' αυτόν

Το ποιός ακριβώς εξ' άλλου είναι "φτωχός" σήμερα είναι μια εξαιρετικά σχετική υπόθεση. Στα χρόνια της βιομηχανικής εποχής φτωχός ήταν ο δίχως απασχόληση άνεργος. Εκείνος δηλ. που δεν είχε καθόλου εισοδήματα και κάποια σταθερή δουλειά. Ο φτωχός σήμερα, ανεξάρτητα από την τρέχουσα οικονομική κρίση που έχει αλλοιώσει πολλά μεγέθη, μετριέται αντιθέτως με βάση τα πόσα και ποία ακριβώς πράγματα μπορεί να καταναλώσει. Μπορεί να έχει εισόδημα, να βρίσκει απασχόληση αλλά να αισθάνεται "φτωχός", διότι αδυνατεί να παραβγεί σε μιά κοινωνία καταναλωτών με τα μοντέλα συμπεριφοράς που του επιβάλλει η πραγματικότητα ζωής που εισβάλλει καθημερινά στο σπίτι του μέσω των ΜΜΕ (βλ. και Zygmunt Bauman, Work, Consumerism and the New Poor. Buckingham: Open Univers., 1998).

Καθ΄ όσον αφορά τους πόρους που διατίθενται για την ανακούφιση των αδυνάτων από τα προβλήματά τους, έγκυρες μελέτες έχουν δείξει πως σπάνια καταλήγουν να εξυπηρετούν τους στόχους για τους οποίους θεσμοθετήθηκαν. Διότι κάποιοι μαθαίνουν να ζούν με τα χρήματα αυτά και δίνουν μάχες για να μην τα αποχωρισθούν.

Οι κανίβαλοι λοιπόν εξακολουθούν να διατυμπανίζουν τις πραμάτειες τους. Μόνο που χρησιμοποιώντας πιρούνια παρουσιάζουν σαν πρόοδο την σταθερή τους προσκόλληση στο παρελθόν
Συνέχεια

Δευτέρα, 16 Μαρτίου 2015

Τι Σώρρας, τι Τσίπρας


Μόνο στην πολιτική παίρνουμε στα σοβαρά κάτι που σε άλλους τομείς της δημόσιας ζωής θα το θεωρούσαμε απατεωνιά ή μια γελοία γραφικότητα. Γελάμε με τον Αρτέμη Σώρρα, αλλά ψηφίζουμε Αλέξη Τσίπρα. Η διαφορά μεταξύ Σώρρα και Τσίπρα είναι ότι ο κ. Τσίπρας είναι πολύ πιο επικίνδυνος.

Ως γνωστόν ο κ. Αρτέμης Σώρρας είναι ο άνθρωπος που υποτίθεται έχει βάλει σ’ ένα λογαριασμό αμερικάνικα ομόλογα αξίας 600 δις, που είναι διαθέσιμα για να πληρωθεί το ελληνικό χρέος και να μας μείνουν και κάτι ψηλά. Μόνο τα 600 δις θα έκαναν τον κ. Σώρρα τον πιο πλούσιο άνθρωπο του κόσμου - και το πιο πλούσιο άτομο στην ιστορία της ανθρωπότητας - αλλά τα 600 δις είναι μόνο η αρχή. Λέει ο κ. Σώρρας ότι η συνολική του περιουσία σε αμερικάνικα ομόλογα φτάνει τα τρία τρις δολάρια. Δηλαδή, ο κ. Σώρρας δεν είναι μόνο ο πιο πλούσιος άνθρωπος στην γη, δεν είναι μόνο ο πιο πλούσιος άνθρωπος στην ιστορία, είναι το πιο πλούσιο ον στο σύμπαν από την μεγάλη έκρηξη που το δημιούργησε μέχρι σήμερα.

Όπως και ο πρώην σύμβουλος του ΓΑΠ και νυν υπουργός οικονομικών, κ. Βαρουφάκης, έτσι και ο κ. Σώρρας είναι υπέρ του λιτού βίου. Αν και το πιο πλούσιο ον στην ιστορία του σύμπαντος, κυκλοφορεί ανάμεσα μας σαν ένας απλός άνθρωπος και μάλιστα σύμφωνα με ρεπορτάζ, μαζεύει και 20άρικα από οπαδούς για την στήριξη του αγώνα. Τα τρία τρις ο κ. Σώρρας τα απέκτησε γιατί είναι εφευρέτης κάποιων διαστημοπλοίων - με αρχαία τεχνολογία - που σουλατσάρουν στο διάστημα χωρίς να έχουν ανάγκη από καύσιμα. Το αμερικάνικο κράτος τον πλήρωσε με τρία τρις δολάρια σε ομόλογα για να αποκτήσει αυτά τα διαστημόπλοια με την αρχαία τεχνολογία...

Ο κ. Τσίπρας είναι λίγο πιο προσεκτικός. Σ’ αυτά που μας πουλάει δεν υπάρχουν καφενόβια διαστημόπλοια που ξεκουράζονται στο διάστημα περιμένοντας οδηγίες. Είχε όμως ένα μυστικό σχέδιο στο οποίο δεν υπήρχε μια στο εκατομμύριο να μην αποδεχθεί η κα Μέρκελ. Παρεμπιπτόντως, είχε αυτό το μυστικό σχέδιο γιατί είχε βρει τον τρόπο να παίρνουμε τα λεφτά από τους Ευρωπαίους χωρίς μνημόνια. Χρειαζόμασταν τα λεφτά από τους Ευρωπαίους γιατί μας είχε πουλήσει την ιδέα ότι 1) είχαμε πρόβλημα ρευστότητας και 2) ότι δεν είχαμε πρόβλημα ρευστότητας, αλλά χρειαζόμασταν τα χρήματα τους προσωρινά μέχρι να τους πείσουμε με το μυστικό σχέδιο του να μας σβήσουν το μεγαλύτερο μέρος του χρέους μας.

Ο κ. Τσίπρας αφού με το μυστικό του σχέδιο θα είχε σβήσει το μεγαλύτερο μέρος του χρέους, θα είχε προχωρήσει άμεσα και σε μέτρα για την ανόρθωση της οικονομίας βάση ενός φανερού σχεδίου που το λέμε “Πρόγραμμα της Θεσαλλονικής”. Αυτό το φανερό σχέδιο είναι ένας κατάλογος υποσχέσεων όπου το κράτος μοιράζει λεφτά σε μια σειρά εκλογικά σημαντικών ομάδων με την επιπλέον υπόσχεση ότι οι Έλληνες δεν θα χρειαστεί ποτέ να τις πληρώσουν. Αυτοί που θα πληρώνουν, μας είπε ο κ. Τσίπρας, θα είναι οι κουτόφραγκοι, οι μεγάλοι φοροφυγάδες και οι αγορές που θα χορεύουν στις πενιές του ανεπάγγελτου πρωθυπουργού μας.

Αν κάτι πραγματικά κάνει πιο πειστικά τα μυστικά και δημόσια σχέδια του κ. Τσίπρα, είναι ότι εντάσσονται σε ένα όραμα για την ελληνική κοινωνία, που ακόμα και ο πιο ορθολογιστής θα ήταν δύσκολο να αντικρούσει. Ο κ. Τσίπρας οραματίζεται μια Ελλάδα με πολύ περισσότερους αιώνιους φοιτητές, με ακόμα περισσότερους πενηντάρηδες συνταξιούχους, με εκατοντάδες χιλιάδες περισσότερους στο δημόσιο, με ιδιωτικές επενδύσεις που δεν θα γίνονται αλλά που θα έχουμε τα οφέλη τους, που η αριστεία θα είναι ρετσινιά και ανάθεμα, και όλα αυτά μαζί θα δημιουργήσουν μια σύγχρονη και ευημερούσα κοινωνία, γιατί πως να το κάνουμε, έτσι ακμάζουν τα έθνη. Ειλικρινά, ποιος λογικός άνθρωπος θα μπορούσε να πει ότι μια τέτοια ευημερούσα κοινωνία δεν είναι εφικτή; Εξάλλου, οι πρώτες μέρες της κυβερνήσεως δείχνουν πως ετοιμάζεται η προ πολλού προαναγγελθείσα «έφοδος στον ουρανό», όπου προφανώς θα μας περιμένουν τα διαστημόπλοια του κ. Σώρρα για να μας μεταφέρουν σε έναν δικαιότερο γαλαξία.

Η πολιτική είναι η τέχνη των ανθρώπων με τις μεγαλύτερες αξιώσεις και τις χαμηλότερες επιδόσεις. Αυτό συμβαίνει γιατί οι προθέσεις και οι πολιτικές κρίνονται ξεχωριστά από τα αποτελέσματα τους. Δείτε για παράδειγμα την αγιοποίηση του ΚΚΕ στην Ελλάδα. Όπου εφαρμόστηκαν αυτά που υποστηρίζει το ΚΚΕ, οι κοινωνίες μετατράπηκαν σε ένα απέραντο στρατόπεδο συγκέντρωσης ακραίας φτώχειας και βίας. Αυτά τα καθεστώτα έπρεπε να υψώσουν τείχη και συρματοπλέγματα για να μην αποδράσουν οι πολίτες. Κι όμως, 25 χρόνια μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου, το ΚΚΕ είναι υπεράνω κριτικής γιατί πρέπει να το κρίνουμε όχι βάση των αποτελεσμάτων της ιδεολογίας του, αλλά σύμφωνα με τις προθέσεις του. Όπου εφαρμόζεται ο κομμουνισμός αποτυγχάνει. Για κάποιο περίεργο λόγο δεν φταίει το σύστημα, αλλά οι άνθρωποι που προφανώς δεν είναι ηθικά αντάξιοι του συστήματος.

Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε προεκλογικά, ούτε μετεκλογικά, υπάρχει μια σοβαρή εξέταση των όσων λέει και κάνει. Το να εξεταστεί η συνέπεια των λόγων του και τα αποτελέσματα της πολιτικής του θεωρείται αμάρτημα. Η αναπόφευκτη αποτυχία του θα είναι σίγουρα αποτέλεσμα συνωμοσίας των σκοτεινών κέντρων, ή, της δημοσιονομικής ασφυξίας των Βρυξελλών, ή, το ότι δεν υποστηρίχτηκε αρκετά από τους πολίτες. Πάντως η αποτυχία του δεν θα έχει να κάνει με το ότι η ιδεολογία του και η πολιτική του είναι ένα μάτσο επικίνδυνες αστειότητες.
Συνέχεια